Vālmīki Rāmāyaṇa · The Destruction of the Aśoka Grove
Tap a verse for its meaning
- 1स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर्गमिष्यन्पूजितस्तया ।तस्माद्देशादपक्रम्य चिन्तयामास ॥
- 2अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा ।त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ इह दृश्यते ॥
- 3न रक्षःसु गुणाय कल्पतेन दानमर्थोपचितेषु युज्यते ।न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाःपराक्रमस्त्वेव ममेह रोचते ॥
- 4न चास्य कार्यस्य विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते ।हतप्रवीरा हि रणे हि राक्षसाःकथंचिदीयुर्यदिहाद्य ॥
- 5निर्दिष्टे यो बहून्यपि साधयेत् । स कार्यं कर्तुमर्हति ॥
- 6न ह्येकः स्वल्पस्यापीह कर्मणः ।यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थोऽर्थसाधने ॥
- 7इहैव तावत्कृतनिश्चयो ह्यहंयदि व्रजेयं प्लवगेश्वरालयम् ।परात्मसंमर्दविशेषतत्त्ववि--त्ततः कृतं स्यान्मम ॥
- 8कथं नु खल्वद्य भवेत्सुखागतंप्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह ।तथैव खल्वात्मबलं च सारव--त्संमानयेन्मां च रणे ॥
- 9ततः समासाद्य रणे दशाननंसमन्त्रिवर्गं सबलप्रयायिनम् ।हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च वैसुखेन मत्वाहमितः पुनर्व्रजे ॥
- 10इदमस्य नन्दनोपममुत्तमम् ।वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम् ॥
- 11इदं शुष्कं वनमिवानलः ।अस्मिन्भग्ने ततः कोपं करिष्यति दशाननः ॥
- 12ततो महत्साश्वमहारथद्विपंबलं समादेक्ष्यति ।त्रिशूलकालायसपट्टसायुधंततो महद्युद्धमिदं भविष्यति ॥
- 13अहं तु तैः सम्यति चण्डविक्रमैःसमेत्य रक्षोभिरसह्यविक्रमः ।निहत्य तद्रावणचोदितं बलंसुखं गमिष्यामि ॥
- 14ततो मारुतवत्क्रुद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः । महता द्रुमान् क्षेप्तुमथारभत् ॥
- 15ततस्तु बभञ्ज ।मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ॥
- 16तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः ।चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम् ॥
- 17प्रभिन्नैः सलिलाशयैः ।ताम्रैः किसलयैः क्लान्तैः ॥
- 18न बभौ तद्वनं तत्र दावानलहतं यथा ।व्याकुलावरणा रेजु इव ता लताः ॥
- 19लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितै--र्महोरगैर्व्यालमृगैश्च निर्धुतैः ।शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैःप्रनष्टरूपं तदभून्महद्वनम् ॥
- 20सा विह्वलाऽवनस्थली शोकलताप्रताना ।जाता दशास्यप्रमदावनस्यकपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य ॥
- 21स तस्य कृत्वाऽर्थपतेर्महाकपि--र्महद्व्यलीकं मनसो महात्मनः ।युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैःश्रिया ज्वलंस्तोरणमास्थितः कपिः ॥