Vālmīki Rāmāyaṇa · The Meeting with Hanumān
Tap a verse for its meaning
- 1वचो विज्ञाय महात्मनः ।पर्वतादृश्यमूकात्तु पुप्लुवे यत्र राघवौ ॥
- 2कपिरूपं परित्यज्य हनुमान् मारुतात्मजः ।भिक्षुरूपं ततो भेजे शठबुद्धितया कपिः ॥
- 3ततः स हनुमान् वाचा सुमनोज्ञया ।विनीतवदुपागम्य राघवौ प्रणिपत्य च ॥
- 4आबभाषे तदा वीरौ यथावत् च । विधिवद्वीरो हनुमान् मारुतात्मजः ॥
- 5उवाच कामतो वाक्यं मृदु ।राजर्षिदेवप्रतिमौ तापसौ ॥
- 6देशं कथमिमं प्राप्तौ भवन्तौ ।त्रासयन्तौ मृगगणानन्यांश्च ॥
- 7वृक्षान् वीक्षमाणौ समन्ततः ।इमां नदीं शुभजलां शोभयन्तौ ॥
- 8धैर्यवन्तौ सुवर्णाभौ कौ युवां । वरभुजौ पीडयन्ताविमाः प्रजाः ॥
- 9वीरौ सिंहातिबलविक्रमौ । चापे गृहीत्वा शत्रुसूदनौ ॥
- 10श्रीमन्तौ रूपसम्पन्नौ वृषभश्रेष्ठविक्रमौ । द्युतिमन्तौ ॥
- 11प्रभया पर्वतेन्द्रोऽयं युवयोरवभासितः ।राज्यार्हावमरप्रख्यौ कथं देशमिहागतौ ॥
- 12वीरौ ।अन्योन्यसदृशौ वीरौ देवलोकादिवागतौ ॥
- 13यदृच्छयेव सम्प्राप्तौ ।विशालवक्षसौ वीरौ मानुषौ देवरूपिणौ ॥
- 14महोत्साहौ समदाविव गोवृषौ ।आयताश्च सुवृत्ताश्च बाहवः ॥
- 15किमर्थं न विभूषिताः ।उभौ योग्यावहं मन्ये रक्षितुं पृथिवीमिमाम् ॥
- 16ससागरवनां कृत्स्नां ।इमे च चित्रे श्लक्ष्णे चित्रानुलेपने ॥
- 17प्रकाशेते यथेन्द्रस्य हेमविभूषिते ।सम्पूर्णा निशितैर्बाणैस्तूणाश्च शुभदर्शनाः ॥
- 18जीवितान्तकरैर्घोरैः श्वसद्भिरिव पन्नगैः ।महाप्रमाणौ विस्तीर्णौ ॥
- 19विराजेते निर्मुक्ताविव पन्नागौ ।एवं मां परिभाषन्तं कस्माद्वै नाभिभाषथः ॥
- 20सुग्रीवो नाम कश्चि ।वीरो विनिकृतो भ्रात्रा जगद्भ्रमति दुःखितः ॥
- 21प्राप्तोऽहं प्रेषितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना ।राज्ञा वानरमुख्यानां म वानरः ॥
- 22युवाभ्यां सह धर्मात्मा सुग्रीवः सख्यमिच्छति ।तस्य मां सचिवं विद्धि वानरं ॥
- 23भिक्षुरूपप्रतिच्छन्नं सुग्रीवप्रियकाम्यया ।ऋश्यमूकादिह प्राप्तं कामगं ॥
- 24एवमुक्त्वा तु हनुमांस्तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ ।वाक्यज्ञौ पुनर्नोवाच किञ्चन ॥
- 25एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रामो लक्ष्मणमब्रवीत् । भ्रातरं पार्श्वतः स्थितम् ॥
- 26सचिवोऽयं सुग्रीवस्य महात्मनः ।तमेव काङ्क्षमाणस्य ममान्तिकमुपागतः ॥
- 27तमभ्यभाष सुग्रीवसचिवं कपिम् ।वाक्यज्ञं मधुरैर्वाक्यैः स्नेहयुक्तमरिन्दम ॥
- 28नानृग्वेदविनीतस्य नायजुर्वेदधारिणः ।ना शक्यमेवं प्रभाषितुम् ॥
- 29नूनं व्याकरणं कृत्स्नमनेन बहुधा श्रुतम् ।बहु व्याहरतानेन न किञ्चिदपशब्दितम् ॥
- 30न नेत्रयोर्वाऽपि ललाटे च भ्रुवोस्तथा ।अन्येष्वपि च गात्रेषु संविदितः क्वचित् ॥
- 31अविस्तरमसन्दिग्धमविलम्बितमद्रुतम् ।उरःस्थं कण्ठगं वाक्यं वर्तते ॥
- 32संस्कारक्रमसम्पन्नामद्रुतामविलम्बिताम् ।उच्चारयति कल्याणीं वाचं ॥
- 33अनया चित्रया वाचा ।कस्य नाराध्यते चित्तमुद्यतासेररेरपि ॥
- 34एवंविधो यस्य दूतो न भवे तु ।सिध्यन्ति हि कथं तस्य कार्याणां गतयोऽनघ ॥
- 35एवं गुणगणैर्युक्ता यस्य स्युः ।तस्य सिध्यन्ति सर्वार्था दूतवाक्यप्रचोदिताः ॥
- 36एवमुक्तस्तु सुग्रीवसचिवं कपिम् ।अभ्यभाषत वाक्यज्ञो वाक्यज्ञं ॥
- 37विदिता नौ गुणा सुग्रीवस्य महात्मनः ।तमेव चावां मार्गावः सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥
- 38यथा ब्रवीषि सुग्रीववचनादिह ।तत्तथा हि करिष्यावो वचनात्तव ॥
- 39तत्तस्य वाक्यं निपुणं निशम्य पवनात्मजः कपिः ।मनः समाधाय जयोपपत्तौसख्यं तदा कर्तुमियेष ताभ्याम् ॥