Sanatsujātīyam His commentary on the Sanatsujātīya from the Mahābhārata: the blind king Dhṛtarāṣṭra, sleepless before the war, asks whether there is death, and the sage Sanatsujāta answers through the night that for the knower of Brahman there is none.
Śrī Ādi Śaṅkarācārya · 6 Verses, 778 bhāṣyas and 10 closing attributions
Pin to my library
Work 1 || shrīh || Work 2 purushārthah prāptāsheshānarthah… Work 3 tattvagnyāne nāhamadhikrita ityuktvā… Work 4 iritam uktam yad vākyam tat sampūjya… Work 5 brahmacharyamūshatuh’… Work 6 apare punaradvitīyātmadarshinah… Work 7 svābhāvikabrahmabhāvāt | tam pramādam… Work 8 na vai mrityurvyāghra ivātti jantūnnāpyasya… Work 9 matāh’ iti | te apramādāt… Work 10 vinashtih’ iti | brihadāranyake… Work 11 cha vimuchyate | tasmātkarma na kurvanti… Work 12 cha bahvrichabrāhmanopanishat—‘kimartham… Work 13 cha vimuchyate’ iti | satyam, tathāpi… Work 14 ityukte samuchchayāshankā mā bhūditi… Work 15 yāti tadvishnoh paramam padam || Work 16 bhavārjuna’ iti | ‘sve sve karmanyabhiratah… Work 17 tmā tyaktasarvaparigrahah ||’ katham tarhi… Work 18 tmayogādhigamena devam matvā dhīro… Work 19 ‘ahamasmi’ iti; na kinchidanyachchintayet |… Work 20 kathavallīshu—‘kastam madāmadam devam… Work 21 krisho'ham sthūlo'ham amushya putro'sya… Work 22 tena ahankārādirūpena parinatāgnyānena te… Work 23 sadarthayogānavagamātsamantātpravartate… Work 24 mithyārthayogābhihatāntarātmā Work 25 sro'tyāyamāyamstānīmāni vayāmsi… Work 26 ste mrityoryanti vitatasya pāsham | atha… Work 27 kāmānusārī purushah kāmānanu vinashyati | Work 28 kamanīyabuddhyā gridhyantah abhikānkshanta… Work 29 bhayāntarātmā iti | krodhalobhābhyām… Work 30 abhibhūto nashto bhavati martyah… Work 31 brahmalokaparyantānām lokānām sādhanabhūtam… Work 32 cha amārgān samsārahetubhūtānātmano… Work 33 jīvaparayorekatvamuktam |… Work 34 evam prishtah prāha bhagavān— Work 35 paramātmano māyayā bahurūpatvamupapadyata… Work 36 kāvasheyagītāsu—‘na jāyate na mriyate na… Work 37 bhajatyavyabhichārena paramātmānamachyutam | Work 38 vastvasti kim… Work 39 tasyātmaparadeheshu sato'pyekamayam hi tat… Work 40 gnyānameva param brahma gnyānam bandhāya… Work 41 hitam guhāyām vibhrājate yadyatayo vishanti… Work 42 lakshano yogo gnyānam sannyāsalakshanam |… Work 43 chārī vā vānaprastho'tha vā punah | ya… Work 44 tatrāha—tadarthayoge tasya paramātmano… Work 45 yasmāddharmānācharantīha kechit Work 46 tasmin punyāpunyātmake karmani sthito'pi… Work 47 kimavidushah anubhava evobhayoh,… Work 48 cha spardhā teshām tajgnyānasādhanam’ iti |… Work 49 bale balavatāmiva, yathā balavato rāgnyah… Work 50 idānīm brahmacharyādeva sarvāni karmāni… Work 51 nānusancharet santapto na bhavet, anyathā… Work 52 nasya sarvadā’ iti | tathā chāha… Work 53 manyeta brāhmano brahmavet | gnyātīnām… Work 54 brahma’ iti | yasmādevamagnyāta eva… Work 55 yastvevam manute sa pāpīyānityāha— Work 56 shishto na shishtavatsyād brāhmano… Work 57 idānīm yoginam prashamsannāha— Work 58 yena mantrena yajamāno dvijottamah’ iti |… Work 59 yadidam vidvāmso brahmavidam mānayanti iti… Work 60 idānīm mānārthasamvāse apavargābhāvam… Work 61 dvārāni samyakpravadanti santo… Work 62 || shrīh || Work 63 ayam mānasya ityādinā maunamāhātmyam… Work 64 yato na vedā manasā sahenamanupravishyanti… Work 