Vālmīki Rāmāyaṇa · The March to the Gaṅgā
Tap a verse for its meaning
- 1ततः समुत्थितः काल्यमास्थाय ।प्रययौ भरतः शीघ्रं ॥
- 2अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे ।अधिरुह्य हयैः युक्तान् रथा ॥
- 3कल्पितानि यथाविधि ।अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकु कुलनन्दनम् ॥
- 4षष्ठी ।अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम् ॥
- 5शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम् ।अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं ॥
- 6च च च यशस्विनी ।रामानयन संहृष्टा ययुर्यानेन ॥
- 7प्रयाताश्चार्यसङ्घाताः रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम् ।तस्यैव च कुर्वाणा ॥
- 8मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम् ।कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगतः ॥
- 9दृष्ट एव हि नः शोकमपनेष्यति राघवः ।तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव ॥
- 10इत्येवं कथयन्तस्ते कथाश्शुभाः । ययुर्नागरिका जनाः ॥
- 11ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च ।रामं प्रति ययुर्हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयस्तदा ॥
- 12ये केचित् कुम्भकाराश्च शोभनाः ।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च ॥
- 13मायूरकाः क्राकचिका रोचकाः वेधकास्तथा । सुधाकारास्तथा ॥
- 14प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः ।स्नापकोच्छादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकास्तथा ॥
- 15रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः । सह स्त्रीभिर्ययुः ॥
- 16समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः । भरतं यान्तमनुजग्मुः सहस्रशः ॥
- 17शुद्ध वसनास्ताम्र मृष्टानुलेपनाः ।सर्वे ते विविधैः यानैः शनैर्भरतमन्वयुः ॥
- 18प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वया ।भ्रातुरानयने यान्तं भरतं ॥
- 19ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः ।समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गिबेरपुरं प्रति ॥
- 20यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन् ॥
- 21उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कतम् ।व्यवतिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी ॥
- 22निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां ।भरतः सचिवान् सर्वान् अब्रवी ॥
- 23मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः । प्रतरिष्यामः श्वैदानीमिमां नदीम् ॥
- 24दातुं च तावदिच्छामि । अवतीर्योदकं नदीम् ॥
- 25तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथा इत्युक्त्वा ।न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक् पृथक् ॥
- 26निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीम् विधानैः ।उवास रामस्य तदा महात्मनोविचिन्तयानो भरतर्निवर्तनम् ॥