Vālmīki Rāmāyaṇa · The Ascent of Śarabhaṅga
Tap a verse for its meaning
- 1हत्वा तु तं भीमबलं विराधं राक्षसं वने ।ततः सीतां परिष्वज्य समाश्वास्य च ॥
- 2अब्रवील्लक्ष्मणं रामो भ्रातरं दीप्ततेजसम् ।कष्टं वनमिदं दुर्गं न च स्म ॥
- 3अभिगच्छामहे शीघ्रं शरभङ्गं ।आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह ॥
- 4। ॥
- 5विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरोपमम् ।अवरुह्य काशे ॥
- 6। ॥
- 7तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः ।हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥
- 8ददर्शादूरतस्तस्य ।पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं ॥
- 9अपश्यद्विमलं छत्रं चित्रमाल्योपशोभितम् । चाग्र्ये रुक्मदण्डे महाधने ॥
- 10गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि ।गन्धर्वामरसिद्धाश्च बहवः ॥
- 11अन्तरिक्षगतं देवं वाग्भिरग्र्याभिरीडिरे ।सह सम्भाषमाणे तु शरभङ्गेन ॥
- 12दृष्ट्वा शतक्रतुं तत्र रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।रामोऽथ रथमुद्दिश्य लक्ष्मणाय ॥
- 13अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टमद्भुतं पश्य लक्ष्मण ।प्रतपन्तमिवादित्यमन्तरिक्षगतं रथम् ॥
- 14ये हयाः पुरा शक्रस्य नः श्रुताः ।अन्तरिक्षगता दिव्यास्त इमे हरयो ध्रुवम् ॥
- 15इमे च पुरुषव्याघ्रा ये तिष्ठन्त्यभितो रथम् ।शतं शतं कुण्डलिनो युवानः ॥
- 16।शोणांशुवसनाः सर्वे व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥
- 17उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसन्निभाः ।रूपं बिभ्रति ॥
- 18एतद्धि किल देवानां वयो भवति नित्यदा ।यथेमे पुरुषव्याघ्रा दृश्यन्ते ॥
- 19इहैव सह मुहूर्तं तिष्ठ लक्ष्मण ।यावज्जानाम्यहं व्यक्तं क एष थे ॥
- 20तमेवमुक्त्वा सौमित्रिमिहैव स्थीयतामिति ।अभिचक्राम शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥
- 21ततः समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं ।शरभङ्गमनुप्राप्य विविक्त इदमब्रवीत् ॥
- 22इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते ।निष्ठां नयतु तावत्तु ततो मां ॥
- 23तावद्गच्छामहे शीघ्रं यावन्मां नाभिभाषते ।जितवन्तं कृतार्थं च द्रष्टाहमचिरादिमम् ।कर्म ह्यनेन कर्तव्यं महदन्यैः सुदुष्करम् ॥
- 24निष्पादयित्वा तत्कर्म ततो मां द्रष्टुमर्हति ।इति तमामन्त्र्य मानयित्वा च तापसम् ॥
- 25रथेन ययौ दिवमरिन्दमः ।प्रयाते तु राघवः ॥
- 26अग्निहोत्रमुपासीनं शरभङ्गमुपागमत् ।तस्य च सङ्गृह्य रामः सीता च लक्ष्मणः ॥
- 27निषेदुः समनुज्ञाता लब्धवासा निमन्त्रिताः ।ततः शक्रोपयानं तु राघवः ॥
- 28शरभङ्गश्च तत्सर्वं राघवाय न्यवेदयत् ।मामेष वरदो राम ब्रह्मलोकं निनीषति ॥
- 29जितमुग्रेण तपसा दुष्प्रापमकृतात्मभिः ।अहं ज्ञात्वा नरव्याघ्र वर्तमानमदूरतः ॥
- 30ब्रह्मलोकं न गच्छामि त्वामदृष्ट्वा ।त्वयाऽहं पुरुषव्याघ्र महात्मना ॥
- 31समागम्य गमिष्यामि त्रिदिवं देवसेवितम् ।अक्षया मया लोका जिताः शुभाः ॥
- 32। ॥
- 33ऋषिणा शरभङ्गेण राघवो वाक्यमब्रवीत् ।अहमेवाहरिष्यामि सर्वलोका ॥
- 34आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ।राघवेणैवमुक्तस्तु वै ॥
- 35शरभङ्गो पुनरेवाब्रवीद्वचः ।इह राम महातेजाः सुतीक्ष्णो नाम धार्मिकः ॥
- 36वसत्यरण्ये स ते श्रेयो विधास्यति ।सुतीक्ष्णमभिगच्छ त्वं शुचौ देशे ॥
- 37वनोद्देशे स ते वासं विधास्यति ।इमां मन्दाकिनीं राम प्रतिस्रोतामनुव्रज ॥
- 38नदीं पुष्पोडुपवहां तत्र तत्र गमिष्यसि ।एष पन्था नरव्याघ्र मुहूर्तं पश्य माम् ॥
- 39यावज्जहामि गात्राणि जीर्णां त्वचमिवोरगः ।ततोऽग्निं सुसमाधाय हुत्वा चाज्येन मन्त्रवित् ॥
- 40। ॥
- 41जीर्णां त्वचं तथास्थीनि यच्च मांसं सशोणितम् ।रामस्तु विस्मितो भ्रात्रा भार्यया च सहात्मवान् ॥
- 42स च समपद्यत ।उत्थायाग्निचयात्तस्माच्छरभङ्गो व्यरोचत ॥
- 43स लोकानाहिताग्नीनामृषीणां च महात्मनाम् ।देवानां च व्यतिक्रम्य ब्रह्मलोकं व्यरोहत ॥
- 44स पुण्यकर्मा भवने पितामहं सानुचरं ददर्श ह ।पितामहश्चापि समीक्ष्य तं द्विजंननन्द सुस्वागतमित्युवाच ह ॥