Vālmīki Rāmāyaṇa · Hanumān's Tidings to Bharata
Tap a verse for its meaning
- 1बहूनि नाम गतस्य सुमहद्वनम् ।शृणोम्यहं मम नाथस्य ॥
- 2कल्याणी बत प्रतिभाति मे ।एति नरं वर्षशतादपि ॥
- 3राघवस्य हरीणां च कथमासी ।कस्मिन्देशे पृच्छतः ॥
- 4स पृष्टो राजपुत्रेण समुपवेशितः । ततः सर्वं रामस्य वने ॥
- 5यथा रामो मातुर्दत्तो ।यथा च राजा दशरथो मृतः ॥
- 6यथा भो ।त्वयाऽयोध्यां प्रविष्टेन यथा राज्यं न ॥
- 7गिरिं गत्वा । भ्राता धर्ममाचरिता सताम् ॥
- 8स्थितेन राज्ञो यथा राज्यं ।आर्यस्य गृह्य यथाऽसि पुनरागतः ॥
- 9सर्वमेत तव ।त्वयि तु यद्वृत्तं तन्निबोध मे ॥
- 10अपयाते त्वयि तदा । तद्वनं समपद्यत ॥
- 11घोरं सिंहव्याघ्रमृगायुतम् ।प्रविवेशाथ सुमह ॥
- 12तेषां पुरस्ताद्बलवान्गच्छतां वने ।निनदन्सुमहानादं प्रत्यदृश्यत ॥
- 13महानादमूर्ध्वबाहुमधोमुखम् । प्रक्षिपन्ति स्म नदन्तमिव ॥
- 14तत्कृत्वा कर्म भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । रम्यमाश्रममीयतुः ॥
- 15शरभङ्गे प्राप्ते रामः ।अभिवाद्य ॥
- 16ततः रामपार्श्वमुपागता ।ततो रामेण लक्ष्मणः ॥
- 17प्रगृह्य चिच्छेद महाबलः ।चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां ॥
- 18हतानि तत्र राघवेण महात्मना । सह सङ्गम्य रणे रामेण ॥
- 19राक्षसाः कृताः ।महाबला महावीर्यास्तपसो ॥
- 20निहता दण्डकारण्यवासिनः ।राक्षसाश्च निहतो रणे ॥
- 21रावणं समुपागता ।रावणानुचरो घोरो नाम राक्षसः ॥
- 22वैदेहीं भूत्वा मृगः ।अथैनमब्रवीद्रामं वैदेही ॥
- 23अहो कान्त नो भविष्यति ।ततो रामो ॥
- 24स तं जघान धावन्तं ।अथ मृगं याते तु राघवे ॥
- 25लक्ष्मणे चापि प्रविवेशाश्रमं तदा ।जग्राह सीतां ग्रहः खे ॥
- 26ततो युद्धे हत्वा ।प्रगृह्य सीतां सहसा जगामाशु स रावणः ॥
- 27स्थिताः ।सीतां गृहीत्वा गच्छन्तं वानराः ॥
- 28रावणं ।प्रविवेश ततो लङ्कां रावणो ॥
- 29तां शुभे महति ।प्रवेश्य मैथिलीं वाक्यैः रावणः ॥
- 30तस्य तं च ।अचिन्तयन्ती वैदेही गता ॥
- 31ततो रामो मृगं हत्वा महावने । काकुत्स्थो दृष्ट्वा गृध्रं ॥
- 32गृध्रं हतं ततो रामः पितुः । वैदेहीं राघवः सहलक्ष्मणः ॥
- 33पुष्पितान् । नाम राक्षसम् ॥
- 34ततः सत्यपराक्रमः । गिरिं गत्वा सुग्रीवेण ॥
- 35तयोः समागमः पूर्वं प्रीत्या व्यजायत ।भ्रात्रा कृद्धेन सूग्रीवो पुरा ॥
- 36गाढः ।रामस्य बाहुवीर्येण स्वराज्यं ॥
- 37वालिनं समरे हत्वा महाबलम् ।सुग्रीवः राज्ये सहितः ॥
- 38रामाय राजपुत्र्याश्च ।आदिष्टा सुग्रीवेण महात्मना ॥
- 39दश सर्वाः प्रस्थापिता दिशः ।तेषां नो विन्ध्ये पर्वतसत्तमे ॥
- 40भृशं महान्कालोऽत्यवर्तत ।भ्राता तु वीर्यवान् ॥
- 41समाख्याति स्म सीताया ।सोऽहं दुःखपरीतानां दुःखं तज्ज्ञातिनां ॥
- 42समास्थाय योजनानां शतं । गताम् ॥
- 43मलिनां निरानन्दां ।तया समेत्य सर्वमनिन्दिताम् ॥
- 44च मे महामणिः ।अभिज्ञानं मणिं लब्ध्वा ॥
- 45मया च ।अभिज्ञानं मया दत्तमर्चिष्मान्स ॥
- 46श्रुत्वा तां मैथिलीं स जीवितम् । ॥
- 47दध्रे कामं मनः ।जिघांसुरिव लोकान्ते सर्वांल्लोका ॥
- 48ततः नलं ।अतरत्कपिवीराणां तेन सेतुना ॥
- 49तु राघवः ।लक्ष्मणो स्वयं रामस्तु रावणम् ॥
- 50स समागम्य यमेन वरुणेन च । तथा च ॥
- 51तैश्च श्रीमानृषिभिश्च समागतः । काकुत्स्थो वराँल्लेभे ॥
- 52स तु दत्तवरः वानरैश्च समागतः । विमानेन ॥
- 53तं गङ्गां पुनरासाद्य वसन्तं ।अविघ्नं रामं द्रष्टुमर्हसि ॥
- 54ततस्तु सत्यं मह--न्निशम्य हृष्टो भरतः ।उवाच वाणीं मनसः प्रहर्षिणींचिरस्य पूर्णः खलु मे ॥