Vālmīki Rāmāyaṇa · The Moonlit City
Tap a verse for its meaning
- 1ततः स मध्यं गतमंशुमन्तंज्योत्स्नावितानं महदुद्वमन्तम् ।ददर्श वि भानुमन्तंगोष्ठे वृषं मत्तमिव भ्रमन्तम् ॥
- 2लोकस्य पापानि विनाशयन्तंमहोदधिं चापि समेधयन्तम् ।भूतानि सर्वाणि विराजयन्तंददर्श शीतांशुमथाभियान्तम् ॥
- 3या भाति लक्ष्मीर्भुवि तथा प्रदोषेषु च सागरस्था ।तथैव तोयेषु च पुष्करस्थारराज सा चारुनिशाकरस्था ॥
- 4हंसो यथा राजतपञ्जरस्थःसिंहो यथा मन्दरकन्दरस्थः ।वीरो यथा गर्वितकुञ्जरस्थ--श्चन्द्रोऽपि बभ्राज तथाम्बरस्थः ॥
- 5स्थितः ककुद्मानिव तीक्ष्णशृङ्गोमहाचलः श्वेत इवोच्चशृङ्गः ।हस्तीव जाम्बूनदबद्धशृङ्गोरराज चन्द्रः ॥
- 6विनष्टशीताम्बुतुषारपङ्कोमहाग्रहग्राहविनष्टपङ्कः ।प्रकाशलक्ष्म्याश्रयनिर्मलाङ्कोरराज चन्द्रो भगवान् ॥
- 7शिलातलं प्राप्य यथा मृगेन्द्रोमहारणं प्राप्य यथा गजेन्द्रः ।राज्यं समासाद्य यथा नरेन्द्र--स्तथा प्रकाशो विरराज चन्द्रः ॥
- 8प्रकाशचन्द्रोदयनष्टदोषःप्रवृद्धरक्षः ।रामाभिरामेरितचित्तदोषःस्वर्गप्रकाशो भगवान् प्रदोषः ॥
- 9कर्णसुखाः प्रवृत्ताःस्वपन्ति नार्यः पतिभिः सुवृत्ताः ।नक्तञ्चराश्चापि तथा प्रवृत्ताःविहर्तुमत्यद्भुतरौद्रवृत्ताः ॥
- 10मत्तप्रमत्तानि समाकुलानिरथाश्वभद्रासनसङ्कुलानि । चापि समाकुलानिददर्श धीमान् स कुलानि ॥
- 11परस्परं चाधिकमाक्षिपन्ति पीनानधिनिक्षिपन्ति ।मत्तप्रलापानधिकं क्षिपन्तिमत्तानि चान्योन्यमधिक्षिपन्ति ॥
- 12वक्षांसि च विक्षिपन्तिगात्राणि कान्तासु च विक्षिपन्ति ।रूपाणि चित्राणि च विक्षिपन्तिदृढानि च विक्षिपन्ति ॥
- 13ददर्श कान्ताश्च समालभन्त्य--स्तथाऽपरास्तत्र पुनः स्वपन्त्यः ।सुरूपवक्त्राश्च तथा हसन्त्यःक्रुद्धाः पराश्चपि ॥
- 14महागजैश्चापि तथा नदद्भिःसुपूजितैश्चापि तथा सुसद्भिः ।रराज वीरैश्च विनिःश्वसद्भि--र्ह्रदो निःश्वसद्भिः ॥
- 15रुचिराभिधानान्संश्रद्दधानान् जगतः प्रधानान् ।नानाविधानान् रुचिराभिधानान्ददर्श तस्यां पुरि ॥
- 16ननन्द दृष्ट्वा स च तान्सुरूपा--न्नानागुणानात्मगुणानुरूपान् ।विद्योतमानान् स तदानुरूपान्ददर्श कांश्चिच्च पुन ॥
- 17ततो वरार्हाः सुविशुद्धभावा--स्तेषां स्त्रियस्तत्र महानुभावाः ।प्रियेषु पानेषु च सक्तभावाददर्श तारा इव सुप्रभावाः ॥
- 18श्रिया ज्वलन्तीस्त्रपयोपगूढा रमणोपगूढाः ।ददर्श काश्चित्प्रमदोपगूढायथा विहङ्गाः कुसुमोपगूढाः ॥
- 19अन्याः पुनर्हर्म्यतलोपविष्टा--स्तत्र प्रियाङ्केषु सुखोपविष्टाः ।भर्तुः प्रिया धर्मपरा निविष्टाददर्श धीमा ॥
- 20अप्रावृताः काञ्चनराजिवर्णाःकाश्चित्परार्थ्या ।पुनश्च काश्चिच्छशलक्ष्मवर्णाःकान्तप्रहीणा रुचिराङ्गवर्णाः ॥
- 21ततः प्रियान्प्राप्य मनोभिरामान् प्रसमीक्ष्य रामाः ।गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामाः स ददर्श रामाः ॥
- 22चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमालावक्राक्षिपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः ।विभूषणानां च ददर्श मालाःशतह्रदानामिव चारुमालाः ॥
- 23न त्वेव सीतां परमाभिजातांपथि स्थिते राजकुले प्रजाताम् ।लतां प्रफुल्लामिव साधुजातांददर्श तन्वीं मनसाऽभिजाताम् ॥
- 24सन्निविष्टांरामेक्षणान्तां मदनाभिविष्टाम् ।भर्तुर्मनः श्रीमदनुप्रविष्टांस्त्रीभ्यो वराभ्यश्च सदा विशिष्टाम् ॥
- 25उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठींपुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम् ।सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठींवने प्रनृत्तामिव ॥
- 26अव्यक्तरेखामिव चन्द्ररेखांपांसुप्रदिग्धामिव ।क्षतप्ररूढामिव बाणरेखांवायुप्रभिन्नामिव मेघरेखाम् ॥
- 27नुजेश्वरस्यरामस्य पत्नीं वदतां वरस्य ।बभूव दुःखाभिहतश्चिरस्यप्लवङ्गमो मन्द इवाचिरस्य ॥