Vālmīki Rāmāyaṇa · Akampana’s Counsel
Tap a verse for its meaning
- 1त्वरमणस्ततो गत्वा जनस्थानादकम्पनः ।प्रविश्य लङ्कां वेगेन रावणं वाक्यमब्रवीत् ॥
- 2जनस्थानस्थिता राजन् राक्षसा बहवो हताः ।खरश्च निहतः सङ्ख्ये कथञ्चिदहमागतः ॥
- 3एवमुक्तो क्रुद्धः ।अकम्पनमुवाचेदं निर्दहन्निव चक्षुषा ॥
- 4केन रम्यां जनस्थानं हतं मम ।को हि सर्वेषु लोकेषु गतिं चाधिगमिष्यति ॥
- 5न हि मे विप्रियं कृत्वा शक्यं सुखम् ।प्राप्तुं वैश्रवणेनापि न यमेन न विष्णुना ॥
- 6चाप्यहं कालो दहेयमपि ।मृत्युं मरणधर्मेण सम्योजयितुमुत्सहे ॥
- 7दहेयमपि सङ्क्रुद्धऽऽदित्यपावकौ । तरसा वेगं निहन्तुमहमुत्सहे ॥
- 8तथा क्रुद्धं दशग्रीवं कृताञ्जलिरकम्पनः ।भयात् सन्दिग्धया वाचा रावणं याचतेऽभयम् ॥
- 9दशग्रीवोऽभयं तस्मै प्रददौ ।स विश्रब्धोऽब्रवीद्वाक्यमसन्दिग्धमकम्पनः ॥
- 10पुत्रो दशरथस्यास्ति सिंहसंहननो युवा ।रामो नाम वृषस्कन्धो वृत्तायतमहाभुजः ॥
- 11वीरः श्रीमानतुल्यबलविक्रमः ।हतं तेन जनस्थानं खरश्च सहदूषणः ॥
- 12अकम्पनवचः श्रुत्वा रावणो ।नागेन्द्र इव निःश्वस्य वचनं चेदमब्रवीत् ॥
- 13स सम्युक्तो रामः सर्वामरैः सह ।उपयातो जनस्थानं ब्रूहि कच्चिदकम्पन ॥
- 14रावणस्य पुनर्वाक्यं निशम्य तदकम्पनः ।आचचक्षे बलं तस्य विक्रमं च महात्मनः ॥
- 15रामो नाम श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ।दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः युधि ॥
- 16तस्यानुरूपो बलवान् रक्ताक्षो ।कनीयान् लक्ष्मणो नाम भ्राता शशिनिभाननः ॥
- 17स तेन सह सम्युक्तः निलो यथा ।श्रीमान्राजवरस्तेन जनस्थानं निपातितम् ॥
- 18नैव देवा महत्मानो नात्र कार्या विचारणा ।शरा रामेण तूत्सृष्टा पतत्रिणः ॥
- 19पञ्चानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान् ।येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भयकर्शिताः ॥
- 20तेन तेन स्म पश्यन्ति राममेवाग्रतः स्थितम् ।इत्थं विनाशितं तेन जनस्थानं तवानघ ॥
- 21अकम्पनवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ।जनस्थानं गमिष्यामि हन्तुं रामं ॥
- 22अथैवमुक्ते वचने प्रोवाचेदमकम्पनः ।श्रुणु थावृत्तं रामस्य ॥
- 23कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः । सुपूर्णाया वेगं परिहरेच्छरैः ॥
- 24सताराग्रहनक्षत्रं नभश्चाप्यवसादयेत् ।असौ रामस्तु मज्जन्तीं श्रीमानभ्युद्धरे ॥
- 25भित्त्वा वेलां लोकानाप्लावये ।वेगं वाऽपि समुद्रस्य वायुं वा विधमेच्छरैः ॥
- 26संहृत्य वा पुनर्लोकान् विक्रमेण महायशाः ।शक्तः स स्रष्टुं पुनरपि ॥
- 27न हि रामो शक्यो जेतुं त्वया युधि ।रक्षसां वाऽपि लोकेन पापजनैरिव ॥
- 28न तं वध्यमहं मन्ये सर्वैर्देवासुरैरपि ।अयं तस्य वधोपायस्तं ममैकमनाः शृणु ॥
- 29भार्या तस्योत्तमा लोके नाम सुमध्यमा ।श्यामा समविभक्ताङ्गी स्त्रीरत्नं रत्नभूषिता ॥
- 30नैव न गन्धर्वी नाऽप्सरा नाऽपि दानवी ।तुल्या सीमन्तिनी तस्या कुतो भवेत् ॥
- 31तस्यापहर भार्यां त्वं प्रमथ्य तु ।सीतया रहितः कामी रामो हास्यति जीवितम् ॥
- 32अरोचयत तद्वाक्यं रावणो ।चिन्तयित्वा महाबाहुरकम्पनमुवाच ह ॥
- 33बाढं काल्यं गमिष्यामि ह्येकः सारथिना सह ।आनयिष्यामि च वैदेहीमिमां हृष्टो महापुरीम् ॥
- 34अथैवमुक्त्वा प्रययौ रावणः ।रथेनादित्यवर्णेन दिशः सर्वाः प्रकाशयन् ॥
- 35स रथो राक्षसेन्द्रस्य नक्षत्रपथगो महान् ।सञ्चार्यमाणः शुशुभे जलदे चन्द्रमा इव ॥
- 36स मारीचाश्रमं प्राप्य ताटकेयमुपागमत् ।मारीचेनार्चितो राजा भक्ष्यभोज्यैरमानुषैः ॥
- 37तं स्वयं तु आसनेनोदकेन च । वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥
- 38कच्चित्सुकुशलं राजन् लोकानां ।आशङ्के नाथ जाने त्वं यतस्तूर्णमिहागतः ॥
- 39एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः ।ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवी ॥
- 40आरक्षो मे हत रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।जनस्थानमवध्यं तत्सर्वं युधि निपातितम् ॥
- 41तस्य मे कुरु साचिव्यं तस्य ।राक्षसेन्द्रवचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥
- 42आख्याता केन सीता सा मित्ररूपेण शत्रुणा ।त्वया को न नन्दति निन्दितः ॥
- 43ति को ब्रवीति ब्रवीहि मे ।रक्षोलोकस्य सर्वस्य कः शृङ्गं छेत्तुमिच्छति ॥
- 44प्रोत्साहयति कश्चित्वां स हि शत्रुरसंशयः ।दंष्ट्रामुद्धर्तुं चेच्छति त्वया ॥
- 45कर्मणा तेन केनाऽसि कापथं प्रतिपादितः । ते राजन् प्रहृतं केन मूर्धनि ॥
- 46विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त--स्तेजोमदः संस्थितदोर्विषाणः ।उदीक्षितुं रावण नेह युक्तःस सम्युगे ॥
- 47असौ रणान्तः स्थितिसन्धिवालोविदग्धरक्षोमृगहा ।सुप्तस्त्वया बोधयितुं न युक्तःशराङ्गपुर्णो ॥
- 48चापावहारे भुजवेगपङ्के सुमहाहवौघे ।न रामपातालमुखेऽतिघोरेप्रस्कन्दितुं राक्षसराज युक्तम् ॥
- 49प्रसीद राक्षसेन्द्रलङ्कां प्रसन्नो भव साधु गच्छ ।त्वं स्वेषु रमस्व नित्यम्रामः सभार्यो रमतां वनेषु ॥
- 50एवमुक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः । पुरीं लङ्कां विवेश च ॥