Vālmīki Rāmāyaṇa · The Ravaging of Madhuvana
Tap a verse for its meaning
- 1ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त ।अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः ॥
- 2प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे ।महेन्द्राद्रिं परित्यज्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः ॥
- 3मेरुमन्दरसङ्काशा मत्ता इव महागजाः ।छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः ॥
- 4सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम् ।हनुमन्तं महावेगं वहन्त इव ॥
- 5चार्थनिर्वृत्तिं कर्तुं च परमं यशः ।समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिरुन्नताः ॥
- 6सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।सर्वे निश्चितार्था मनस्विनः ॥
- 7खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः ।नन्दनोपममासेदुर्वनं द्रुमलतायुतम् ॥
- 8यत्तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम् ।अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् ॥
- 9। ॥
- 10। ॥
- 11। ॥
- 12ततः कुमारस्तान्वृद्धान् जाम्बवत्प्रमुखान्कपीन् । ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे ॥
- 13ततश्चानुमताः सर्वे सम्प्रहृष्टा वनौकसः ।मुदिताः प्रेरिताश्चापि प्रनृत्यन्तोऽभवंस्ततः ॥
- 14केचित्प्रणमन्ति केचि--न्नृत्यन्ति केचित्प्रहसन्ति केचित् ।पतन्ति केचिद्विचरन्ति केचि--त्प्लवन्ति केचि केचित् ॥
- 15परस्परं केचिदुपाश्रयन्तेपरस्परं केचिदुपाक्रमन्ते ।परस्परं केचिदुपब्रुवन्तेपरस्परं केचिदुपारमन्ते ॥
- 16द्रुमाद्द्रुमं केचिदभिद्रवन्तेक्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् ।महीतलात्केचिदुदीर्णवेगामहाद्रुमाग्राण्यभिसम्पतन्ति ॥
- 17गायन्तमन्यः पैतिहसन्तमन्यः पैति ।रुदन्तमन्यः प्रणदन्नुपैतिनुदन्तमन्यः प्रणुदन्नुपैति ॥
- 18समाकुलं तत्कपिसैन्यमासी-- ।न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तोन चात्र कश्चिन्न बभूव तृप्तः ॥
- 19ततो वनं तैः परिभक्ष्यमाणंद्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान् ।समीक्ष्य कोपानिवारयामास कपिः कपींस्तान् ॥
- 20स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो हरिवीरवृद्धः ।चकार भूयो मतिमुग्रतेजावनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः ॥
- 21उवाच कांश्चि धृष्ट--मसक्तमन्यांश्च तलैर्जघान ।समेत्य कैश्चित्कलहं चकारतथैव साम्नोपजगाम कांश्चित् ॥
- 22स तैर्मदात्सम्परिवार्य वाक्यै--र्बलाच्च तेन प्रतिवार्यमाणैः ।प्रधर्षितस्त्यक्तभयैः समेत्य चाप्यनवेक्ष्य दोषम् ॥
- 23नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्त--स्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः ।मदात्कपिं तं कपयः समग्रामहावनं निर्विषयं च चक्रुः ॥