Vālmīki Rāmāyaṇa · The Charioteer's Defense
Tap a verse for its meaning
- 1स तु सङ्क्रुद्धः ।क्रोधसंरक्तनयनो सूतमब्रवीत् ॥
- 2हीनवीर्यमिवाशक्तं विवर्जितम् ।भीरुं लघुमिवासत्त्वं विहीनमिव ॥
- 3विमुक्तमिव मायाभिरस्त्रैरिव बहिष्कृतम् ।मामवज्ञाय स्वया विचेष्टसे ॥
- 4किमर्थं मामवज्ञाय मच्छन्दमनवेक्ष्य च ।त्वया समक्षं मे रथोऽयमपवाहितः ॥
- 5त्वयाऽद्य हि ममानार्य चिरकालसमार्जितम् ।यशो वीर्यं च तेजश्च प्रत्ययश्च विनाशितः ॥
- 6। ॥
- 7यस्त्वं रथमिमं मोहान्न चोद्वहसि ।सत्योऽयं प्रतितर्को मे परेण त्वमुपस्कृतः ॥
- 8न हि तद्विद्यते कर्म सुहृदो ।रिपूणां सदृशं चैतन्न त्वयैतत्स्वनुष्ठितम् ॥
- 9रथं शीघ्रं यावन्नोपैति मे ।यदि वाऽध्युषितो वाऽसि स्मर्यन्ते यदि वा ॥
- 10। ॥
- 11न भीतोऽस्मि न नोपजप्तोऽस्मि शत्रुभिः ।न प्रमत्तो न निःस्नेहो विस्मृता न च सत्क्रिया ॥
- 12मया तु हितकामेन यशश्च परिरक्षता ।स्नेहप्रस्कन्नमनसा कृतम् ॥
- 13नास्मिन्नर्थे त्वं मां ।कश्चिल्लघुरिवानार्यो दोषतो गन्तुमर्हसि ॥
- 14श्रूयतां त्वभिधास्यामि यन्निमित्तं मया रथः ।नदीवेग इवाभोगे विनिवर्तितः ॥
- 15श्रमं तवावगच्छामि महता ।न हि ते वीर सौमुख्यं प्रहर्षं वोपधारये ॥
- 16रथोद्वहनखिन्नाश्च त इमे ।दीना घर्मपरिश्रान्ता गावो वर्षहता इव ॥
- 17च भूयिष्ठं यानि नः ।तेषु तेष्वभिपन्नेषु लक्षयाम्यप्रदक्षिणम् ॥
- 18च विज्ञेयौ लक्षणानीङ्गितानि च ।दैन्यं खेदश्च हर्षश्च रथिनश्च ॥
- 19भूमेश्च समानि च ।युद्धकालश्च विज्ञेयः ॥
- 20च स्थानं प्रत्यपसर्पणम् ।सर्वमेतद्रथस्थेन ज्ञेयं ॥
- 21तव विश्रमहेतोश्च तथैषां रथवाजिनाम् ।रौद्रं वर्जयता खेदं क्षमं कृतमिदं मया ॥
- 22न मया वीर रथोऽयमपवाहितः । मयेदं यत्कृतं ॥
- 23यथातत्त्वं वक्ष्यस्यरिनिषूदन ।तत्करिष्याम्यहं वीर गतानृण्येन चेतसा ॥
- 24सन्तुष्टस्तेन वाक्येन रावणस्तस्य सारथेः ।प्रशस्यैनं बहुविधं युद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥
- 25रथं शीघ्रमिमं सूत राघवाभिमुखं कुरु । समरे शत्रू रावणः ॥
- 26एवमुक्त्वा ततस्तुष्टो रावणो राक्षसेश्वरः ।ददौ तस्मै शुभं ह्येकं हस्ताभरणमुत्तमम् ।श्रुत्वा रावणवाक्यं तु सारथिः ॥
- 27ततो द्रुतं रावणवाक्यचोदितःप्रचोदयामास हयान्स सारथिः ।स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथः रामस्य रणाग्रतोऽभवत् ॥