Vālmīki Rāmāyaṇa · The Sight of Kumbhakarṇa
Tap a verse for its meaning
- 1ततो रामो धनुरादाय वीर्यवान् ।किरीटिनं महाकायं ददर्श ह ॥
- 2। ॥
- 3काञ्चनाङ्गदभूषणम् ।दृष्ट्वा पुनः प्रदुद्राव महाचमूः ॥
- 4। ॥
- 5कोऽसौ पर्वतसङ्काशः ।लङ्कायां दृश्यते वीर सविद्युदिव तोयदः ॥
- 6। ॥
- 7आचक्ष्व मे महान्कोऽसौ वा यदि वाऽसुरः ।न मयैवंविधं भूतं दृष्टपूर्वं कदाचन ॥
- 8। ॥
- 9येन युद्धे वासवश्च पराजितः ।सैष विश्रवसः पुत्रः प्रतापवान् ।अस्य प्रमाणात्सदृशो राक्षसोऽन्यो न विद्यते ॥
- 10एतेन युधि यक्षा भुजङ्गाः पिशिताशनाश्च ।गन्धर्वविद्याधरकिन्नराश्चसहस्रशो राघव सम्प्रभग्नाः ॥
- 11विरूपाक्षं कुम्भकर्णं महाबलम् ।हन्तुं न शेकुस्त्रिदशाः कालोऽयमिति मोहिताः ॥
- 12ह्येष तेजस्वी कुम्भकर्णो महाबलः ।अन्येषां राक्षसेन्द्राणां बलम् ॥
- 13एतेन क्षुधार्तेन महात्मना । सहस्राणि सत्त्वानां सुबहून्यपि ॥
- 14तेषु सम्भक्ष्यमाणेषु प्रजा ।यान्तिस्म शक्रं तमप्यर्थं न्यवेदयन् ॥
- 15स कुम्भकर्णं कुपितो जघान शितेन वज्री ।स शक्रवज्राभिहतो महात्माचचाल कोपाच्च भृशं ननाद ॥
- 16तस्य नानद्यमानस्य कुम्भकर्णस्य धीमतः ।श्रुत्वाऽतिनादं वित्रस्ता भूयो ॥
- 17तत्र कोपान्महेन्द्रस्य कुम्भकर्णो महाबलः ।विकृष्यैरावताद्दन्तं जघानोरसि ॥
- 18कुम्भकर्णप्रहारार्तो विजज्वाल स वासवः ।ततो सहसा देवब्रह्मर्षिदानवाः ॥
- 19प्रजाभिः सह शक्रश्च ययौ स्थानं ।कुम्भकर्णस्य शशंसुस्ते प्रजापतेः ॥
- 20प्रजानां चापि देवानां चापि ।आश्रमध्वंसनं चापि परस्त्रीहरणं भृशम् ॥
- 21एवं प्रजा यदि त्वेष नित्यशः ।अचिरेणैव कालेन लोको भविष्यति ॥
- 22। ॥
- 23कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव प्रजापतिः ।दृष्ट्वा विश्वास्य चैवेदं ॥
- 24ध्रुवं पौलस्त्येनासि निर्मितः ।तस्मात्त्वमद्यप्रभृति शयिष्यसे ॥
- 25निपपाताग्रतः प्रभोः ।ततः परमसम्भ्रान्तो वाक्यमब्रवीत् ॥
- 26विवृद्धः वृक्षः फलकाले निकृत्यते ।न स्वकं न्याय्यं शप्तुमेवं प्रजापते ॥
- 27न त्वं न संशयः ।कालस्तु क्रियतामस्य शयने जागरे तथा ॥
- 28॥
- 29एकेनाह्ना त्वसौ वीरश्चरन्भूमिं ।व्यात्तास्यो इव पावकः ॥
- 30सोऽसौ ।त्वत्पराक्रमभीतश्च राजा सम्प्रति रावणः ॥
- 31स एष वीरः शिबिरा ।वानरान्भृशसङ्क्रुद्धो भक्षयन्परिधावति ॥
- 32कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव हरयोऽद्य ।कथमेनं क्रुद्धं वारयिष्यन्ति वानराः ॥
- 33उच्यन्तां सर्वे ।इति विज्ञाय हरयो भविष्यन्तीह निर्भयाः ॥
- 34श्रुत्वा हेतुमत्सुमुखेरितम् ।उवाच राघवो वाक्यं नीलं तदा ॥
- 35गच्छ सर्वाणि व्यूह्य तिष्ठस्व पावके ।द्वाराण्यादाय लङ्कायाश्चर्याश्चाप्यथ सङ्क्रमान् ॥
- 36वृक्षांश्च शिलाश्चाप्युपसंहर ।तिष्ठन्तु वानराः सर्वे सायुधाः ॥
- 37। ॥
- 38ततो गवाक्षः शरभो ।शैलशृङ्गाणि शैलाभा गृहीत्वा ॥
- 39हरयो जितकाशिनः ।पादपैरर्दयन्वीरा वानराः परवाहिनीम् ॥
- 40ततो हरीणां तदनीकमुग्रंरराज ।गिरेः समीपानुगतं यथैव ॥