Vālmīki Rāmāyaṇa · The Duel of Standards and Skies
Tap a verse for its meaning
- 1ततः प्रवृत्तं सुक्रूरं रामरावणयोस्तदा ।सुमहद्द्वैरथं युद्धं सर्वलोक ॥
- 2ततो राक्षससैन्यं च हरीणां च महद्बलम् ।प्रगृहीतप्रहरणं निश्चेष्टं समतिष्ठत ॥
- 3। ॥
- 4नानाप्रहरणैर्व्यग्रैर्भुजै ।सर्पन्तं प्रेक्ष्य सङ्ग्रामं नाभिजग्मुः परस्परम् ॥
- 5। ॥
- 6तौ तु तत्र दृष्ट्वा रावणराघवौ ।कृतबुद्धी युयुधाते ह्यभीतवत् ॥
- 7जेतव्यमिति काकुत्स्थो मर्तव्यमिति रावणः ।धृतौ स्ववीर्यसर्वस्वं युद्धेऽदर्शयतां तदा ॥
- 8ततः क्रोधा शरान्सन्धाय वीर्यवान् ।मुमोच ध्वजमुद्दिश्य राघवस्य रथे स्थितम् ॥
- 9ते शरास्तमनासाद्य ।रथशक्तिं परामृश्य निपेतु ॥
- 10ततो रामोऽभिसङ्क्रुद्धश्चापमायम्य वीर्यवान् ।कृतप्रतिकृतं कर्तुं मनसा सम्प्रचक्रमे ॥
- 11। ॥
- 12जगाम स महीं छित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः ।स निकृत्तोऽपतद्भूमौ रावणस्य ॥
- 13ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः सुमहाबलः ।सम्प्रदीप्तोऽभवत्क्रोधादमर्षात्प्रदहन्निव ॥
- 14स रोषवशमापन्नः शरवर्षं महद्वमन् ।रामस्य प्तैः शरैर्विव्याध रावणः ॥
- 15ते विद्धा हरयस्तत्र नास्खलन्नापि बभ्रमुः ।बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैरिवाहताः ॥
- 16तेषामसम्भ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस्तदा ।भूय एव शरवर्षं मुमोच ह ॥
- 17गदाश्च परिघाश्चैव चक्राणि च ।गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश्च तथा शूलपरश्वधान् ॥
- 18। ॥
- 19तद्वर्षमभवद्युद्धे नैकशस्त्रमयं महत् ।विमुच्य राघवरथं समान्ता ॥
- 20। ॥
- 21मुमोच च दशग्रीवो ।व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे ॥
- 22काकुत्स्थः सन्दधे सायकान् शितान् ।स मुमोच ततो बाणान्रणे ॥
- 23तान्दृष्ट्वा रावणश्चक्रे खं निरन्तरम् ।ततस्ताभ्यां प्रमुक्तेन शरवर्षेण ॥
- 24शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम् ।नानिमित्तोऽभवद्बाणो नातिभेत्ता न निष्फलः ॥
- 25अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले ।तथा विसृजतोर्बाणान्रामरावणयो ॥
- 26प्रायुद्ध्यतामविच्छिन्नमस्यन्तौ ।चक्रतुश्च शरौघैस्तौ निरुच्छ्वासमिवाम्बरम् ॥
- 27रावणस्य हयान्रामो हयान्रामस्य रावणः ।जघ्नतुस्तौ तथाऽन्योन्यं ॥
- 28एवं तौ तु सुसङ्क्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमद्भुतम् ।मुहूर्तमभवद्युद्धं तुमुलं ॥
- 29प्रयुध्यमानौ समरे महाबलौशितैः शरै रावणलक्ष्मणाग्रजौ । स राक्षसाधिपोभृशं प्रचुक्रोध तदा रघूत्तमे ॥