65 kshīnadoshāh’ iti | tathā cha… Work 66 na chhandāmsi vrijināttārayanti māyāvinam… Work 67 tanah chirantana ityarthah |… Work 68 vishayābhibhūtam pāpakārinam mokshayitvā… Work 69 tasyaiva paramātmano māyāparikalpitaih… Work 70 manasāmātmasamvedyam tajgnyānam… Work 71 karmajanyāpūrvasamyukto bhavati | tena… Work 72 karoti shraddhayopanishadā tadeva… Work 73 na bhavati sakalmasham syāt tadā… Work 74 krodhādayo dvādasha yasya tapaso doshāh… Work 75 gunānapahartumichchhā vībhatsā vā | ete… Work 76 dosho vināshakāranam | yasmādevam… Work 77 idānīm gnyānādayo dvādasha gunā uchyante— Work 78 tribhirdvābhyāmekato vā vimuktāh… Work 79 anyatame krite damasya pratikūlam kritam… Work 80 ta ete viparyayāh smritāh satyādirūpatvena… Work 81 arhate yogyāya yāchamānāya putrān vittam… Work 82 vā’ ityādi | vairāgyam… Work 83 satyātmā satyasvarūpo bhava he rājendra,… Work 84 he rājendra, yanmām prichchhasi tat… Work 85 bahumanyate sarvasmādadhiko'hamiti |… Work 86 gnyāne, vidl lābhe, eteshām dhātūnām… Work 87 satyasankalpādayo na sidhyantītyarthah |… Work 88 bhavedetadevam yadi, tadeva brahma sidhyet;… Work 89 ‘yato vācho nivartante, aprāpya manasā… Work 90 yo veda vedānsa cha veda vedyam na tam… Work 91 samvedane'pyevamathāmananti tasminhi nitye… Work 92 abhijānāmi brāhmanamākhyātāram vichakshanam… Work 93 ātmatvena jānātītyarthah | athavā,… Work 94 abhimukhībhavedityarthah | shrūyate… Work 95 sarvārthānām vyākaranāt vaiyākarana uchyate… Work 96 sākshāt sarvagnyah, na anātmamātradarshī || Work 97 || shrīh || Work 98 idānīm brahmacharyādisādhanānantaram… Work 99 evam prishtah prāha bhagavān— Work 100 paramārtharūpām me brūhīti | yadvā, ādyām… Work 101 āchāryayonimiha ye pravishya āchāryasamīpam… Work 102 janānām hridaye samnivishtah | tam… Work 103 gurum shishyo nityamabhivādayīta… Work 104 pāda uchyate || Work 105 idānīm chatushpadīm vidyām darshayati— Work 106 tathā balam cha… Work 107 ākānkshārthasya samyogādrasabhedārthināmiva… Work 108 vidvān teja abhyeti nityam… Work 109 nābhāti shuklamiva lohitamivātho… Work 110 tasmādrūpādirahitameva taditi || Work 111 tasminjagatsarvamidam pratishthitam ya… Work 112 || shrīh || Work 113 ‘avāranīyam tamasah parastāt’ ityādinā… Work 114 iti | yasmāt parajyotisho brahmanah arkah… Work 115 pūrnāt deshatah kālato… Work 116 bhavatītyarthah | yah pūrnasvarūpah, tam… Work 117 sarvā dishah vasānau āchchhādayantau ubhau… Work 118 stamitagnyānātmanāvasthite pūrnānande… Work 119 eva upamānādyavishayatvam | tathā na… Work 120 ye dvādasha pūgāh karmagnyānendriyāni,… Work 121 nāshitvādityāshankyāha—īshāna iti |… Work 122 tam yogina eva pashyanti || Work 123 vartamānah ekam jīvākhyam pādam norkshipati… Work 124 tamīshamīdyamanukalpamādyam Work 125 te vipramuhyanti janā vimūdhāstairdattāh… Work 126 samānametadamritasyetarasya Work 127 vyāpya yāti, tasmāt ahutam chāgnihotram… Work 128 masmi’ iti sākshājjānāti, tasya… Work 129 shrutih—‘mrityurnāsyamritam kutah’ iti |… Work 130 tatpratishthā tadamritam lokāstadbrahma… Work 131 na eva pashyanti || Work 132 shyati | kathambhūteshvanupashyati—… Work 133 pitā api ahameva | yushmākam putro'smi… Work 134 ajashcharo divārātramatandrito'ham Work 135 nishu hridayakamalamadhye ahameva avasthita… Work 136 tatpadaikavāchakam sadāmritam niranjanam |