Vālmīki Rāmāyaṇa · Hanumān Urges Action
Tap a verse for its meaning
- 1एतदाख्याय तत्सर्वं हनुमा ।भूयः समुपचक्राम वचनं वक्तुमुत्तरम् ॥
- 2सफलो सुग्रीवस्य च सम्भ्रमः ।शीलमासाद्य सीताया मम च प्रवणं मनः ॥
- 3सदृशं शीलं सीतायाः प्लवगर्षभाः । धारयेल्लोकान्क्रुद्धो वा निर्दहेदपि ।सर्वथातिप्रवृद्धोऽसौ रावणो राक्षसाधिपः ॥
- 4तस्य तां स्पृशतो गात्रं तपसा न विनाशितम् ।न तदग्निशिखा कुर्यात्संस्पृष्टा पाणिना ॥
- 5कुर्याद्य ।जाम्बवत्प्रमुखान्सर्वाननुज्ञाप्य महाहरीन् ॥
- 6अस्मिन्नेवंगते कार्ये भवतां च निवेदिते ।न्याय्यं स्म सह द्रष्टुं तौ ॥
- 7अहमेकोऽपि पर्याप्तः सराक्षसगणां पुरीम् ।तां लङ्कां हन्तुं रावणं च महाबलम् ॥
- 8किं पुनः सहितो वीरैर्बलवद्भिः ।कृतास्त्रैः प्लवगैः शूरैर्भवद्भि ॥
- 9अहं तु रावणं युद्धे ससैन्यं सपुरःसरम् ।सहपुत्रं सहोदरयुतं युधि ॥
- 10ब्राह्ममैन्द्रं च रौद्रं च वायव्यं वारुणं तथा ।यदि शक्रजितोऽस्त्राणि दुर्निरीक्षाणि सम्युगे ॥
- 11तान्यहं निहनिष्यामि राक्षसान् ।भवतामभ्यनुज्ञातो विक्रमो मे रुणद्धि तम् ॥
- 12मयातुला विसृष्टा हि शैलवृष्टिर्निरन्तरा ।देवानपि रणे हन्यात्किं पुनस्ता ॥
- 13सागरोऽप्यतियाद्वेलां मन्दरः प्रचलेदपि ।न जाम्बवन्तं समरे कम्पयेदरिवाहिनी ॥
- 14सर्वराक्षससङ्घानां राक्षसा ये च पूर्वकाः ।अलमेको विनाशाय वीरो ॥
- 15पनसस्योरुवेगेन च महात्मनः ।मन्दरोऽपि विशीर्येत किं पुनर्युधि राक्षसाः ॥
- 16सदेवासुरयक्षेषु गन्धर्वोरगपक्षिषु । प्रतियोद्धारं शंसत वा ॥
- 17महाभागावेतौ प्लवगसत्तमौ ।एतयोः प्रतियोद्धारं न पश्यामि ॥
- 18वरोत्सेकात्परमं दर्पमास्थितौ ।अमृतप्राशिनावेतौ सर्ववानरसत्तमौ ॥
- 19अश्विनोर्माननार्थं हि सर्वलोकपितामहः ।सर्वावध्यत्वमतुलमनयोर्दत्तवान्पुरा ॥
- 20वरोत्सेकेन मत्तौ च प्रमथ्य महतीं चमूम् ।सुराणाममृतं वीरौ पीतवन्तौ प्लवङ्गमौ ॥
- 21एतावेव हि सङ्क्रुद्धौ सवाजिरथकुञ्जराम् ।लङ्कां नाशयितुं शक्तौ सर्वे तिष्ठन्तु ॥
- 22मयैव निहता लङ्का भस्मीकृता पुनः । सर्वत्र नाम विश्रावितं मया ॥
- 23जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥
- 24अहं दासः ।हनुमानिति सर्वत्र नाम विश्रावितं मया ॥
- 25रावणस्य दुरात्मनः ।अधस्ताच्छिंशुपावृक्षे करुणमास्थिता ॥
- 26परिवृता शोकसन्तापकर्शिता ।मेघलेखापरिवृता चन्द्रलेखेव निष्प्रभा ॥
- 27अचिन्तयन्ती रावणं बलदर्पितम् । च सुश्रोणी अवष्टब्धा च जानकी ॥
- 28अनुरक्ता हि वैदेही रामं शुभा । रामे च पौलोमीव पुरन्दरे ॥
- 29तदेकवासःसंवीता रजोध्वस्ता तथैव च ।शोकसन्तापदीनाङ्गी सीता ॥
- 30सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ।राक्षसीभिर्विरूपाभिर्दृष्टा हि ॥
- 31दीना भर्तृचिन्तापरायणा । विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ॥
- 32रावणाद्विनिवृत्तार्था ।कथञ्चि विश्वासमुपपादिता ॥
- 33ततः चैव सर्वमर्थं च दर्शिता ।रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा प्रीतिमुपागता ॥
- 34नियतः समुदाचारो भक्तिर्भर्तरि चोत्तमा ।यन्न हन्ति दशग्रीवं स महात्मा कृतागसम् ॥
- 35निमित्तमात्रं रामस्तु वधे तस्य भविष्यति ।सा प्रकृत्यैव तद्वियोगाच्च कर्शिता ॥
- 36प्रतिपत्पाठशीलस्य विद्येव तनुतां गता ।एवमास्ते महाभागा सीता ।यदत्र प्रतिकर्तव्यं तत्सर्वमुपपद्यताम् ॥