Vālmīki Rāmāyaṇa · A Blade of Grass
Tap a verse for its meaning
- 1सा तथोक्ता तु निर्भया । कृत्वा रावणं प्रत्यभाषत ॥
- 2राजा दशरथो नाम धर्मसेतुरिवाचलः । परिज्ञातो यस्य पुत्रः स राघवः ॥
- 3रामो नाम स त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।दीर्घबाहुर्विशालाक्षो दैवतं हि ॥
- 4। ॥
- 5प्रत्यक्षं यद्यहं तस्य त्वया स्यां बलात् ।शयिता त्वं हतः सङ्ख्ये यथा खरः ॥
- 6य एते राक्षसाः प्रोक्ता घोररूपा महाबलाः ।राघवे सर्वे पन्नगा यथा ॥
- 7। ॥
- 8असुरैर्वा सुरैर्वा त्वं यद्यवध्योऽसि रावण ।उत्पाद्य सुमहद्वैरं जीवंस्तस्य न मोक्ष्यसे ॥
- 9। ॥
- 10यदि पश्येत् स रामस्त्वां चक्षुषा ।रक्षस्त्वमद्य निर्दग्धो गच्छेः सद्यः ॥
- 11यश्चन्द्रं नभसो भूमौ पातयेन्नाशयेत वा ।सागरं स सीतां ॥
- 12गतायुस्त्वं गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः ।लङ्का त्वत्कृतेन भविष्यति ॥
- 13न ते पापमिदं कर्म सुखोदर्कं भविष्यति ।याऽहं नीता विनाभावं या वने ॥
- 14स हि दैवतसम्युक्तो मम भर्ता महाद्युतिः ।निर्भयो वीर्यमाश्रित्य शून्यो वसति दण्डके ॥
- 15स ते दर्पं बलं वीर्यमुत्सेकं च तथाविधम् ।अपनेष्यति गात्रेभ्यः सम्युगे ॥
- 16। ॥
- 17मां प्रधृष्य स ते कालः प्राप्तोऽयं ।आत्मनो राक्षसानां च वधायान्तःपुरस्य च ॥
- 18न शक्या यज्ञमध्यस्था स्रुग्भाण्डमण्डिता ।द्विजातिमन्त्रपूता च वमर्दितुम् ॥
- 19तथाऽहं धर्मनित्यस्य ।त्वया स्प्रष्टुं न शक्याऽस्मि राक्षसाधम पापिना ॥
- 20क्रीडन्ती पद्मषण्डेषु नित्यदा ।हंसी सा तृणषण्डस्थं कथं पश्येत ॥
- 21इदं शरीरं निस्सञ्ज्ञं बन्ध वा वा ।नेदं शरीरं रक्ष्यं मे जीवितं वापि राक्षस ॥
- 22न तु शक्ष्याम्युपक्रोशं पृथिव्यां दातुमात्मनः ।एवमुक्त्वा तु वैदेही क्रोधात् सुपरुषं वचः ॥
- 23रावणं तत्र पुनर्नोवाच किञ्चन ।सीताया वचनं श्रुत्वा परुषं ॥
- 24प्रत्युवाच ततः सीतां भयसन्दर्शनं वचः ।शृणु मैथिलि मद्वाक्यं मासान् भामिनि ॥
- 25कालेनानेन नाभ्येषि यदि मां ।ततस्त्वां प्रातराशार्थं सूदाश्छेत्स्यन्ति लेशशः ॥
- 26। ॥
- 27शीघ्रमेव हि राक्षस्यो विकृता ।दर्पमस्या विनेष्यध्वं ॥
- 28वचनादेव तास्तस्य सुघोरा राक्षसीगणाः ।कृतप्राञ्जलयो भूत्वा मैथिलीं पर्यवारयन् ॥
- 29स ताः प्रोवाच राजा तु रावणो ।प्रचाल्य चरणोत्कर्षैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥
- 30मैथिली नीयतामियम् ।तत्रेयं रक्ष्यतां गूढं युष्माभिः परिवारिता ॥
- 31। ॥
- 32इति प्रतिसमादिष्टा राक्षस्यो रावणेन ताः ।अशोकवनिकां जग्मुर्मैथिलीं तु ॥
- 33सर्वकालफलैर्वृक्षैर्नानापुष्पफलैर्वृताम् ।सर्वकालमदैश्चापि समुपसेविताम् ॥
- 34सा तु मैथिली जनकात्मजा ।राक्षसीवशमापन्ना व्याघ्रीणां हरिणी यथा ॥
- 35शोकेन महता ग्रस्ता मैथिली जनकात्मजा ।न लभते भीरुः मृगी यथा ॥
- 36न विन्दते तत्र तु शर्म विरूपनेत्राभिरतीव तर्जिता ।पतिं स्मरन्ती दयितं च दैवतं ॥