Vālmīki Rāmāyaṇa · The Flight to Ayodhyā
Tap a verse for its meaning
- 1अनुज्ञातं तु रामेण तद्विमानमनुत्तमम् ।उत्पपात श्वसनेनोद्धतो यथा ॥
- 2पातयित्वा ततश्चक्षुः सर्वतो ।अब्रवीन्मैथिलीं सीतां रामः ॥
- 3। ॥
- 4। ॥
- 5अत्र दत्तवरः शेते प्रमाथी ।तव हेतो रावणो निहतो मया ॥
- 6कुम्भकर्णोऽत्र निहतः प्रहस्तश्च ।धूम्राक्षश्चात्र निहतो वानरेण ॥
- 7विद्युन्माली हतश्चात्र सुषेणेन ।लक्ष्मणेनेन्द्रजिच्चात्र रावणिर्निहतो रणे ॥
- 8अङ्गदेनात्र निहतो विकटो नाम ।विरूपाक्षश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ ॥
- 9। ॥
- 10। ॥
- 11यत्र सागरमुत्तीर्य तां रात्रिमुषिता वयम् ।एष सेतुर्मया बद्धः सागरे ॥
- 12। ॥
- 13अपारमभिगर्जन्तं शङ्खशुक्तिनिषेवितम् ।हिरण्यनाभं काञ्चनं पश्य मैथिलि ॥
- 14विश्रमार्थं हनुमतो भित्त्वा सागरमुत्थितम् ।एतत्कुक्षौ समुद्रस्य ॥
- 15एतत्तु दृश्यते तीर्थं सागरस्य महात्मनः । इति ख्यातं भिपूजितम् ॥
- 16एतत्पवित्रं परमं ।अत्र पूर्वं प्रसादमकरोत्प्रभुः ॥
- 17। ॥
- 18पुरी रम्या यत्र मया हतः ।अथ दृष्ट्वा पुरीं सीता किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥
- 19अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं रामं ।सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतो नृप ॥
- 20अन्येषां वानरेन्द्राणां स्त्रीभिः परिवृता ह्यहम् ।गन्तुमिच्छे सहायोध्यां राजधानीं त्वयाऽनघ ॥
- 21एवमुक्तोऽथ प्रत्युवाच ताम् ।एवमस्त्विति किष्किन्धां प्राप्य संस्थाप्य राघवः ॥
- 22विमानं प्रेक्ष्य सुग्रीवं वाक्यमेतदुवाच ह ।ब्रूहि सर्वान्वानरपुङ्गवान् ॥
- 23स्वदारसहिताः सर्वे ह्ययोध्यां यान्तु सीतया ।तथा त्वमपि सर्वाभिः स्त्रीभिः सह ॥
- 24अभित्वरस्व सुग्रीव गच्छामः ।एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणामिततेजसा ॥
- 25श्रीमांस्तैश्च सर्वैः समावृतः ।प्रविश्यान्तःपुरं शीघ्रं तारामुद्वीक्ष्य भाषत ॥
- 26त्वं सह नारीभिर्वानराणां महात्मनाम् ।राघवेणाभ्यनुज्ञाता मैथिलीप्रियकाम्यया ॥
- 27त्वर त्वमभिगच्छामो गृह्य वानरयोषितः ।अयोध्यां दर्शयिष्यामः सर्वा ॥
- 28सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा ।आहूय चाब्रवीत्सर्वा वानराणां तु योषितः ॥
- 29भ्यनुज्ञाता गन्तुं सर्वैश्च वानरैः ।मम चापि प्रियं कार्यमयोध्यादर्शनेन च ॥
- 30प्रवेशं चापि रामस्य सह ।विभूतिं चैव सर्वासां स्त्रीणां दशरथस्य च ॥
- 31तारया चाभ्यनुज्ञाता सर्वा वानरयोषितः ।नेपथ्यं विधिपूर्वेण कृत्वा चापि ॥
- 32अध्यारोहन्विमानं त ।ताभिः सहोत्थितं शीघ्रं विमानं प्रेक्ष्य राघवः ॥
- 33तु वैदेहीं पुनरब्रवीत् ।दृश्यतेऽसौ महान्सीते सविद्युदिव ॥
- 34ऋश्यमूको काञ्चनैर्धातुभिर्वृतः ।अत्राहं वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण समागतः ॥
- 35। ॥
- 36। ॥
- 37अत्र योजनबाहुश्च कबन्धो निहतो मया ।दृश्यते च जनस्थाने सीते श्रीमान्वनस्पतिः ॥
- 38यत्र युद्धं महद्वृत्तं तव हेतो ।रावणस्य नृशंसस्य जटायोश्च महात्मनः ॥
- 39। ॥
- 40एतत्तदाश्रमपदमस्माकं वरवर्णिनि । तथा चित्रा दृश्यते ॥
- 41। ॥
- 42अगस्त्यस्याश्रमो ह्येष दृश्यते पश्य मैथिलि ।दीप्तश्चैवाश्रमो ह्येष महात्मनः ॥
- 43वैदेहि दृश्यते चात्र शरभङ्गाश्रमो महान् ।उपयातः सहस्राक्षो यत्र शक्रः पुरन्दरः ॥
- 44अस्मिन्देशे महाकायो विराधो निहतो मया ।एते हि तापसावासा दृश्यन्ते ॥
- 45। ॥
- 46असौ सुतनु शैलेन्द्र प्रकाशते ।यत्र मां प्रसादयितुमागतः ॥
- 47एषा सा दूराद्दृश्यते चित्रकानना ।भरद्वाजाश्रमो यत्र श्रीमानेष प्रकाशते ॥
- 48एषा दृश्यते वरवर्णिनि ।नानाद्विजगणाकीर्णा सम्प्रपुष्पितकानना ॥
- 49शृङ्गिबेरपुरं चैतद्गुहो यत्र समागतः ।एषा सा दृश्यते सीते सरयूर्यूपमालिनी ॥
- 50नानातरुशताकीर्णा सम्प्रपुष्पितकानना ।एषा सा दृश्यतेऽयोध्या पितुर्मम ॥
- 51अयोध्यां कुरु प्रणामं पुनरागता ।ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसश्च ।उत्पत्योत्पत्य ददृशुस्तां पुरीं शुभदर्शनाम् ॥
- 52ततस्तु तां पाण्डुरहर्म्यमालिनींविशालकक्ष्यां गजवाजिसङ्कुलाम् ।पुरीमयोध्यां ददृशुः पुरीं महेन्द्रस्य यथाऽमरावतीम् ॥