Vālmīki Rāmāyaṇa · Sampāti's Memory of the Sage
Tap a verse for its meaning
- 1ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं ।उपविष्टा गिरौ दुर्गे परिवार्य समन्ततः ॥
- 2तमङ्गदमुपासीनं तैः सर्वैर्हरिभिर्वृतम् ।जनितप्रत्ययो हर्षा पुनरब्रवीत् ॥
- 3कृत्वा निःशब्दमेकाग्राः शृण्वन्तु हरयो मम ।तत्त्वं सङ्कीर्तयिष्यामि यथा जानामि ॥
- 4अस्य शिखरे पतितोऽस्मि पुरा वने ।सूर्यातपपरीताङ्गो निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिः ॥
- 5लब्धसञ्ज्ञस्तु षड्रात्राद्विवशो विह्वलन्निव ।वीक्षमाणो दिशः सर्वा नाभिजानामि किञ्चन ॥
- 6ततस्तु शैलान् नदीः सर्वाः सरांसि च ।वनान्युदधिवेलां च समीक्ष्य मतिरागमत् ॥
- 7हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरान्तरकूटवान् । विन्ध्योऽयमिति निश्चितः ॥
- 8आसीच्चात्राश्रमः पुण्यः सुरैरपि सुपूजितः ।ऋषिर्निशाकरो नाम यस्मिन्नुग्रतपाऽभवत् ॥
- 9अष्टौ तेनास्मिन्नृषिणा विना ।वसतो मम स्वर्गते तु निशाकरे ॥
- 10अवतीर्य च च्छ्रेण विषमाच्छनैः ।तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनरागतः ॥
- 11तमृषिं द्रष्टुकामोऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम् । मया चैव बहुशोऽधिगतो हि सः ॥
- 12तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर्वाताः ।वृक्षो नापुष्पितः कश्चिदफलो वा न विद्यते ॥
- 13उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलमुपाश्रितः ।द्रष्टुकामः प्रतीक्षोऽहं भगवन्तं निशाकरम् ॥
- 14अथापश्यमदूरस्थमृषिं ।कृताभिषेकं दुर्धर्षमुपावृत्तमुदङ्मुखम् ॥
- 15तमृक्षाः सृमरा सिंहा नागाः ।परिवार्योपगच्छन्ति धातारं प्राणिनो यथा ॥
- 16ततः प्राप्तमृषिं ज्ञात्वा तानि वै ययुः ।प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम् ॥
- 17ऋषिस्तु दृष्ट्वा मां प्रीतः प्रविष्टश्चाश्रमं पुनः ।ष्क्रम्य ततः कार्यमपृच्छत ॥
- 18वैकल्यतां दृष्ट्वा रोम्णां ते नावगम्यते ।अग्निदग्धाविमौ पक्षौ त्वक् चैव व्रणिता तव ॥
- 19गृध्रौ द्वौ दृष्टपूर्वौ मे जवे ।गृध्राणां चैव राजानौ भ्रातरौ ॥
- 20ज्येष्ठो हि त्वं तु जटायुरनुजस्तव ।मानुषं रूपमास्थाय गृह्णीतां चरणौ मम ॥
- 21किं ते व्याधिसमुत्थानं पक्षयोः पतनं कथम् ।दण्डो वायं कृतः केन सर्वमाख्याहि पृच्छतः ॥