Vālmīki Rāmāyaṇa · The Slaying of Mālī
Tap a verse for its meaning
- 1नारायणगिरिं ते तु गर्जन्तो ।ववर्षुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः ॥
- 2श्यामावदातस्तैर्विष्णुर्नीलैर्नक्तञ्चरोत्तमैः ।वृतो ऽञ्जनगिरीवासीत् वर्षमाणैः पयोधरैः ॥
- 3शलभा इव केदारं मशका इव पर्वतम् ।यथामृतघटं दंशा मकरा इव चार्णवम् ॥
- 4तथा रक्षोधनुर्मुक्ता वज्रानिलमनोजवाः ।हरिं विशन्ति स्म शरा लोका इव ॥
- 5स्यन्दनगता गजैश्च गजपृष्ठगाः ।अश्वारोहास्तथाश्वैश्च पादाताश्चाम्बरे स्थिताः ॥
- 6राक्षसेन्द्रा शरैः शक्त्यृष्टितोमरैः ।निरुछ्वासं हरिं चक्रुः प्राणायामा इव द्विजम् ॥
- 7निशाचरैस्ताड्यमानो मीनैरिव ।शार्ङ्गमायम्य दुर्धर्षो राक्षसेभ्यो ऽसृजच्छरान् ॥
- 8शरैः त्सृष्टैर्वज्रवक्त्रैर्मनोजवैः । विष्णुर्निशितैः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
- 9विद्राव्य शरवर्षेण वर्षा वायुरिवोत्थितम् ।पाञ्चजन्यं महाशङ्खं प्रदध्मौ ॥
- 10सो ऽम्बुजो हरिणा ध्मातः सर्वप्राणेन ।ररास भीमनिर्हादस्त्रैलोक्यं व्यथयन्निव ॥
- 11शङ्खराजरवः सो ऽथ त्रासयामास राक्षसान् ।मृगराज इवारण्ये समदानिव ॥
- 12न शेकुरश्वाः संस्थातुं कुञ्जराभवन् ।स्यन्दनेभ्यश्च्युता वीराः शङ्खरावित ॥
- 13विनिर्मुक्ता वज्रतुल्याननाः शराः ।विदार्य तानि रक्षांसि सुपुङ्खा विविशुः क्षितिम् ॥
- 14भिद्यमानाः शरैः सङ्ख्ये ।निपेतू राक्षसा भूमौ शैला वज्रहता इव ॥
- 15व्रणानि परगात्रेभ्यो वै ।असृक्क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधारा इवाचलाः ॥
- 16शङ्खराजरवश्चापि शार्ङ्गचापरस्वस्तथा ।राक्षसानां रवांश्चापि ग्रसते ॥
- 17तेषां ताञ्छरध्वजधनूंषि च ।रथान्पताका स हरिः शरैः ॥
- 18सूर्यादिव करा घोरा सागरादिव ।पर्वतादिव नागेन्द्रा धारौघा इव चाम्बुदात् ॥
- 19तथा शार्ङ्गविनिर्मुक्ताः शरा ।निर्धावन्तीषवस्तूर्णं शतशोथ सहस्रशः ॥
- 20यथा सिंहाः सिंहेन द्विरदा यथा ।द्विरदेन यथा व्याघ्रा व्याघ्रेण द्वीपिनो यथा ॥
- 21द्वीपिनेव यथा शुना मार्जारका यथा ।मार्जारेण यथा सर्पेण च यथा ऽऽखवः ॥
- 22तथा ते राक्षसाः सर्वे विष्णुना ।द्रवन्ति द्राविताश्चन्ये शायिताश्च महीतले ॥
- 23राक्षसानां सहस्राणि निहत्य ।वारिजं पूरयामास तोयदं सुरराडिव ॥
- 24नारायणशरत्रस्तं शङ्खनादसुविह्वलम् ।ययौ लङ्कामभिमुखं प्रभग्नं राक्षसं बलम् ॥
- 25प्रभग्ने राक्षसबले नारायणशराहते । शरवर्षेण रणे हरिम् ॥
- 26स तु तं छादयामास नीहार इव भास्करम् ।राक्षसाः पुनर्धैर्यं समादधुः ॥
- 27अथ सो ऽभ्यपतद्रोषाद्राक्षसो ।महानादं प्रकुर्वाणो राक्षसाञ्जीवयन्निव ॥
- 28उत्क्षिप्य लम्बाभरणं धुन्वन्करमिव द्विपः ।ररास राक्षसो हर्षात्सतडित्तोयदो यथा ॥
