Vālmīki Rāmāyaṇa · The Terrors of the Forest
Tap a verse for its meaning
- 1स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञो ।न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥
- 2पुनस्तां तु बाष्पपर्याकुलेक्षणाम् ।निवर्तनार्थे वाक्यमेतदुवाच ह ॥
- 3सीते ऽसि धर्मे च निरता सदा ।इहाचर स्वधर्मं त्वं मा यथा मनसः सुखम् ॥
- 4सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाऽबले ।वने दोषा हि बहवो वदतस्ता मे ॥
- 5सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः ।बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥
- 6खलु वचो मयैतदभिधीयते ।सदा सुखं न जानामि सदा वनम् ॥
- 7गिरिनिर्झरसम्भूता ।सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥
- 8क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताः शून्ये ।दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥
- 9सरितश्चैव पङ्कवत्यश्च दुस्तराः ।मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥
- 10पनादिताः ।निरपाश्च सुदुर्गाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥
- 11सुप्यते स्वयं भग्नासु भूतले ।रात्रिषु तस्माद्दुःखतरं वनम् ॥
- 12अहोरात्रं च सन्तोषः कर्तव्यो ।फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥
- 13उपवासश्च कर्तव्यो यथाप्राणेन ।जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारिणा ॥
- 14देवतानां पितृणां च कर्तव्यं ।प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः ॥
- 15कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः ।चरता व तस्माद्दुःखतरं वनम् ॥
- 16उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः । वेद्यां दुःखमतो वनम् ॥
- 17सन्तोषः कर्तव्यस्तेन मैथिलि ।यताहारैर्वनचरैर्नित्यं दुःखमतो वनम् ॥
- 18अतीव वातास्तिमिरं चात्र नित्यशः ।भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥
- 19सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च ।चरन्ति पृथिवीं दर्पात्ततो दुःखतरं वनम् ॥
- 20सर्पा नदी ।तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानं ततो दुःखतरं वनम् ॥
- 21पतङ्गा कीटा दंशाश्च मशकैः सह ।बाधन्ते नित्यमबले तस्माद्दुःखतरं वनम् ॥
- 22द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशकाशाश्च भामिनि ।वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखतरं वनम् ॥
- 23कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च । वसतो दुःखमेव ततो वनम् ॥
- 24विमोक्तव्यौ कर्तव्या मतिः ।न भेतव्यं च भेतव्ये नित्यं दुःखमतो वनम् ॥
- 25तदलं ते वनं गत्वा क्षमं न हि वनं तव ।विमृशन्निह पश्यामि बहुदोषतरं वनम् ॥
- 26वनं तु नेतुं न कृता मतिस्तदाबभूव रामेण यदा ।न तस्य सीता वचनं चकार त--त्ततोऽब्रवीद्राममिदं ॥