Vālmīki Rāmāyaṇa · The Road Through the Wild
Tap a verse for its meaning
- 1अथ ।स्वकर्माभिरताः शूराः खनका यन्त्रकास्तथा ॥
- 2कर्मान्तिकाः पुरुषा यन्त्रकोविदाः ।तथा वर्धकयश्चैव मार्गिणो वृक्षतक्षकाः ॥
- 3कूपकाराः वंशकर्मकृतस्तथा ।समर्था ये च द्रष्टारः पुरतस्ते प्रतस्थिरे ॥
- 4स तु हर्षात्तमुद्देशं जनौघो विपुलः प्रयान् ।अशोभत महावेगः समुद्र इव ॥
- 5ते स्ववारं समास्थाय ।करणैः विविधोपेतैः पुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ॥
- 6लतावल्लीश्च गुल्मांश्च स्थाणूनश्मन एव च ।जनास्ते चक्रिरे मार्गं चिन्दन्तः विविधान् द्रुमान् ॥
- 7अवृक्षेषु च देशेषु केचिद्वृक्षानरोपयन् ।केचित्कुठारैष्टङ्कैश्च दात्रैश्छिन्दन् क्वचित् क्वचित् ॥
- 8अपरे बलिनो बलवत्तराः ।विधमन्ति स्म स्थलानि च ततस्ततः ॥
- 9अपरेऽपूरयन्कूपान् पांसुभिः ।निम्नभागांस्ततः केचित् समांश्चक्रुः समन्ततः ॥
- 10बबन्धुर्बन्धनीयांश्च क्षोद्यान् सञ्चुक्षुदुस्तदा ।बिभिदुर्भेदनीयांश्च तांस्तान्देशान्नरास्तदा ॥
- 11अचिरेणैव कालेन हूदकान् ।चक्रुर्बहु विधाकारान् हून् ॥
- 12निर्जलेषु च देशेषु खानयामासुरुत्तमान् ।उदपानान्बहुविधान् ॥
- 13स प्रपुष्पितमहीरुहः ।मत्तोद्घुष्ट द्विजगणः पताकाभिरलङ्कृतः ॥
- 14चन्दनोदकसंसिक्तर्नाना कुसुमभूषितः ।बह्वशोभत सेनायाः पन्थाः ॥
- 15आज्ञाप्याथ यथाऽज्ञप्ति युक्तास्तेऽधिकृता नराः । देशेषु बहुस्वादुफलेषु च ॥
- 16यो निवेशस्त्वभिप्रेतः भरतस्य महात्मनः ।भूयस्तं शोभयामासुः भूषाभिर्भूषणोपमम् ॥
- 17च तद्विदः ।निवेशान् स्थापयामासुर्भरतस्य महात्मनः ॥
- 18बहुपांसुचयाश्चापि ।तन्त्रेन्द्र कीलप्रतिमाः ॥
- 19प्रासाद मालावितताः संवृताः ।पताका शोभिताः सर्वे सुनिर्मित महापथाः ॥
- 20विसर्पद्भिरिवाकाशे ।समुच्च्रितैर्निवेशास्ते बभुः ॥
- 21जाह्नवीं तु समासाद्य विविधद्रुमकाननाम् ।शीतलामलपानीयां ॥
- 22सचन्द्रतारागणमण्डितं यथानभः क्षपायाममलं विराजते ।नरेन्द्रमार्गस्स तथा व्यराजतक्रमेण रम्यः ॥