Vālmīki Rāmāyaṇa · The Return to Ayodhyā
Tap a verse for its meaning
- 1गते रामे रामो दाशरथिर्धनुः ।वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ॥
- 2ततो रामो वसिष्ठप्रमुखानृषीन् ।पितरं विह्वलं दृष्ट्वा प्रोवाच रघुनन्दनः ॥
- 3जामदग्न्यो गतो रामः प्रयातु । सेना त्वया नाथेन पालिता ॥
- 4रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथः सुतम् ।बाहुभ्यां मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम् ॥
- 5गतो राम इति श्रुत्वा हृष्टः प्रमुदितो नृपः ।पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च ॥
- 6चोदयामास तां सेनां जगामाशु ततः पुरीम् ।पताकाध्वजिनीं रम्यां ॥
- 7सिक्तराजपथां रम्यां ।राजप्रवेशसुमुखैः पौरैर्मङ्गलवादिभिः ॥
- 8सम्पूर्णां प्राविशद्राजा समलङ्कृताम् ।पौरैः प्रत्युद्गतो दूरं द्विजैश्च पुरवासिभिः ॥
- 9पुत्रैरनुगतः श्रीमान् श्रीमद्भिश्च ।प्रविवेश गृहं राजा हिमवत्सदृशं प्रियम् ॥
- 10ननन्द सजनो राजा गृहे कामैः ।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च ॥
- 11युक्ता याश्चान्या राजयोषितः ।ततः सीतां महाभागामूर्मिलां च यशस्विनीम् ॥
- 12चोभे जगृहुर्नृपपत्नयः ।मङ्गलालेपनैश्चैव शोभिताः ॥
- 13देवतायतनान्याशु सर्वास्ताः ।अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा ॥
- 14रेमिरे मुदिताः सर्वा भर्तृभिः सहिता रहः । कृतास्त्राश्च सधनाः ससुहृज्जनाः ॥
- 15शुश्रूषमाणाः पितरं वर्तयन्ति ।कस्यचित्त्वथ कालस्य राजा दशरथः सुतम् ॥
- 16भरतं केकयीपुत्रमब्रवी ।अयं केकयराजस्य पुत्रो वसति ॥
- 17त्वां नेतुमागतो वीर युधाजिन्मातुलस्तव ।श्रुत्वा दशरथस्यैतद्भरतः कैकयीसुतः ॥
- 18गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा ।आपृच्छ्य पितरं शूरो रामं चाक्लिष्टकारिणम् ॥
- 19मातॄश्चापि शत्रुघ्नसहितो ययौ ।गते च भरते रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ॥
- 20पितरं देवसङ्काशं पूजयामासतुस्तदा ।पितुराज्ञां पुरस्कृत्य सर्वशः ॥
- 21चकार रामो प्रियाणि च हितानि च ।मातृभ्यो मातृकार्याणि रामः ॥
- 22गुरूणां काले कालेऽन्ववैक्षत ।एवं दशरथः प्रीतो ब्राह्मणा नैगमास्तदा ॥
- 23रामस्य सर्वे विषयवासिनः ।तेषामतियशा लोके रामः ॥
- 24स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तरः ।रामस्तु सीतया सार्धं बहूनृतून् ॥
- 25प्रिया तु सीता रामस्य दाराः पितृकृता इति । तद्गतमना नित्यं हृदि समर्पितः ॥
- 26गुणाद्रूपगुणाच्चापि प्रीतिर्भूयोऽभ्यवर्धत ।तस्याश्च भर्ता द्विगुणं हृदये परिवर्तते ॥
- 27अन्तर्जातमपि व्यक्तमाख्याति हृदयं हृदा ।तस्य भूयो विशेषेण ।देवताभिः समा रूपे सीता श्रीरिव रूपिणी ॥
- 28तया स राजर्षिसुतोऽभिरामयासमेयिवानुत्तमराजकन्यया ।अतीव रामः शुशुभेऽतिकामयाविभुः श्रिया ॥