Vālmīki Rāmāyaṇa · The Curse on Triśaṅku
Tap a verse for its meaning
- 1ततस्त्रिशङ्कोर्वचनं श्रुत्वा ।ऋषिपुत्रशतं राम राजानमिदमब्रवीत् ॥
- 2प्रत्याख्यातो हि दुर्बुद्धे गुरुणा ।तं कथं समतिक्रम्य शाखान्तरमुपेयिवान् ॥
- 3इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां ।न चातिक्रमितुं शक्यं वचनं सत्यवादिनः ॥
- 4अशक्यमिति चोवाच वसिष्ठो ।तं वयं वै समाहर्तुं क्रतुं शक्ताः कथं तव ॥
- 5बालिशस्त्वं नरश्रेष्ठ गम्यतां स्वपुरं पुनः ।याजने भगवान् शक्तस्त्रैलोक्यस्यापि ॥
- 6अवमानं च तत्कर्तुं तस्य शक्ष्यामहे कथम् ।तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ॥
- 7स राजा पुनरेवैतानिदं वचनमब्रवीत् । गुरुणा गुरुपुत्रैस्तथैव च ॥
- 8अन्यां गतिं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु ।ऋषिपुत्रास्तु तच्छ्रुत्वा वाक्यं ॥
- 9शेपुः परमसङ्क्रुद्धाश्चण्डालत्वं गमिष्यसि ।एवमुक्त्वा महात्मानो विविशुस्ते स्वमाश्रमम् ॥
- 10अथ रात्र्यां व्यतीतायां राजा चण्डालतां गतः ।नीलवस्त्रधरो नीलः परुषो ॥
- 11चित्यमाल्यानुलेपश्च आयसाभरणोऽभवत् ।तं दृष्ट्वा मन्त्रिणः सर्वे त्यज्य चण्डालरूपिणम् ॥
- 12प्राद्रवन्सहिता राम पौरा येऽस्यानुगामिनः ।एको हि राजा काकुत्स्थ जगाम ॥
- 13दह्यमानो दिवारात्रं विश्वामित्रं तपोधनम् ।विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा राजानं ॥
- 14चण्डालरूपिणं राम मुनिः ।कारुण्यात्स महातेजा वाक्यं ॥
- 15इदं जगाद भद्रं ते राजानं ।किमागमनकार्यं ते राजपुत्र महाबल ॥
- 16वीर शापाच्चण्डालतां गतः ।अथ तद्वाक्यमाकर्ण्य राजा चण्डालतां गतः ॥
- 17अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो ।प्रत्याख्यातोऽस्मि गुरुणा गुरुपुत्रैस्तथैव च ॥
- 18अनवाप्यैव तं कामं मया प्राप्तो ।सशरीरो दिवं यायामिति मे सौम्यदर्शनम् ॥
- 19मया चेष्टं क्रतुशतं तच्च नावाप्यते फलम् ।अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ॥
- 20कृच्छ्रेष्वपि गतः सौम्य ते शपे ।यज्ञैर्बहुविधैरिष्टं ॥
- 21गुरवश्च महात्मानः तोषिताः ।धर्मे यज्ञं चाहर्तुमिच्छतः ॥
- 22परितोषं न गच्छन्ति गुरवो मुनिपुङ्गव ।दैवमेव परं मन्ये ॥
- 23सर्वं दैवं हि परमा गतिः ।तस्य मे प्रसादमभिकाङ्क्षतः ॥
- 24कर्तुमर्हसि भद्रं ते ।नान्यां गतिं गमिष्यामि नान्यः शरणमस्ति मे ।दैवं निवर्तयितुमर्हसि ॥