धृतराष्ट्र
In plain words
Dhritarashtra said: O Sanjaya, gathered at Kurukshetra, the field of dharma, eager for battle, what did my sons and the sons of Pandu do?
Word for word
In the field of dharma, in Kurukṣetra, assembled, eager to fight, mine and the Pāṇḍavas also, what did [they] do, O Sañjaya?
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवःमामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय
Other commentaries
The commentators
▸Gītā Vāhini
అట్టి పవిత్ర గీత సాక్షాత్ కృష్ణపరమాత్మ ముఖారవిందము నుండి ఆవిర్భవించినది. లేకున్న అనేక కోట్లమంది దీనిని శరణుజొచ్చెడివారు కారు. గీత యొక్క ఉపక్రమోపసంహారములందు ఏ విషయమును గూర్చి ప్రబోధము చేయబడునో అది శాస్త్రము యొక్క ముఖ్యవిషయమై యుండవలయును. భగవద్గీత ప్రథమాధ్యాయమున ప్రథమ శ్లోకమున “ధర్మ క్షేత్రే కురుక్షేత్రే...” అను వాక్యము కానవచ్చును. ఇందులో ధర్మ శబ్దము ప్రప్రథమమున ప్రయోగింపబడినది. గీత యొక్క పదునెనిమిదవ అధ్యాయమున చిట్టచివర “యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో...” అను శ్లోకమున ఇదే ధర్మ శబ్దము క్లుప్తముగా బోధింపబడినది. కావున గీతాభిప్రాయము “ధర్మమును స్మరింపుడు, ధర్మమును ఆచరింపుడు” అనునదే స్పష్టమగుచున్నది. “ధర్మ” శబ్దమెంత గంభీరమైనదో చూడుడు.
In plain words
This holy Gītā came forth directly from the lotus mouth of Kṛṣṇa Paramātma himself. Were it not so, many crores of people would not take refuge in it. Whatever subject the Gītā teaches in its opening and in its close must be the main subject of the śāstra. In the first śloka of the first chapter of the Bhagavad Gītā we find the words “On the field of Dharma, on Kurukṣetra...”. There the word Dharma is the very first word used. At the very end of the eighteenth chapter, in the śloka “Where Kṛṣṇa, the Lord of yoga, is...”, this same word Dharma is taught in condensed form. So the intent of the Gītā stands clear, and it is this: “Remember Dharma, practise Dharma.” See how profound the word “Dharma” is!