- 29सुमालेर्नर्दतस्तस्य शिरो । यन्तुरश्वाश्च भ्रान्तास्तस्य तु रक्षसः ॥
- 30तैरश्वैर्भ्राम्यते भ्रान्तैः सुमाली ।इन्द्रियाश्वैः परिभ्रान्तै यथा नरः ॥
- 31ततो विष्णुं महाबाहुं प्रपतन्तं ।हृते सुमालेरश्वैश्च रथे विष्णुरथं प्रति ॥
- 32माली चाभ्यद्रवद्युक्तः प्रगृह्य सशरं धनुः ।मालेर्धनुश्च्युता बाणाः ।विविशुर्हरिमासाद्य क्रौञ्चं पत्ररथा इव ॥
- 33अर्द्यमानः शरैः सो ऽथ मालिमुक्तैः सहस्रशः ।चुक्षुभे न रणे विष्णुर्जितेन्द्रिय इवाधिभिः ॥
- 34अथ मौर्वीस्वनं कृत्वा भगवा ।मालिनं प्रति बाणौघान्ससर्जारिनिषूदनः ॥
- 35ते मालिदेहमासाद्य शराः ।पिबन्ति रुधिरं तस्य नागा इव सुधारसम् ॥
- 36मालिनं विमुखं कृत्वा ।मालिमौलिं ध्वजं चापं वाजिनश्चाप्यपातयत् ॥
- 37विरथस्तु गदां गृह्य माली नक्तञ्चरोत्तमः ।आपुप्लुवे गदापाणिर्गिर्यग्रादिव ॥
- 38गदया गरुडेशानमीशानमिव चान्तकः ।ललाटदेशे ऽभ्यहनन्द्रो यथा ऽचलम् ॥
- 39गदयाभिहतस्तेन मालिना गरुडो भृशम् ।रणात्पराङ्मुखं देवं कृतवा ॥
- 40कृते देवे मालिना गरुडेन वै ।उदतिष्ठन्महाञ्छब्दो रक्षसामभिनर्दताम् ॥
- 41रक्षसां रवतां रावं हरिहयानुजः ॥
- 42तिर्यगास्थाय सङ्क्रुद्धः भगवान्हरिः ।पराङ्मुखो ऽप्युत्ससर्ज मालेश्चक्रं जिघांसया ॥
- 43तत्सूर्यमण्डलाभासं स्वभासा भासयन्नभः ।कालचक्रनिभं चक्रं मालेः शीर्षमपातयत् ॥
- 44तच्छिरो राक्षसेन्द्रस्य चक्रोत्कृत्तं बिभीषणम् ।पपात पुरा राहुशिरो यथा ॥
- 45ततः संसहृष्टैः सर्वप्राणसमीरितः ।सिंहनादरवोन्मुक्तः साधु देवेतिवादिभिः ॥
- 46मालिनं निहतं दृष्ट्वा सुमाली माल्यवानपि ।सबलौ लङ्कामेव प्रधावितौ ॥
- 47गरुडस्तु समाश्वस्तः सन्निवृत्य यथा पुरा ।राक्षसान्द्रावयामास कोपितः ॥
- 48चक्रकृत्तास्यकमला गदासञ्चूर्णितोरसः ।लाङ्गलग्लपितग्रीवा मुसलैर्भिन्नमस्तकाः ॥
- 49केचिच्चैवासिना छिन्नास्तथान्ये शरपीडिताः ।निपेतुरम्बरात्तूर्णं राक्षसाः ॥
- 50नारायणो बाणवराशनीभिर्विदारयामास धनुर्विमुक्तैः ।नक्तञ्चरान्मुक्तविधूतकेशान्यथा ऽशनीभिः सतडिन्महाभ्राः ॥
- 51भिन्नातपत्रं पतमानमस्त्रं शरैरपध्वस्तविनीतवेषम् ।विनिस्सृतान्त्रं भयलोलनेत्रं बलं तदुन्मत्ततरं बभूव ॥
- 52सिंहार्दितानामिव कुञ्जराणां निशाचराणां सह ।रवाश्च वेगाश्च समं बभूवुः विमर्दितानाम् ॥
- 53ते वार्यमाणा सबाणजालानि समुत्सृजन्तः ।धावन्ति नक्तञ्चरकालमेघा वायुप्रभिन्ना इव कालमेघाः ॥
- 54चक्रपहारैर्विनिकृत्तशीर्षाः सञ्चूर्णिताङ्गाश्च गदाप्रहारैः ।अभिप्रहारैर्द्विविधा विभिन्नाः पतन्ति शैला इव ॥
- 55विलम्बमानैर्मणिहारकुण्डलैर्निशाचरै ।निपात्यमानैर्ददृशे निरन्तरं निपात्यमानैरिव ॥