Vālmīki Rāmāyaṇa · Indra's Chariot and the Duel of Serpents
Tap a verse for its meaning
- 1तु तद्वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः । परवीरघ्नो धनुरादाय वीर्यवान् ॥
- 2शरान्घोरान्विससर्ज चमूमुखे ।अथान्यं रथमारुह्य रावणो ॥
- 3अभ्यद्रवत काकुत्स्थं स्वर्भानुरिव भास्करम् ।दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः ॥
- 4आजघान महाघोरैर्धाराभिरिव । शरैः काञ्चनभूषणैः ॥
- 5निर्बिभेद रणे रामो दशग्रीवं । रामस्य रथस्थस्य च रक्षसः ॥
- 6न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वदानवाः ।ततः काञ्चनचित्राङ्गः ॥
- 7तरुणादित्यसङ्काशो ।सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः ॥
- 8हरिभिः सूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः । श्रीमान् देवराजरथो वरः ॥
- 9देवराजेन सन्दिष्टो रथमारुह्य ।अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य ॥
- 10। ॥
- 11सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं ते ।दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमान् ॥
- 12इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसन्निभम् ।शराश्चादित्यसङ्काशाः शक्तिश्च विमला शिता ॥
- 13आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं रावणम् ।मया सारथिना राज ॥
- 14इत्युक्तः रथं समभिवाद्य च ।आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या ॥
- 15तद्बभूवाद्भुतं युद्धं तुमुलं ।रामस्य च रावणस्य च रक्षसः ॥
- 16। ॥
- 17अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः ।ससर्ज पुनरेव ॥
- 18ते शराः काञ्चनभूषणाः ।अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा ॥
- 19ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः ।राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥
- 20तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।दिशश्च सन्तताः सर्वाः प्रदिशश्च समावृताः ॥
- 21तान्दृष्ट्वा मः समापतत आहवे ।अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चके भयावहम् ॥
- 22ते राघवशरा मुक्ता शिखिप्रभाः । काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥
- 23ते तान्सर्वान् शरान्जघ्नुः सर्परूपान्महाजवान् ।सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः ॥
- 24। ॥
- 25ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम् ।अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं ॥
- 26चिच्छेद केतुमुद्दिश्य शरेणैकेन रावणः ।पातयित्वा रथात्केतुं च काञ्चनम् ॥
- 27ऐन्द्रानपि जघानाश्वान् शरजालेन रावणः ।तं दृष्ट्वा सुमहत्कर्म रावणस्य ॥
- 28विषेदुर्देवगन्धर्वा दानवाश्चारणैः सह ।राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः ॥
- 29। ॥
- 30प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् ।समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामशुभावहः ॥
- 31प्रज्वलन्निव सागरः । तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम् ॥
- 32सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः ।अदृश्यत संसक्तो धूमकेतुना ॥
- 33कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ।आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखामपि चाम्बरे ॥
- 34। ॥
- 35निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा ।नाशक्नोदभिसन्धातुं सायकान्रणमूर्धनि ॥
- 36स कृत्वा भ्रुकुटिं क्रुद्धः किञ्चित्संरक्तलोचनः ।जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव चक्षुषा ॥