Vālmīki Rāmāyaṇa · The Marriage of Kuśanābha’s Daughters
Tap a verse for its meaning
- 1तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य ।शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत ॥
- 2वायुः सर्वात्मको राजन्प्रधर्षयितुमिच्छति ।अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते ॥
- 3स्म भद्रं ते न वयं स्थिताः ।पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव ॥
- 4तेन वचनं नप्रतीच्छता ।एवं ब्रुवन्त्यः सर्वाः स्म वायुना निहता भृशम् ॥
- 5तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा ।प्रत्युवाच कन्याशतमनुत्तमम् ॥
- 6क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत्कृतम् ।ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥
- 7अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा ।दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं विशेषतः ॥
- 8यादृशी वः पुत्र्यः सर्वासामविशेषतः ।क्षमा दानं क्षमा सत्यं क्षमा यज्ञश्च ॥
- 9यशः क्षमा धर्मः क्षमया विष्ठितं जगत् ।विसृज्य कन्या काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥
- 10मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः ।देशे काले प्रदानस्य सदृशे ॥
- 11एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महामुनिः । शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत् ॥
- 12तप्यन्तं तमृषिं तत्र पर्युपासते ।सोमदा नाम भद्रं ते तदा ॥
- 13सा च तं प्रणता भूत्वा ।उवास काले तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥
- 14स च तां कालयोगेन प्रोवाच ।परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम् ॥
- 15परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी ।उवाच परमप्रीता वाक्यकोविदम् ॥
- 16लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो ।ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिकम् ॥
- 17अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् ।ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम् ॥
- 18तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रं तथाविधम् ।ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनः सुतम् ॥
- 19स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा ।काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥
- 20स बुद्धिं कृतवान्राजा कुशनाभः ।ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा ॥
- 21तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं ।ददौ कन्याशतं राजा न्तरात्मना ॥
- 22यथाक्रमं ततः जग्राह रघुनन्दन ।ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा ॥
- 23स्पृष्टमात्रे ततः पाणौ विकुब्जा ।युक्ताः परमया लक्ष्म्या बभुः कन्याः शतं तदा ॥
- 24स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनः पुनः ॥
- 25कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं ।सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा ॥
- 26सोमदाऽपि पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् ।यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ।दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च ताः कन्याः कुशनाभं प्रशस्य च ॥