Vālmīki Rāmāyaṇa · The Slaying of Dūṣaṇa
Tap a verse for its meaning
- 1दूषणस्तु स्वकं सैन्यं हन्यमानं निरीक्ष्य सः ।सन्दिदेश महाबाहुर्भीमवेगान् दुरासदान् ॥
- 2राक्षसान् पञ्च साहस्रान् समरेष्वनिवर्तिनः ।ते शूलैः पट्टिशैः खड्गैः शिलावर्षैर्द्रुमैरपि ॥
- 3शरवर्षैरविच्छिन्नं ववृषुस्तं समन्ततः ।स द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत् ॥
- 4प्रतिजग्राह राघवस्तीक्ष्णसायकैः ।प्रतिगृह्य च तद्वर्षं निमीलित इवर्षभः ॥
- 5। ॥
- 6शरैरवाकिरत्सैन्यं सर्वतः सहदूषणम् ।ततः सेनापतिः क्रुद्धो ॥
- 7शरैरशनिकल्पैस्तं समवाकिरत् ।ततो रामः सुसङ्क्रुद्धः क्षुरेणास्य महद्धनुः ॥
- 8चिच्छेद वीरश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।हत्वा चाश्वान् शरैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रेण सारथेः ॥
- 9शिरो जहार तभिर्विव्याध वक्षसि ।स विरथो हताश्वो हतसारथिः ॥
- 10जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं ।वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्यप्रमर्दनम् ॥
- 11। ॥
- 12तं महोरगसङ्काशं प्रगृह्य परिघं रणे ।दूषणोऽभ्यद्रवद्रामं क्रूरकर्मा ॥
- 13तस्याभिपतमानस्य दूषणस्य स ।द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद सहस्ताभरणौ ॥
- 14भ्रष्टस्तस्य पपात रणमूर्धनि ।परिघश्छिन्नहस्तस्य शक्रध्वज इवाग्रतः ॥
- 15। ॥
- 16तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ दूषणं निहतं रणे ।साधु साध्विति काकुत्स्थं सर्वभूतान्यपूजयन् ॥
- 17एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धास्त्रयः सेनाग्रयायिनः ।संहत्याभ्यद्रवन् रामं ॥
- 18प्रमाथी च महाबलः ।महाकपालो विपुलं शूलमुद्यम्य राक्षसः ॥
- 19स्थूलाक्षः पट्टिशं गृह्य च परश्वधम् ।दृष्ट्वैवापततस्तूर्णं सायकैः शितैः ॥
- 20तीक्ष्णाग्रैः प्रतिजग्राह सम्प्राप्तानतिथीनिव ।महाकपालस्य शिरश्चिच्छेद ॥
- 21असङ्ख्येयैस्तु बाणौघैः प्रममाथ ।स पपात हतो भूमौ विटपीव ॥
- 22क्षिणी तीक्ष्णैः पूरयामास सायकैः ।दूषणस्यानुगान् कुपितः क्षणात् ॥
- 23बाणौघैः पञ्चसहस्रैरनय ।दूषणं निहतं दृष्ट्वा तस्य चैव पदानुगान् ॥
- 24व्यादिदेश क्रुद्धः सेनाध्यक्षान्महाबलान् ।अयं विनिहतः सङ्ख्ये सपदानुगः ॥
- 25महत्या सेनया सार्धं युद्ध्वा रामं ।शस्त्रैर्नानाविधाकारैर्हनध्वं ॥
- 26एवमुक्त्वा क्रुद्धो राममेवाभिदुद्रुवे ।श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रु ॥
- 27करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः ।मेघमाली महामाली सर्पास्यो ॥
- 28ते महावीर्या बलाध्यक्षाः ससैनिकाः ।राममेवाभ्यवर्तन्त विसृजन्तः शरोत्तमान् ॥
- 29ततः पावकसङ्काशैर्हेमवज्रविभूषितैः ।जघान शेषं तस्य सैन्यस्य सायकैः ॥
- 30ते रुक्मपुङ्खा विशिखाः सधूमा इव ।निजघ्नुस्तानि रक्षांसि वज्रा इव महाद्रुमान् ॥
- 31। ॥
- 32तैभिन्नवर्माभरणाश्छिन्नभिन्नशरासनाः ।निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां ॥
- 33तैर्मुक्तकेशैः समरे पतितैः शोणितोक्षितैः ।आस्तीर्णा कृत्स्ना महावेदिः कुशैरिव ॥
- 34। ॥
- 35। ॥
- 36। ॥
- 37शेषा हता महासत्त्वा राक्षसा रणमूर्धनि ।घोरा दुर्विषहाः सर्वे ते ॥
- 38ततस्तु तद्भीमबलं महाहवेसमीक्ष्य रामेण हतं बलीयसा ।रथेन रामं महता खरस्तदासमाससादेन्द्र इवोद्यताशनिः ॥