Vālmīki Rāmāyaṇa · Lakṣmaṇa Speaks for Rāma
Tap a verse for its meaning
- 1ततः प्रहृष्टो कृत्यवानिति तद्वचः ।श्रुत्वा मधुरसम्भाषं सुग्रीवं मनसा गतः ॥
- 2भव्यो राज्यागमस्तस्य सुग्रीवस्य ।यदयं कृत्यवान् प्राप्तः कृत्यं चैतदुपागतम् ॥
- 3ततः परमसंहृष्टो हनुमान् ।प्रत्युवाच ततो वाक्यं रामं ॥
- 4किमर्थं त्वं वनं घोरं ।आगतः सानुजो दुर्गं नानाव्यालमृगायुतम् ॥
- 5तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणो ।आचचक्षे महात्मानं रामं ॥
- 6राजा दशरथो नाम द्युतिमान् ।चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मेण नित्यमेवाभ्यपालयत् ॥
- 7न विद्यते तस्य न च स द्वेष्टि कञ्चन ।स च सर्वेषु भूतेषु इवापरः ॥
- 8अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः ।तस्यायं पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥
- 9सर्वभूतानां पितु ।वीरो दशरथस्यायं पुत्राणां गुणवत्तमः ॥
- 10सम्युक्तो राजसम्पदा । वने वस्तुं मया सार्धमिहागतः ॥
- 11भार्यया च महातेजाः सीतयाऽनुगतो ।दिनक्षये महातेजाः प्रभयेव ॥
- 12अहमस्यावरो भ्राता गुणैर्दास्यमुपागतः । लक्ष्मणो नाम नामतः ॥
- 13महार्हस्य ।ऐश्वर्येण च हीनस्य वनवासाश्रितस्य च ॥
- 14रक्षसाऽपहृता भार्या रहिते ।तच्च न ज्ञायते रक्षः पत्नी येनास्य सा हृता ॥
- 15दनुर्नाम शापाद्राक्षसतां गतः ।आख्यातस्तेन सुग्रीवः समर्थो ॥
- 16स ज्ञास्यति महावीर्यस्तव भार्यापहारिणम् ।एवमुक्त्वा दनुः स्वर्गं भ्राजमानो गतः सुखम् ॥
- 17एतत्ते सर्वमाख्यातं पृच्छतः ।अहं चैव हि रामश्च सुग्रीवं ॥
- 18एष दत्त्वा च वित्तानि प्राप्य चानुत्तमं यशः । पुरा भूत्वा सुग्रीवं ॥
- 19पिता यस्य पुरा ह्यासीच्छरण्यो ।तस्य पुत्रः शरण्यश्च सुग्रीवं शरणं गतः ॥
- 20शरण्यः शरणं पुरा ।गुरुर्मे राघवः सोऽयं सुग्रीवं शरणं गतः ॥
- 21यस्य सततं प्रसीदेयुरिमाः प्रजाः ।स रामो प्रसादमभिकाङ्क्षते ॥
- 22येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां ।मानिताः सततं राज्ञा सदा दशरथेन वै ॥
- 23। ॥
- 24रामे तु शोकार्ते शरणं गते ।कर्तुमर्हति सुग्रीवः प्रसादं ॥
- 25एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं करुणं ।हनुमान् प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥
- 26ईदृशा बुद्धिसम्पन्ना ।द्रष्टव्या वानरेन्द्रेण दिष्ट्या दर्शनमागताः ॥
- 27स हि राज्यात्परिभ्रष्टः कृतवैरश्च वालिना ।हृतदारो वने त्यक्तो भ्रात्रा विनिकृतो भृशम् ॥
- 28करिष्यति स साहाय्यं युवयो ।सुग्रीवः सह चास्माभिः सीतायाः ॥
- 29इत्येवमुक्त्वा श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ।बभाषे सोऽभिगच्छेम सुग्रीवमिति ॥
- 30एवं ब्रुवाणं हनुमन्तं स ।प्रतिपूज्य यथान्यायमिदं प्रोवाच राघवम् ॥
- 31कपिः कथयते हृष्टो यथाऽयं ।कृत्यवान् सोऽपि सम्प्राप्तः राघव ॥
- 32प्रसन्नमुखवर्णश्च व्यक्तं हृष्टश्च भाषते । धीरो हनुमान् मारुतात्मजः ॥
- 33ततः स तु महाप्राज्ञो हनुमान्मारुतात्मजः ।जगामादाय तौ वीरौ राघवौ ॥
- 34भिक्षुरूपं परित्यज्य वानरं रूपमास्थितः ।पृष्ठमारोप्य तौ वीरौ जगाम ॥
- 35स तु विपुलयशाः कपिप्रवीरः कृतकृत्यवत्प्रहृष्टः ।गिरिवरमुरुविक्रमः प्रयातःसुशुभमतिः सह रामलक्ष्मणाभ्याम् ॥