Vālmīki Rāmāyaṇa · The Sanctuary of Perfection
Tap a verse for its meaning
- 1अथ तस्याप्रमेयस्य तद्वनं परिपृच्छतः ।विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे ॥
- 2इह राम विष्णुर्देववरः प्रभुः ।वर्षाणि सुबहून्येव तथा युगशतानि च ॥
- 3तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः ।एष पूर्वाश्रमो राम महात्मनः ॥
- 4सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः ।एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः ॥
- 5निर्जित्य न्द्रांश्च समरुद्गणान् ।कारयामास तद्राज्यं विश्रुतः ॥
- 6यज्ञं चकार सुमहान् असुरेन्द्रो महाबलः ।बलेस्तु देवाः साग्निपुरोगमाः ।समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे ॥
- 7बलिर्वैरोचनिर्विष्णो यजते यज्ञमुत्तमम् । तस्मिन् स्वकार्यमभिपद्यताम् ॥
- 8ये चैनमभिवर्तन्ते इतस्ततः ।यच्च यत्र यथावच्च सर्वं तेभ्यः प्रयच्छति ॥
- 9स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगमुपाश्रितः ।वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥
- 10एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः । सहितो राम दीप्यमान इवौजसा ॥
- 11देवीसहायो भगवन्दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव ॥
- 12तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम् ।तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरोषोत्तमम् ॥
- 13तव पश्यामि जगत्सर्वमिदं प्रभो ।त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं ॥
- 14तमुवाच प्रीतः कश्यपं धूतकल्मषम् । भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम ॥
- 15तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कश्यपोऽब्रवीत् ।अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचतः ॥
- 16वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि ।पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ ॥
- 17भव यवीयांस्त्वं सुरसूदन ।शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥
- 18अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादात्ते भविष्यति ।सिद्धे कर्मणि उत्तिष्ठ भगवन्नितः ॥
- 19अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत ।वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत् ॥
- 20त्रीन्क्रमानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानदः ।आक्रम्य लोकाँ सर्वलोकहिते रतः ॥
- 21पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा ।त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः ॥
- 22तेनैष पूर्वमाक्रान्त आश्रमः ।मयापि भक्त्या तस्यैष पभुज्यते ॥
- 23एतमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः ।अत्रैव हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥
- 24तदाश्रमपदं तात तवाप्येतद्यथा मम ।इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं ।प्रविशन्नाश्रम पदं व्यरोचत महामुनिः ॥
- 25गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः ।तं दृष्ट्वा सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः ॥
- 26सहसा विश्वामित्रमपूजयन् ।यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते ॥
- 27तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ।मुहूर्तमिव विश्रान्तौ राजपुत्रावरिन्दमौ ॥
- 28मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ।अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुङ्गव ॥
- 29सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धः स्या ।एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ॥
- 30प्रविवेश ततो दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः ।कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा ॥
- 31चोत्थाय पूर्वां सन्ध्यामुपास्य च ।स्पृष्टोदकौ शुची जप्यं समाप्य नियमेन च ।हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम् ॥