The Palaces of the Rākṣasas · Vālmīki Rāmāyaṇa

स निकामं विमानेषु ।विचचार पुनर्लङ्कां लाघवेन समन्वितः ॥

आससादाथ ।प्राकारेणार्कवर्णेन भास्वरेणाभिसंवृतम् ॥

रक्षितं सिंहैरिव महद्वनम् ।समीक्षमाणो भवनं चकाशे ॥

रूप्यकोपहितैश्चित्रैः ।विचित्राभिश्च कक्ष्याभिर्द्वारैश्च रुचिरैर्वृतम् ॥

गजास्थितै शूरैश्च विगतश्रमैः ।उपस्थितमसंहार्यैर्हयैः स्यन्दनयायिभिः ॥

सिंहव्याघ्रतनुत्राणै ।घोषवद्भिर्विचित्रैश्च सदा विचरितं रथैः ॥

बहुरत्नसमाकीर्णं ।महारथसमावासं महारथमहास्वनम् ॥

दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च ।विविधैर्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः ॥

विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम् ।मुख्याभिश्च परिपूर्णं समन्ततः ॥

मुदितप्रमदारत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ।वराभरणसंह्रादैः ॥

तद्राजगुणसम्पन्नं मुख्यैश्चागरुचन्दनैः ।महाजनैः समाकीर्णं सिंहैरिव महद्वनम् ॥

भेरीमृदङ्गाभिरुतं शङ्खघोषनिनादितम् ।नित्यार्चितं पर्वहुतं पूजितं राक्षसैः सदा ॥

समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रमिव निःस्वनम् ।महात्मनो महद्वेश्म महारत्नपरिच्छदम् ॥

महारत्नसमाकीर्णं ददर्श स ।विराजमानं वपुषा ॥

लङ्काभरणमित्येव सोऽमन्यत ।चचार रावणस्य समीपतः ॥

गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च ।वीक्षमाणो ह्यसन्त्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥

महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् ।ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य ॥

अथ मेघप्रतीकाशं ।विभीषणस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥

च गृहं विरूपाक्षस्य चैव हि । भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च ॥

च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ।शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च ॥

तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम ।जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम ॥

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च । च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥

धूम्राक्षस्य च सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः ।विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च ॥

वक्रस्य शठस्य च ।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥

मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः ।विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां तथा च ॥

करालस्य पिशाचस्य चैव हि । क्रमेणैव हनुमान्मारुतात्मजः ॥

तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु ।तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः ॥

सर्वेषां भवनानि समन्ततः ।आससादाथ लक्ष्मीवान् ॥

रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः ।विचरन्हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः ॥

शूलमुद्गरहस्ताश्च शक्तितोमरधारिणीः ।ददर्श विविधा रक्षःपतेर्गृहे ॥

राक्षसांश्च ना ।रक्तान् श्वेतान् सितांश्चापि हरींश्चापि महाजवान् ॥

रसैन्यानां गृहे तस्मिन्ददर्श सः ।क्षरतश्च यथा मेघान् स्रवतश्च यथा गिरीन् ॥

र्धर्षान् समरे परैः ।सहस्रं वाहिनीस्तत्र जाम्बूनदपरिष्कृताः ॥

हेमजालपरिच्छन्ना ।ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ॥

विविधाकाराः स कपिर्मारुतात्मजः ।लतागृहाणि चित्राणि च ॥

चान्यानि दारुपर्वतकानपि ।कामस्य गृहकं रम्यं दिवागृहकमेव च ॥

ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ।स मन्दरगिरिप्रख्यं ॥

ध्वजयष्टिभिराकीर्णं ददर्श भवनोत्तमम् ।अनेकरत्नसङ्कीर्णं ॥

धीरनिष्ठितकर्मान्तं गृहं भूतपतेरिव ।अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च ॥

विरराजाथ तद्वेश्म ।जाम्बूनदमयान्येव शयनान्यासनानि च ॥

भाजनानि च मुख्यानि ददर्श हरियूथपः ।मध्वासवकृतक्लेदं ॥

मनोरममसम्बाधं कुबेरभवनं यथा । काञ्चीनां निनदेन च ॥

मृदङ्गतलघोषैश्च घोषवद्भिर्विनादितम् ।प्रासादसङ्घातयुतं ।सुव्यूढकक्ष्यं हनुमान्प्रविवेश महागृहम् ॥