Vālmīki Rāmāyaṇa · The Command to Abandon Sītā
Tap a verse for its meaning
- 1तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां ।उवाच वाक्यं काकुत्स्थो मुखेन ॥
- 2सर्वे शृणुत भद्रं वो मा कुरुध्वं मनो ऽन्यथा ।पौराणां मम सीतायां यादृशी वर्तते ॥
- 3सुमहांस्तथा जनपदस्य च ।वर्तते मयि सा मे मर्माणि कृन्तति ॥
- 4अहं किल कुले जात इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।सीता ऽपि सत्कुले जाता जनकानां महात्मनाम् ॥
- 5जानासि त्वं यथा दण्डके विजने वने ।रावणेन हृता सीता स च विध्वंसितो मया ॥
- 6तत्र मे बुद्धिरुत्पन्ना जनकस्य सुतां प्रति ।अत्रोषितामिमां सीतामानयेयं कथं पुरीम् ॥
- 7प्रत्ययार्थं ततः सीता विवेश ज्वलनं तदा ।प्रत्यक्षं तव सौमित्रे देवानां ।अपापां मैथिलीमाह वायुश्चाकाशगोचरः ॥
- 8चन्द्रादित्यौ च शंसेते सुराणां सन्निधौ पुरा ।ऋषीणां चैव सर्वेषामपापां ॥
- 9एवं देवगन्धर्वसन्निधौ ।लङ्काद्वीपे महेन्द्रेण मम हस्ते निवेशिता ॥
- 10च मे वेत्ति सीतां शुद्धां यशस्विनीम् ।ततो गृहीत्वा वैदेहीमयोध्यामहमागतः ॥
- 11अयं तु मे शोकश्च हृदि वर्तते । सुमहांस्तथा जनपदस्य च ॥
- 12अकीर्तिर्यस्य गीयेत लोके भूतस्य कस्यचित् ।पतत्येवाधमाँल्लोकान्यावच्छब्दः प्रकीर्त्यते ॥
- 13अकीर्तिर्निन्द्यते देवैः कीर्तिर्लोकेषु पूज्यते ।कीर्त्यर्थं तु समारम्भः सर्वेषां सुमहात्मनाम् ॥
- 14अप्यहं जीवितं जह्यां युष्मान्वा पुरुषर्षभाः । किं पुनर्जनकात्मजाम् ॥
- 15तस्माद्भवन्तः पश्यन्तु पतितं ।नहि पश्याम्यहं भूतं किञ्चिद्दुःखमतो ऽधिकम् ॥
- 16श्वस्त्वं प्रभाते सौमित्रे सुमन्त्राधिष्ठितं रथम् ।आरुह्य सीतामारोप्य विषयान्ते ॥
- 17गङ्गायास्तु परे पारे वाल्मीकेस्तु महात्मनः ।आश्रमो दिव्यसङ्काशस्तमसातीरमाश्रितः ॥
- 18तत्रैनां विजने देशे विसृज्य ।शीघ्रमागच्छ भद्रं ते कुरुष्व वचनं मम ॥
- 19न चास्मिन् प्रतिवक्तव्यः सीतां प्रति कथञ्चन ।तस्मात्त्वं गच्छ सौमित्रे नात्र कार्या ॥
- 20अप्रीतिर्हि परा मह्यं त्वयेतत्प्रतिवारिते । हि मया यूयं भुजाभ्यां जीवितेन च ॥
- 21ये मां वाक्यान्तरे ब्रूयुरनुनेतुं कथञ्चन ।अहिता नाम ते नित्यं मदभीष्टविघातनात् ॥
- 22भवन्तो मां यदि मच्छासने स्थिताः ।इतो ऽद्य नीयतां सीता कुरुष्व वचनं मम ॥
- 23पूर्वमुक्तो ऽहमनया ऽहमाश्रमान् ।पश्येयमिति तस्याश्च कामः संवर्त्यतामयम् ॥
- 24एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो पिहिताननः ।प्रविवेश स धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः ॥
- 25शोकसंलग्नहृदयो यथा द्विपः ॥