Vālmīki Rāmāyaṇa · Daśaratha's Hesitation
Tap a verse for its meaning
- 1तच्छ्रुत्वा विश्वामित्रस्य भाषितम् ।मुहूर्तमिव सञ्ज्ञावानिदमब्रवीत् ॥
- 2ऊनषोडशवर्षो मे रामो ।न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः ॥
- 3इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वरः ।अनया संवृतो गत्वा योद्धाऽहं तै ॥
- 4इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदाः ।योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि ॥
- 5अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता ।यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरैः ॥
- 6निर्विघ्ना सा भविष्यति ।अहं तत्र गमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि ॥
- 7बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति ।न चास्त्रबलसम्युक्तो न च युद्धविशारदः ॥
- 8न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम् ।विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे ॥
- 9जीवितुं न रामं नेतुमर्हसि ।यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि ॥
- 10चतुरङ्गसमायुक्तं मया च सह तं नय ।षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम ॥
- 11दुःखेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि ।चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिः मम ॥
- 12ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि ।किं वीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च के च ते ॥
- 13कथं के चैतान्रक्षन्ति ।कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम् ॥
- 14मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा ।सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे ॥
- 15स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः ।तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥
- 16पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः ।स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम् ॥
- 17महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ।श्रूयते हि महावीर्यो रावणो ॥
- 18साक्षा पुत्रो विश्रवसो मुनेः ।यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः ॥
- 19तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ सुमहाबलौ ।मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः ॥
- 20इत्युक्तो तेन तदा ।न हि शक्तोऽस्मि सङ्ग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः ॥
- 21स त्वं प्रसादं कुरुष्व मम पुत्रके ।मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान्गुरुः ॥
- 22देवदानवगन्धर्वा यक्षाः पतगपन्नगाः ।न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि ॥
- 23स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षसः ।तेन चाहं न शक्नोमि सम्योद्धुं तस्य वा बलैः ॥
- 24सबलो वा सहितो वा ममात्मजैः ।कथमप्यमरप्रख्यं सङ्ग्रामाणामकोविदम् ॥
- 25बालं मे तनयं ब्रह्मन्नैव दास्यामि पुत्रकम् ।अथ युद्धे सुतौ ॥
- 26तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम् ।मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ ॥
- 27इति नरपतिजल्पनाद्द्विजेन्द्रंकुशिकसुतं सुमहान्विवेश मन्युः ।सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्तःसमभवदुज्ज्वलितो ॥