Vālmīki Rāmāyaṇa · The Fall of Khara
Tap a verse for its meaning
- 1। ॥
- 2एतत्ते बलसर्वस्वं दर्शितं ।शक्तिहीनतरो मत्तो वृथा त्वमवगर्जसि ॥
- 3एषा बाणविनिर्भिन्ना गदा भूमितलं गता ।अभिधान तव प्रत्यरिघातिनी ॥
- 4यत्त्वयोक्तं विनष्टानामहमश्रुप्रमार्जनम् ।राक्षसानां करोमीति मिथ्या तदपि ते वचः ॥
- 5। ॥
- 6अद्य ते छिन्नकण्ठस्य फेनबुद्बुदभूषितम् ।विदारितस्य मद्बाणैर्मही पास्यति ॥
- 7पांसुरूषितसर्वाङ्गः स्रस्तन्यस्तभुजद्वयः ।स्वप्स्यसे गां समालिङ्ग्य दुर्लभां प्रमदामिव ॥
- 8। ॥
- 9हतस्थाने तव राक्षस मच्छरैः ।निर्भया विचरिष्यन्ति सर्वतो मुनयो वने ॥
- 10अद्य विप्रसरिष्यन्ति राक्षस्यो हतबान्धवाः ।बाष्पार्द्रवदना दीना भयादन्यभयावहाः ॥
- 11अद्य शोकरसज्ञास्ताः भविष्यन्ति निरर्थकाः ।अनुरूपकुलाः पत्न्यो यासां त्वं पतिरीदृशः ॥
- 12नृशंस नीच क्षुद्रात्मन् नित्यं ।यत्कृते शङ्कितैरग्नौ मुनिभिः पात्यते हविः ॥
- 13तमेवमभिसंरब्धं ब्रुवाणं राघवं रणे ।खरो निर्भर्त्सयामास रोषात्खरतरस्वनः ॥
- 14दृढं खल्ववलिप्तोसि भयेष्वपि च निर्भयः ।वाच्यावाच्यं ततो हि त्वं मृत्युवश्यो न बुध्यसे ॥
- 15कालपाशपरिक्षिप्ता भवन्ति पुरुषा हि ये ।कार्याकार्यं न जानन्ति ते निरस्तषडिन्द्रियाः ॥
- 16एवमुक्त्वा ततो रामं संरुध्य भृकुटिं ततः ।स ददर्श महासालमविदूरे निशाचरः ॥
- 17रणे प्रहरणस्यार्थे सर्वतो ह्यवलोकयन् ।स तमुत्पाटयामास सन्दश्य ॥
- 18तं समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां विनद्य च ।राममुद्दिश्य चिक्षेप हतस्त्वमिति चाब्रवीत् ॥
- 19तमापतन्तं बाणौघैश्छित्त्वा रामः ।रोषमाहारयत्तीव्रं निहन्तुं समरे खरम् ॥
- 20जातस्वेदस्ततो रामो रोषा ।निर्बिभेद सहस्रेण बाणानां समरे खरम् ॥
- 21तस्य बाणान्तराद्रक्तं बहु सुस्राव ।गिरेः प्रस्रवणस्येव तोयधारापरिस्रवः ॥
- 22स कृतो बाणैः खरो रामेण सम्युगे ।मत्तो रुधिरगन्धेन तमेवाभ्यद्रवद्द्रुतम् ॥
- 23तमापतन्तं संरब्धं कृतास्त्रो रुधिराप्लुतम् ।अपासर्पत्प्रतिपदं किञ्चित्त्वरितविक्रमः ॥
- 24ततः पावकसङ्काशं वधाय समरे शरम् ।खरस्य रामो जग्राह ब्रह्मदण्डमिवापरम् ॥
- 25स तं दत्तं सुरराजेन धीमता ।सन्दधे चापि धर्मात्मा मुमोच च खरं प्रति ॥
- 26स विमुक्तो महाबाणो ।रामेण धनुरायम्य खरस्योरसि चापतत् ॥
- 27स पपात खरो भूमौ दह्यमानः ।रुद्रेणेव विनिर्दग्धः श्वेतारण्ये यथान्तकः ॥
- 28। ॥
- 29ततो सर्वे सङ्गताः परमर्षयः ।सभाज्य मुदिता राममिदं वचनमब्रुवन् ॥
- 30एतदर्थं महाभाग महेन्द्रः ।शरभङ्गाश्रमं पुण्यमाजगाम पुरन्दरः ॥
- 31आनीतस्त्वमिमं देशमुपायेन महर्षिभिः ।एषां वधार्थं क्रूराणां रक्षसां ॥
- 32। ॥
- 33एतस्मिन्नन्तरे देवाश्चारणैः सह सङ्गताः ।दुन्दुभींश्चाभिनिघ्नन्तः पुष्पवर्षं समन्ततः ॥
- 34रामस्योपरि संहृष्टा ववृषुर्विस्मितास्तदा । रामेण निशितैः शरैः ॥
- 35रक्षसां भीमकर्मणाम् ।खरदूषणमुख्यानां निहतानि महाहवे ॥
- 36अहो बत महत्कर्म रामस्य ।अहो वीर्यमहो दाक्ष्यं विष्णोरिव हि दृश्यते ॥
- 37इत्येवमुक्त्वा ते सर्वे ययुर्देवा यथागतम् ।एतस्मिन्नन्तरे वीरो सह सीतया ॥
- 38गिरिदुर्गाद्विनिष्क्रम्य संविवेशाश्रमं सुखी ।ततो रामस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः ॥
- 39प्रविवेशाश्रमं वीरो लक्ष्मणेनाभिपूजितः ।तं दृष्ट्वा शत्रुहन्तारं महर्षीणां सुखावहम् ॥
- 40बभूव हृष्टा भर्तारं परिषस्वजे ।मुदा परमया युक्ता दृष्ट्वा रक्षोगणान्हतान् ।रामं चैवाव्यथं दृष्ट्वा तुतोष जनकात्मजा ॥
- 41पुनः परिष्वज्य बभूव हृष्टा जनकात्मजा तदा ॥