Vālmīki Rāmāyaṇa · The Cursed Forest of Kaṇḍu
Tap a verse for its meaning
- 1सह ताराङ्गदाभ्यां तु गत्वा स हनुमान् ।सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं तं देशमुपचक्रमे ॥
- 2स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तैः ।विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥
- 3पर्वताग्रान्नदीदुर्गान् सरांसि विपुलान् द्रुमान् ।वृक्षषण्डांश्च विविधान् पर्वतान् घन ॥
- 4अन्वेषमाणास्ते सर्वे वानराः सर्वतो दिशम् ।न सीतां ददृशुर्वीरा मैथिलीं ॥
- 5ते भक्षयन्तो फलानि विविधानि च ।अन्वेषमाणा न्यवसंस्तत्र तत्र ह ॥
- 6स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान् महान् ।निर्जलं निर्जनं शून्यं गहनं ॥
- 7त्यक्त्वा तु तं तदा देशं सर्वे वै ।तादृशान्यप्यरण्यानि विचित्य ॥
- 8देशमन्यं दुराधर्षं विविशुश्चाकुतोभयाः ।यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः ॥
- 9सरितो यत्र मूलं यत्र ।न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः ॥
- 10शार्दूलाः पक्षिणो वापि ये चान्ये ।न यत्र वृक्षा नौषध्यो न लता नापि वीरुधः ॥
- 11स्निग्धपत्राः स्थले यत्र पद्मिन्यः ।प्रेक्षणीयाः सुगन्धाश्च भ्रमरैश्चापि वर्जिताः ॥
- 12कण्डुर्नाम महाभागः सत्यवादी ।महर्षिः नियमैर्दुष्प्रधर्षणः ॥
- 13तस्य तस्मिन्वने पुत्रो बालः ।प्रनष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस्तत्र ॥
- 14तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्र महद्वनम् ।अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम् ॥
- 15तस्य ते काननान्तांश्च गिरीणां च ।प्रभवाणि नदीनां च विचिन्वन्ति ॥
- 16तत्र चापि महात्मानो नापश्यन् ।हर्तारं रावणं वापि ॥
- 17ते प्रविश्याशु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम् ।ददृशुः क्रूरकर्माणमसुरं सुरनिर्भयम् ॥
- 18तं दृष्ट्वा वानरा घोरं स्थितं शैलमिवापरम् ।गाढं परिहिताः सर्वे दृष्ट्वा तं ॥
- 19सोऽपि तान्वानरान् सर्वान् नष्टाः स्थेत्यब्रवीद्बली ।अभ्यधावत सङ्क्रुद्धो मुष्टिमुद्यम्य संहितम् ॥
- 20तमापतन्तं सहसा वालिपुत्रोऽङ्गदस्तदा ।रावणोऽयमिति ज्ञात्वा भिजघान ह ॥
- 21स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच्छोणितमुद्वमन् ।असुरो न्यपतद्भूमौ पर्यस्त इव ॥
- 22तेऽपि तस्मि वानरा ।व्यचिन्वन् प्रायशस्तत्र सर्वं तद्गिरिगह्वरम् ॥
- 23विचितं तु ततः कृत्वा सर्वे ते काननं पुनः ।अन्यदेवापरं घोरं विविशु ॥
- 24ते विचित्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः ।एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदु ॥