Vālmīki Rāmāyaṇa · The Messenger to Nandigrāma
Tap a verse for its meaning
- 1अयोध्यां तु चिन्तयामास राघवः ।चिन्तयित्वा हनूमन्तमुवाच ॥
- 2जानीहि कच्चि जनो नृपतिमन्दिरे ।शृङ्गिबेरपुरं प्राप्य गुहं ॥
- 3निषादाधिपतिं ब्रूहि कुशलं वचनान्मम ।श्रुत्वा तु मां कुशलिनमरोगं ॥
- 4भविष्यति गुहः प्रीतः स ममात्मसमः सखा ।अयोध्यायाश्च ते मार्गं प्रवृत्तिं भरतस्य च ॥
- 5। ॥
- 6। ॥
- 7सुग्रीवेण च संसर्गं वालिनश्च वधं रणे ।मैथिल्यन्वेषणं चैव यथा चाधिगता त्वया ॥
- 8लङ्घयित्वा महातोयमापगापतिमव्ययम् ।उपायानं समुद्रस्य सागरस्य च ॥
- 9। ॥
- 10महादेवप्रसादाच्च पित्रा मम समागमम् ।उपयान्तं च मां भरतस्य निवेदय ॥
- 11सह हरीणां प्रवरेण च ।एतच्छ्रुत्वा यमाकारं भजते भरतस्तदा ॥
- 12स च ते वेदितव्यः स्यात्सर्वं यच्चापि मां प्रति ।जित्वा शत्रुगणान्रामः प्राप्य चानुत्तमं यशः ॥
- 13उपयाति सह मित्रैर्महाबलैः ।ज्ञेयाश्च सर्वे वृत्तान्ता भरतस्येङ्गितानि च ॥
- 14तत्त्वेन दृष्ट्या व्याभाषणेन च ।सर्वकामसमृद्धं हि ॥
- 15पितृपैतामहं राज्यं कस्य नावर्तयेन्मनः ।सङ्गत्या भरतः श्रीमा चेत्स्वयं भवेत् ॥
- 16प्रशास्तु वसुधां कृत्स्नामखिलां ।तस्य बुद्धिं च विज्ञाय व्यवसायं च वानर ॥
- 17यावन्न दूरं याताः स्म क्षिप्रमागन्तुमर्हसि ।इति प्रतिसमादिष्टो हनुमा ॥
- 18मानुषं धारयन्रूपमयोध्यां त्वरितो ययौ ।अथोत्पपात वेगेन हनुमान्मारुतात्मजः ॥
- 19वेगेन जिघृक्षन्भुजगोत्तमम् ।लङ्घयित्वा पितृपथं भुजगेन्द्रालयं शुभम् ॥
- 20गङ्गायमुनयोर्मध्यं सन्निपातमतीत्य च ।शृङ्गिबेरपुरं प्राप्य गुहमासाद्य वीर्यवान् ॥
- 21स वाचा शुभया हृष्टो हनुमानिदमब्रवीत् ।सखा तु तव काकुत्स्थो रामः ॥
- 22सहसीतः ससौमित्रिः स त्वां कुशलमब्रवीत् ।पञ्चमीमद्य रजनीमुषित्वा वचनान्मुनेः ॥
- 23। ॥
- 24उत्पपात महावेगो वेगवानविचारयन् ।सोऽपश्यद्रामतीर्थं च नदीं वालुकिनीं तथा ॥
- 25गोमतीं तां च सोऽपश्यद्भीमं सालवनं तथा ।प्रजाश्च बहुसाहस्राः स्फीताञ्जनपदानपि ॥
- 26स गत्वा दूरमध्वानं त्वरितः ।आससाद द्रुमान्फुल्ला ॥
- 27स्त्रीभिः सपुत्रैर्वृद्धैश्च रममाणैरलङ्कृतान् ।सुराधिपस्योपवने यथा द्रुमान् ॥
- 28। ॥
- 29। ॥
- 30समुन्नतजटाभारं वल्कलाजिनवाससम् ।नियतं भावितात्मानं ॥
- 31ते पुरस्कृत्य शासन्तं वै वसुन्धराम् । लोकस्य त्रातारं सर्वतो भयात् ॥
- 32उपस्थितममात्यैश्च शुचिभिश्च पुरोहितैः ।बलमुख्यैश्च युक्तैश्च ॥
- 33न हि ते राजपुत्रं तं चीरकृष्णाजिनाम्बरम् ।परिभोक्तुं व्यवस्यन्ति पौरा वै ॥
- 34तं धर्मज्ञं देहवन्तमिवापरम् ।उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं हनुमान्मरुतात्मजः ॥
- 35वसन्तं यं त्वं चीरजटाधरम् । काकुत्स्थं स त्वां कुशलमब्रवीत् ॥
- 36ते देव शोकं त्यज ।अस्मिन्मुहूर्ते भ्रात्रा त्वं रामेण सह सङ्गतः ॥
- 37रावणं रामः च मैथिलीम् ।उपयाति समृद्धार्थः सह मित्रैर्महाबलैः ॥
- 38लक्ष्मणश्च महातेजा वैदेही च ।सीता समग्रा रामेण यथा शची ॥
- 39एवमुक्तो हनुमता भरतो ।पपात सहसा हृष्टो हर्षा ह ॥
- 40ततो मुहूर्तादुत्थाय च राघवः ।हनुमन्तमुवाचेदं भरतः ॥
- 41अशोकजैः प्रीतिमयैः कपिमालिङ्ग्य सम्भ्रमात् ।सिषेच भरतः श्रीमान्विपुलैरस्रबिन्दुभिः ॥
- 42। ॥
- 43गवां शतसहस्रं च ग्रामाणां च शतं परम् ।सुकुण्डलाः शुभाचारा भार्याः कन्याश्च षोडश ॥
- 44। ॥
- 45निशम्य नृपात्मजःकपिप्रवीरस्य तदद्भुतोपमम् ।प्रहर्षितो रामदिदृक्षयाभवत्पुनश्च हर्षादिदमब्रवीद्वचः ॥