Vālmīki Rāmāyaṇa · Śatrughna at Vālmīki’s Hermitage
Tap a verse for its meaning
- 1ततो द्वादशमे वर्षे शत्रुघ्नो ।अयोध्यां चकमे गन्तुमल्पभृत्यबलानुगः ॥
- 2ततो बलमुख्यान्निवर्त्य च ।जगाम हयमुख्यैश्च रथानां च शतेन सः ॥
- 3स गत्वा गणितान्वासान्सप्ताष्टौ रघुनन्दनः ।वाल्मीक्याश्रममागत्य वासं चक्रे महायशाः ॥
- 4सो ऽभिवाद्य ततः पादौ ।पाद्यमर्ध्यं तथातिथ्यं जग्राह मुनिहस्ततः ॥
- 5बहुरूपाः सुमधुराः कथास्तत्र सहस्रशः ।कथयामास स मुनिः शत्रुघ्नाय महात्मने ॥
- 6उवाच च मुनिर्वाक्यं वधाश्रितम् ।सुदुष्करं कृतं कर्म लवणं निघ्नता त्वया ॥
- 7बहवः सौम्य हताः सबलवाहनाः ।लवणेन महाबाहो युध्यमाना महाबलाः ॥
- 8स त्वया निहतः पापो लीलया पुरुषर्षभ ।जगतश्च भयं तत्र प्रशान्तं तव ॥
- 9वधो घोरो यत्नेन महता कृतः ।इदं तु सुमहत्कर्म त्वया कृतमयत्नतः ॥
- 10प्रीतिश्चास्मिन्परा जाता देवानां लवणे हते ।भूतानां चैव सर्वेषां जगतश्च प्रियं कृतम् ॥
- 11तच्च युद्धं मया दृष्टं यथावत्पुरुषर्षभ ।सभायां थ उपविष्टेन राघव ॥
- 12ममापि परमा प्रीतिर्हृदि वर्तते ।उपाघ्रास्यामि ते मूर्ध्नि षा परा गतिः ॥
- 13इत्युक्त्वा मूर्ध्नि शत्रुघ्नमुपाघ्राय ।आतिथ्यमकरोत्तस्य ये च तस्य पदानुगाः ॥
- 14स भुक्तवान्नरश्रेष्ठो गीतमाधुर्यमुत्तमम् ।शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले यथाक्रमम् ॥
- 15तन्त्रीलयसमायुक्तं त्रिस्थानकरणान्वितम् ।संस्कृतं लक्षणोपेतं समतालसमन्वितम् ।शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले पुरा कृतम् ॥
- 16तान्यक्षराणि सत्यानि यथावृत्तानि पूर्वशः ।श्रुत्वा पुरुषशार्दूलो विसञ्ज्ञो ॥
- 17स मुहूर्तमिवासञ्ज्ञो विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।तस्मिन् गीते यथावृत्तं वर्तमानमिवाशृणोत् ॥
- 18पदानुगाश्च ये राज्ञस्तां श्रुत्वा ।अवाङ्मुखाश्च दीनाश्च ह्याश्चर्यमिति चाब्रुवन् ॥
- 19परस्परं च ये तत्र सम्बभाषिरे ।किमिदं क्व च वर्तामः किमेतत्स्वप्नदर्शनम् ॥
- 20अर्थो यो नः पुरा दृष्टस्तमाश्रमपदे पुनः ।शृणुमः किमिदं स्वप्नो गीतबन्धं श्रियो भवेत् ॥
- 21विस्मयं ते परं गत्वा शत्रुघ्नमिदमब्रुवन् ।साधु पृच्छ नरश्रेष्ठ वाल्मीकिं मुनिपुङ्गवम् ॥
- 22शत्रुघ्नस्त्वब्रवीत्सर्वासमन्वितान् ।सैनिका न क्षमो ऽस्माकं परिप्रष्टुमिहेदृशः ॥
- 23बहूनीह भवन्त्यस्याश्रमे मुनेः ।न तु कौतूहलाद्युक्तमन्वेष्टुं तं महामुनिम् ॥
- 24एवं तद्वाक्यमुक्त्वा च सैनिका ।अभिवाद्य महर्षिं तं स्वं निवेशं ययौ तदा ॥