Vālmīki Rāmāyaṇa · The Reproach of Śūrpaṇakhā
Tap a verse for its meaning
- 1ततः दीना रावणं ।अमात्यमध्ये सङ्क्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥
- 2। ॥
- 3। ॥
- 4स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति ।स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यै ॥
- 5। ॥
- 6ये न विषयमस्वाधीना नराधिपः ।ते गिरयः सागरे यथा ॥
- 7। ॥
- 8त्वं तु राक्षस ।ज्ञातव्यं तु न जानीषे कथं राजा भविष्यसि ॥
- 9। ॥
- 10यस्मात् पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वानर्थान्नराधिपाः । तस्मादुच्यन्ते राजानो ॥
- 11। ॥
- 12चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां ।हतान्येकेन रामेण खरश्च सहदूषणः ॥
- 13। ॥
- 14। ॥
- 15। ॥
- 16अतिमानिनमग्राह्यमात्मसम्भावितं नरम् ।क्रोधिनं व्यसने हन्ति महीपतिम् ॥
- 17। ॥
- 18शुष्कैः काष्ठैर्भवेत्कार्यं लोष्टैरपि च पांसुभिः ।न तु स्थानात् कार्यं स्याद्वसुधाधिपैः ॥
- 19। ॥
- 20अप्रमत्तश्च यो राजा सर्वज्ञो ।कृतज्ञो धर्मशीलश्च स राजा तिष्ठते चिरम् ॥
- 21नयनाभ्यां प्रसुप्तोऽपि जागर्ति ।व्यक्तक्रोधप्रसादश्च स राजा पूज्यते जनैः ॥
- 22त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर्गुणैरेतैर्विवर्जितः ।यस्य तेऽविदितश्चारै रक्षसां सुमहान् वधः ॥
- 23विषयेषु सङ्गतोन देशकालप्रविभागतत्त्ववित् ।अयुक्तबुद्धिर्गुणदोषनिश्चयेविपन्नराज्यो न चिराद्विपत्स्यसे ॥
- 24इति स्वदोषान् परिकीर्तितांस्तयासमीक्ष्य बुद्ध्या ।धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो चिरं स रावणः ॥