Vālmīki Rāmāyaṇa · The Skyward Abduction
Tap a verse for its meaning
- 1तमल्पजीवितं गृध्रं स्फुरन्तं ।ददर्श भूमौ पतितं समीपे राघवाश्रमात् ॥
- 2सा तु रावणेन समीक्ष्य तम् ।गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता ॥
- 3गृध्रं निहतं रावणेन बलीयसा ।विललाप सीता शशिनिभानना ॥
- 4निमित्तं लक्षणज्ञानं शकुनिस्वरदर्शनम् ।अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां प्रतिदृश्यते ॥
- 5नूनं राम न जानासि महद्व्यसनमात्मनः ।धावन्ति नूनं मदर्थं मृगपक्षिणः ॥
- 6अयं हि मां त्रातुमभिसङ्गतः ।शेते विनिहतो भूमौ ममाभाग्या ॥
- 7त्राहि मामद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति ।सुसन्त्रस्ता समाक्रन्दच्छृण्वतां तु यथान्तिके ॥
- 8। ॥
- 9तां वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान् । मुञ्चेति बहुशः प्रवदन् राक्षसाधिपः ॥
- 10क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने ।जीवितान्ताय जग्राहान्तकसन्निभः ॥
- 11प्रधर्षितायां सीतायां बभूव सचराचरम् ।जगत्सर्वममर्यादं तमसाऽन्धेन संवृतम् ॥
- 12न वाति मारुतस्तत्र निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः ।दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दीनां ॥
- 13कृतं कार्यमिति श्रीमान् व्याजहार ।प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन् सर्वे ते परमर्षयः ॥
- 14दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां ।रावणस्य विनाशं च प्राप्तं बुध्वा ॥
- 15स तु तां रामरामेति रुदन्तीं लक्ष्मणेति च ।जगामादाय चाकाशं रावणो राक्षसेश्वरः ॥
- 16पीतकौशेयवासिनी ।रराज राजपुत्री तु यथा ॥
- 17उद्धूतेन च वस्त्रेण तस्याः पीतेन रावणः ।अधिकं प्रतिबभ्राज गिरिर्दीप्त इवाग्निना ॥
- 18तस्याः परमकल्याण्यास्ताम्राणि सुरभीणि च । वैदेह्या अभ्यकीर्यन्त रावणम् ॥
- 19। ॥
- 20तस्यास्तत्सुनसं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम् ।न रराज विना रामं विनालमिव ॥
- 21। ॥
- 22शुक्लैः प्रभावद्भिरलङ्कृतम् ।तस्यास्तद्विमलं वक्त्रमाकाशे ॥
- 23रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत्प्रियदर्शनम् ।सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे ॥
- 24राक्षसेन समाधूतं तस्यास्तद्वदनं शुभम् ।शुशुभे न विना रामं दिवा चन्द्र इवोदितः ॥
- 25। ॥
- 26सा पद्मगौरी हेमाभा रावणं ।विद्युद्घनमिवाविश्य शुशुभे तप्तभूषणा ॥
- 27सा नीलाङ्गं राक्षसेश्वरम् ।प्राशोभयत वैदेही गजं कक्ष्येव काञ्चनी ॥
- 28तस्या वैदेह्या राक्षसाधिपः ।बभौ सचपलो नीलः सघोष इव ॥
- 29उत्तमाङ्गाच्च्युता तस्याः समन्ततः ।सीताया ह्रियमाणायाः पपात ॥
- 30सा तु पुष्पवृष्टिः समन्ततः ।समाधूता दशग्रीवं पुनरेवाभ्यवर्तत ॥
- 31अभ्यवर्तत पुष्पाणां धारा ।नक्षत्रमाला विमला मेरुं नगमिवोन्नतम् ॥
- 32चरणान्नूपुरं भ्रष्टं वैदेह्या रत्नभूषितम् ।विद्युन्मण्डलसङ्काशं पपात मधुरस्वनम् ॥
- 33तां महोल्कामिवाकाशे दीप्यमानां स्वतेजसा ।जहाराकाशमाविश्य सीतां ॥
- 34तस्यास्तान्यग्निवर्णानि भूषणानि महीतले ।सघोषाण्यवकीर्यन्त क्षीणास्तारा इवाम्बरात् ॥
- 35तस्याः स्तनान्तराद्भ्रष्टो हारस्ताराधिपद्युतिः ।वैदेह्या निपतन् भाति गगनाच्च्युता ॥
- 36उत्पन्नवाताभिहता नानाद्विजगणायुताः ।मा भैरिति विधूताग्रा व्याजह्नुरिव ॥
- 37नलिन्यो ध्वस्तकमलास्त्रस्तमीनजलेचराः ।सखीमिव गतोच्छ्वासामन्वशोचन्त ॥
- 38समन्तादभिसम्पत्य सिंहव्याघ्रमृगद्विजाः ।अन्वधावंस्तदा सीतां ॥
- 39। ॥
- 40ह्रियमाणां तु वैदेहीं दृष्ट्वा ।प्रतिध्वस्तप्रभः श्रीमानासीत् ॥
- 41। ॥
- 42इति गणशः पर्यदेवयन् ।वित्रस्तका दीनमुखा रुरुदु ॥
- 43। ॥
- 44विक्रोशन्तीं दृढं सीतां दृष्ट्वा दुःखं तथा गताम् ।तां तु लक्ष्मण रामेति क्रोशन्तीं ॥
- 45अवेक्षमाणां बहुशो वैदेहीं धरणीतलम् ।स तामाकुलकेशान्तां ।जहारात्मविनाशाय दशग्रीवो मनस्विनीम् ॥
- 46ततस्तु सा शुचिस्मिताविनाकृता बन्धुजनेन मैथिली ।अपश्यती राघवलक्ष्मणावुभौ भयभारपीडिता ॥