Vālmīki Rāmāyaṇa · A Royal Sage and King Triśaṅku
Tap a verse for its meaning
- 1ततः स्मरन्निग्रहमात्मनः ।विनिःश्वस्य विनिःश्वस्य कृतवैरो महात्मना ॥
- 2स दक्षिणां दिशं गत्वा महिष्या सह राघव । परमं घोरं विश्वामित्रो महत्तपः ॥
- 3अथास्य जज्ञिरे पुत्राः ।हविःष्यन्दो मधुष्यन्दो दृढनेत्रो महारथः ॥
- 4पूर्णे वर्षसहस्रे तु ब्रह्मा ।अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं ॥
- 5जिता राजर्षिलोकास्ते तपसा ।अनेन तपसा त्वां तु राजर्षिरिति विद्महे ॥
- 6एवमुक्त्वा जगाम सह दैवतैः ।त्रिविष्टपं ब्रह्मलोकं लोकानां परमेश्वरः ॥
- 7विश्वामित्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखः ।दुःखेन महताऽऽविष्टः समन्युरिदमब्रवीत् ॥
- 8तपश्च सुमहत्तप्तं राजर्षिरिति मां विदुः ।देवाः सर्षिगणाः सर्वे नास्ति मन्ये ॥
- 9इति निश्चित्य मनसा भूयैव महातपाः ।तपश्चचार काकुत्स्थ परमं ॥
- 10एतस्मिन्नेव काले तु सत्यवादी जितेन्द्रियः ।त्रिशङ्कुरिति विख्यात ॥
- 11तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना यजेयमिति राघव ।गच्छेयं देवानां ॥
- 12स वसिष्ठं कथयामास चिन्तितम् ।अशक्यमिति चाप्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना ॥
- 13प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन स ययौ दक्षिणां दिशम् ।ततस्तत्कर्मसिद्ध्यर्थं पुत्रांस्तस्य गतो नृपः ॥
- 14वासिष्ठा दीर्घतपसस्तपो यत्र हि तेपिरे ।त्रिशङ्कुः सुमहातेजाः शतं ॥
- 15वसिष्ठपुत्रान्ददृशे ।सोऽभिगम्य महात्मानः सर्वानेव सुतान् ॥
- 16ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखः ।अब्रवीत्सुमहाभागान्सर्वानेव कृताञ्जलिः ॥
- 17शरणं वः प्रपद्येऽहं शरण्यान् ।प्रत्याख्यातोऽस्मि भद्रं वो वसिष्ठेन महात्मना ॥
- 18महायज्ञं तदनुज्ञातुमर्हथ ।गुरुपुत्रानहं सर्वान्नमस्कृत्य प्रसादये ॥
- 19शिरसा प्रणतो याचे ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् ।ते मां भवन्तः सिद्ध्यर्थं याजयन्तु ॥
- 20सशरीरो यथाहं वै देवलोकमवाप्नुयाम् ।प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन गतिमन्यां तपोधनाः ॥
- 21गुरुपुत्रानृते सर्वान्नाहं पश्यामि काञ्चन ।इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां ॥
- 22पुरोधसस्तु विद्वांस सदा नृपान् ।तस्मादनन्तरं सर्वे भवन्तो दैवतं मम ॥