Vālmīki Rāmāyaṇa · Brahmā Consoles the Grieving King
Tap a verse for its meaning
- 1प्रविष्टायां सर्ववानराः ।चुक्रुशुः साधु साध्वीति मुनयो रामसन्निधौ ॥
- 2दण्डकाष्ठमवष्टभ्य ।अवाक्छिरा दीनमना रामो ह्यासीत्सुदुःखितः ॥
- 3स रुदित्वा चिरं कालं बहुशो बाष्पमुत्सृजन् । रामो वचनमब्रवीत् ॥
- 4शोकं मे मनः स्प्रष्टुमिवेच्छति ।पश्यतो मे यथा नष्टा सीता श्रीरिव रूपिणी ॥
- 5सा ऽदर्शनं पुरा सीता महोदधेः ।ततश्चापि मयानीता किं पुन ॥
- 6वसुधे देवि भवति सीता मम ।दर्शयिष्यामि वा रोषं यथा मामवगच्छसि ॥
- 7कामं श्वश्रूर्ममैव त्वं त्वत्सकाशाद्धि मैथिली ।कर्षता जनकेनोद्धृता पुरा ॥
- 8तस्मान्निर्यात्यतां सीता वा प्रयच्छ मे । नाकपृष्ठे वा वसेयं सहितस्तया ॥
- 9आनय त्वं हि तां सीतां मत्तो ऽहं मैथिलीकृते ।न मे दास्यसि चेत्सीतां यथारूपां ॥
- 10कृत्स्नां ते स्थितम् ।नाशयिष्याम्यहं भूमिं सर्वमापो भवत्विह ॥
- 11एवं ब्रुवाणे क्रोधशोकसमन्विते ।ब्रह्मा सुरगणैः सार्धमुवाच ॥
- 12राम राम न सन्तापं कर्तुमर्हसि ।स्मर त्वं पूर्वकं भावं मन्त्रं चामित्रकर्शन ॥
- 13न खलु त्वां स्मारयेयमनुत्तमम् ।इमं मुहूर्तं दुर्धर्ष स्मर त्वं जन्म ॥
- 14सीता हि साध्वी तव पूर्वपरायणा ।नागलोकं सुखं प्रायात्त्वदाश्रय ॥
- 15स्वर्गे ते भूयो भविष्यति न संशयः ।अस्यास्तु यद्ब्रवीमि निबोध तत् ॥
- 16एतदेव हि ते काव्यानामुत्तमं श्रुतम् ।सर्वं विस्तरतो राम न संशयः ॥
- 17जन्मप्रभृति ते वीर ।भविष्यदुत्तरं चेह सर्वं कृतम् ॥
- 18राम त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।नह्यन्यो ऽर्हति काव्यानां यशोभा ॥
- 19श्रुतं ते पूर्वमेतद्धि मया सर्वं सुरैः सह ।दिव्यमद्भुतरूपं च सत्यवाक्यमनावृतम् ॥
- 20स त्वं धर्मेण सुसमाहितः ।शेषं भविष्यं काकुत्स्थ काव्यं शृणु ॥
- 21नाम काव्यस्य शेषमत्र महायशः ।तच्छृणुष्व ऋषिभिः सार्धमुत्तमम् ॥
- 22न खल्वन्येन काकुत्स्थ श्रोतव्यमिदमुत्तमम् ।परमम् वीर त्वयैव रघुनन्दन ॥
- 23एतावदुक्त्वा वचनं ब्रह्मा ।जगाम देवो देवैः सह सबान्धवैः ॥
- 24ये च तत्र महात्मान ऋषयो ।ब्रह्मणा समनुज्ञाता न्यवर्तन्त महौजसः ।उत्तरं भविष्यं यच्च राघवे ॥
- 25ततो रामः शुभां वाणीं भाषिताम् ।श्रुत्वा परमतेजस्वी वाल्मीकिमिदमब्रवीत् ॥
- 26श्रोतुमनस ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।भविष्यदुत्तरं यन्मे सम्प्रवर्तताम् ॥
- 27एवं विनिश्चयं कृत्वा सम्प्रगृह्य ।तं जनौघं विसृज्याथ पर्णशालामुपागमत् ।तामेव शोचतः सीतां सा व्यतीयाय ॥