Vālmīki Rāmāyaṇa · The Hermitage of Gautama
Tap a verse for its meaning
- 1पृष्ट्वा तु कुशलं तत्र । सुमतिर्वाक्यं व्याजहार महामुनिम् ॥
- 2इमौ भद्रं ते ।गजसिंहगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ ॥
- 3खड्गतूणीधनुर्धरौ । रूपेण समुपस्थितयौवनौ ॥
- 4यदृच्छयैव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ ।कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने ॥
- 5भूषयन्ताविमं देशं ।परस्परस्य सदृशौ ॥
- 6किमर्थं च सम्प्राप्तौ ।वरायुधधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥
- 7तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यथावृत्तं न्यवेदयत् ।सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा ॥
- 8विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राजा ।अतिथी परमौ प्राप्तौ पुत्रौ ॥
- 9पूजयामास विधिव महाबलौ ।ततः परमसत्कारं सुमतेः प्राप्य ॥
- 10उष्य तत्र जग्मतुर्मिथिलां ततः ।तान्दृष्ट्वा मुनयः सर्वे जनकस्य पुरीं शुभाम् ॥
- 11शंसन्तो मिथिलां समपूजयन् । तत्र आश्रमं दृश्य राघवः ॥
- 12पुराणं निर्जनं रम्यं पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ।श्रीमदाश्रमसङ्काशं किं न्विदं ॥
- 13श्रोतुमिच्छामि भगवन्कस्यायं ।तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं वाक्यं ॥
- 14प्रत्युवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।हन्त ते कथयिष्यामि शृणु राघव ॥
- 15यस्यैतदाश्रमपदं शप्तं कोपान्महात्मना । नरश्रेष्ठ पूर्वमासीन्महात्मनः ॥
- 16आश्रमो सुरैरपि सुपूजितः ।स चेह तप आतिष्ठदहल्यासहितः पुरा ॥
- 17वर्षपूगाननेकांश्च महायशः ।कदाचिद्दिवसे राम ततो दूरं गते मुनौ ॥
- 18तस्यान्तरं विदित्वा तु शचीपतिः ।मुनिवेषधरोऽहल्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥
- 19ऋतुकालं प्रतीक्षन्ते नार्थिनः सुसमाहिते ।सङ्गमं त्वहमिच्छामि त्वया सह ॥
- 20मुनिवेषं सहस्राक्षं विज्ञाय रघुनन्दन ।मतिं चकार ॥
- 21अथाब्रवीत्सुरश्रेष्ठं । सुरश्रेष्ठ गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥
- 22आत्मानं मां च देवेश सर्वदा रक्ष ।इन्द्रस्तु क्यमहल्यामिदमब्रवीत् ॥
- 23परितुष्टोऽस्मि गमिष्यामि यथागतम् ।एवं सङ्गम्य तु तया तः ॥
- 24स म शङ्कितो गौतमं प्रति ।गौतमं स ददर्शाथ प्रविशन्तं महामुनिम् ॥
- 25देवदानवदुर्धर्षं ।तीर्थोदकपरिक्लिन्नं ॥
- 26गृहीतसमिधं तत्र सकुशं मुनिपुङ्गवम् ।दृष्ट्वा सुरपतिस्त्रस्तो विवर्णवदनोऽभवत् ॥
- 27अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षं मुनिवेषधरं मुनिः ।दुर्वृत्तं वृत्तसम्पन्नो रोषाद्वचनमब्रवीत् ॥
- 28मम रूपं समास्थाय कृतवानसि दुर्मते ।अकर्तव्यमिदं तस्माद्विफलस्त्वं भविष्यसि ॥
- 29गौतमेनैवमुक्तस्य महात्मना ।पेततु भूमौ सहस्राक्षस्य तत् क्षणात् ॥
- 30तथा शप्त्वा स वै शक्रमहल्यामपि ।इह बहूनि त्वं निवत्स्यसि ॥
- 31निराहारा तप्यन्ती ।अदृश्या सर्वभूतानामाश्रमेऽस्मिन्निवत्स्यसि ॥
- 32यदा चैतद्वनं घोरं रामो ।आगमिष्यति दुर्धर्षस्तदा ॥
- 33तस्यातिथ्येन दुर्वृत्ते लोभमोहविवर्जिता ।मत्सकाशे मुदा युक्ता ॥
- 34एवमुक्त्वा महातेजा गौतमो ।इममाश्रममुत्सृज्य सिद्धचारणसेविते । रम्ये तपस्तेपे महातपाः ॥