Vālmīki Rāmāyaṇa · Portents of the End
Tap a verse for its meaning
- 1स रथं सारथिर्हृष्टः परसैन्यप्रधर्षणम् ।गन्धर्वनगराकारं समुच्छ्रितपताकिनम् ॥
- 2युक्तं परमसम्पन्नैर्वाजिभिर्हेममालिभिः । पूर्णं पताकाध्वजमालिनम् ॥
- 3ग्रसन्तमिव चाकाशं नादयन्तं ।प्रणाशं परसैन्यानां स्वसैन्यानां प्रहर्षणम् ॥
- 4रथं क्षिप्रं चोदयामास ।तमापतन्तं सहसा स्वनवन्तं महास्वनम् ॥
- 5। ॥
- 6तडित्पताकागहनं दर्शितेन्द्रायुधायुधम् ।शरधारा विमुञ्चन्तं धारासारमिवाम्बुदम् ॥
- 7तं दृष्ट्वा मेघसङ्काशमापतन्तं रथं रिपोः ।गिरैभिमृष्टस्य दीर्यतः सदृशस्वनम् ॥
- 8विस्फारयन्वै वेगेन बालचन्द्रनतं ।उवाच मातलिं रामः सहस्राक्षस्य सारथिम् ॥
- 9। ॥
- 10हन्तुमात्मानं तथा तेन कृता ।तदप्रमादमातिष्ठन्प्रत्युद्गच्छ रथं रिपोः ॥
- 11विध्वंसयितुमिच्छामि वायुर्मेघमिवोत्थितम् ।अविक्लवमसम्भ्रान्तमव्यग्रहृदयेक्षणम् ॥
- 12रश्मिसञ्चारनियतं प्रचोदय रथं द्रुतम् ।कामं न त्वं समाधेयः रथोचितः ॥
- 13युयुत्सुरहमेकाग्रः स्मारये त्वां न शिक्षये ।परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन ॥
- 14। ॥
- 15चक्रोत्क्षिप्तेन रावणं व्यवधानयत् ।ततः क्रुद्धो दशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः ॥
- 16रथप्रतिमुखं रामं सायकैरवधूनयत् ।धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लम्भयन् ॥
- 17। ॥
- 18तदोपोढं महद्युद्धमन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः ।परस्पराभिमुखयोर्दृप्तयोरिव ॥
- 19ततो सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।समेयुर्द्वैरथं दृष्टुं रावणक्षयकाङ्क्षिणः ॥
- 20समुत्पेतुरथोत्पाता दारुणा रोमहर्षणाः ।रावणस्य विनाशाय जयाय च ॥
- 21रुधिरं देवो रावणस्य रथोपरि ।वाता मण्डलिनस्तीक्ष्णा ह्यपसव्यं प्रचक्रमुः ॥
- 22महद्गृध्रकुलं चास्य भ्रममाणं नभःस्थले ।येनयेन रथो याति तेनतेन प्रधावति ॥
- 23सन्ध्यया चावृता जपापुष्पनिकाशया ।दृश्यते सम्प्रदीप्तेव दिवसेऽपि ॥
- 24सनिर्घाता महोल्काश्च सम्प्रचेरुर्महास्वनाः ।विषादयंस्ते रावणस्य तदाऽहिताः ॥
- 25रावणश्च यतस्तत्र सञ्चचाल ।रक्षसां च प्रहरतां गृहीता इव ॥
- 26ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः पतिताः सूर्यरश्मयः ।दृश्यन्ते रावणस्याङ्गे पर्वतस्येव ॥
- 27गृध्रैरनुगताश्चास्य वमन्त्यो ज्वलनं मुखैः ।प्रणेदुर्मुखमीक्षन्त्यः संरब्धमशिवं ॥
- 28प्रतिकूलं ववौ वायू रणे पांसून्समाकिरन् ।तस्य राक्षसराजस्य कुर्वन्दृष्टिविलोपनम् ॥
- 29निपेतुरिन्द्राशनयः चास्य समन्ततः ।दुर्विषह्यस्वना घोरा विना जलधरस्वनम् ॥
- 30। ॥
- 31कुर्वन्त्यः कलहं घोरं शारिकास्तद्रथं प्रति ।निपेतुः शतशस्तत्र दारुणं दारुणारुताः ॥
- 32जघनेभ्यः स्फुलिङ्गांश्च नेत्रेभ्योऽश्रूणि सन्ततम् ।मुमुचुस्तस्य तुरगास्तुल्यमग्निं च वारि च ॥
- 33एवंप्रकारा बहवः समुत्पाता भयावहाः । विनाशाय दारुणाः सम्प्रजज्ञिरे ॥
- 34रामस्यापि सौम्यानि च च ।बभूवुर्जयशंसीनि प्रादुर्भूतानि सर्वशः ॥
- 35निमित्तानि च सौम्यानि स्वजयाय च ।दृष्ट्वा परमसंहृष्टो हतं मेने च ॥
- 36ततो निरीक्ष्यात्मगतानि राघवोरणे निमित्तानि ।जगाम हर्षं च परां च निर्वृत्तिंचकार युद्धे ह्यधिकं च ॥