Vālmīki Rāmāyaṇa · Sītā and the Ascetic
Tap a verse for its meaning
- 1रावणेन तु तदा पृष्ठा जिहीर्षता । शशंसात्मानमङ्गना ॥
- 2ब्राह्मणश्चातिथिश्चायमनुक्तो हि शपेत माम् ।इति ध्यात्वा मुहूर्तं तु सीता वचनमब्रवीत् ॥
- 3। ॥
- 4उषित्वा द्वादश समा इक्ष्वाकूणां निवेशने ।भुञ्जानान्मानुषान्भोगान् सर्वकामसमृद्धिनी ॥
- 5ततस्त्रयोदशे वर्षे प्रभुः ।अभिषेचयितुं रामं समेतो राजमन्त्रिभिः ॥
- 6तस्मिन् सम्भ्रियमाणे तु भिषेचने । नाम भर्तारमार्या सा याचते वरम् ॥
- 7प्रतिगृह्य तु कैकेयी श्वशुरं सुकृतेन मे ।मम प्रव्राजनं भर्तु ॥
- 8द्वावयाचत भर्तारं सत्यसन्धं ।नाद्य भोक्ष्ये न च स्वप्स्ये न च पास्ये कथञ्चन ॥
- 9एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते ।इति ब्रुवाणां कैकेयीं श्वशुरो मे स ॥
- 10अयाचतार्थैरन्वर्थैर्न च याञ्चां चकार सा ।मम भर्ता महातेजा वयसा ॥
- 11अष्टादश हि वर्षाणि मम जन्मनि गण्यते ।रामेति प्रथितो लोके गुणवान् ॥
- 12विशालाक्षो महाबाहुः ।कामार्तस्तु महातेजाः पिता दशरथः स्वयम् ॥
- 13कैकेय्याः प्रियकामार्थं तं रामं ।अभिषेकाय तु पितुः समीपं राममागतम् ॥
- 14कैकेयी मम भर्तारमित्युवाच ।तव पित्रा समाज्ञप्तं ममेदं शृणु राघव ॥
- 15भरताय प्रदातव्यमिदं राज्यमकण्टकम् ।त्वया हि खलु वस्तव्यं ॥
- 16वने प्रव्रज काकुत्स्थ पितरं ।तथेत्युक्त्वा च तां रामः कैकेयीमकुतोभयः ॥
- 17। ॥
- 18एतद्ब्राह्मण रामस्य ध्रुवं व्रतमनुत्तमम् ।तस्य भ्राता तु द्वैमात्रो लक्ष्मणो नाम ॥
- 19रामस्य सहायः समरेऽरिहा ।स भ्राता लक्ष्मणो नाम दृढव्रतः ॥
- 20अन्वगच्छ प्रव्रजन्तं मया सह ।जटी मया सह सहानुजः ॥
- 21प्रविष्टो दण्डकारण्यं धर्मनित्यो जितेन्द्रियः ।ते वयं कैकेय्यास्तु कृते त्रयः ॥
- 22विचराम वनं गम्भीरमोजसा । मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया ॥
- 23आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम् ।रुरून् गोधान् वराहांश्च हत्वाऽऽदायामिषान् बहून् ॥
- 24स त्वं नाम च गोत्रं च कुलं चाचक्ष्व तत्त्वतः ।एकश्च दण्डकारण्ये किमर्थं चरसि द्विज ॥
- 25एवं ब्रुवन्त्यां सीतायां रामपत्न्यां महाबलः ।प्रत्युवाचोत्तरं तीव्रं रावणो ॥
- 26येन वित्रासिता लोकाः सदेवासुरपन्नगाः ।अहं स रावणो नाम सीते ॥
- 27। ॥
- 28। ॥
- 29नाम समुद्रस्य मध्ये मम ।सागरेण परिक्षिप्ता निविष्टा नगमूर्धनि ॥
- 30तत्र सीते मया सार्धं वनेषु ।न चास्यारण्यवासस्य स्पृहयिष्यसि ॥
- 31। ॥
- 32रावणेनैवमुक्ता तु जनकात्मजा ।प्रत्युवाचानवद्याङ्गी तमनादृत्य राक्षसम् ॥
- 33। ॥
- 34सर्वलक्षणसम्पन्नं ।सत्यसन्धं महाभागमहं राममनुव्रता ॥
- 35महाबाहुं महोरस्कं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।नृसिंहं सिंहसङ्काशमहं राममनुव्रता ॥
- 36पूर्णचन्द्राननं रामं राजवत्सं जितेन्द्रियम् ।पृथुकीर्तिं महात्मानमहं राममनुव्रता ॥
- 37त्वं पुन सिंहीं मामिच्छसि सुदुर्लभाम् ।नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुमादित्यस्य प्रभा यथा ॥
- 38। ॥
- 39क्षुधितस्य हि सिंहस्य मृगशत्रोस्तरस्विनः । वदनाद्दंष्ट्रामादातुमिच्छसि ॥
- 40। ॥
- 41अक्षि प्रमृजसि जिह्वया लेक्षि च क्षुरम् ।राघवस्य प्रियां भार्यां योऽधिगन्तुं त्वमिच्छसि ॥
- 42अवसज्य शिलां कण्ठे समुद्रं तर्तुमिच्छसि ।सूर्याचन्द्रमसौ चोभौ पाणिभ्यां हर्तुमिच्छसि ॥
- 43यो रामस्य प्रियां भार्यां प्रधर्षयितुमिच्छसि ।अग्निं प्रज्वलितं दृष्ट्वा वस्त्रेणाहर्तुमिच्छसि ॥
- 44। । ॥
- 45यदन्तरं सिंहशृगालयोर्वनेयदन्तरं ।सुराग्र्यसौवीरकयोर्यदन्तरंतदन्तरं वै तव च ॥
- 46यदन्तरं काञ्चनसीसलोहयो--र्यदन्तरं चन्दनवारिपङ्कयोः ।यदन्तरं हस्तिबिडालयोर्वनेतदन्तरं दाशरथेस्तवैव च ॥
- 47यदन्तरं वायसवैनतेययो--र्यदन्तरं मद्गुमयूरयोरपि ।यदन्तरं सारसगृध्रयोर्वनेतदन्तरं दाशरथेस्तवैव च ॥
- 48। ॥
- 49इतीव तद्वाक्यमदुष्टभावासुधृष्टमुक्त्वा रजनीचरं तम् ।गात्रप्रकम्पव्यथिता बभूववातोद्धता सा व तन्वी ॥
- 50तां वेपमानामुपलक्ष्य सीतांस रावणो ।कुलं बलं नाम च कर्म च स्वंसमाचचक्षे भयकारणार्थम् ॥