Vālmīki Rāmāyaṇa · The Journey to the Ganges
Tap a verse for its meaning
- 1ततो रजन्यां व्युष्टायां लक्ष्मणो ।सुमन्त्रमब्रवीद्वाक्यं मुखेन ॥
- 2तुरगाञ्छीघ्रं योजयस्व रथोत्तमे ।स्वास्तीर्णं राजभवनात्सीतायाश्चासनं कुरु ॥
- 3सीता हि राजवचनादाश्रमं ।मया नेया महर्षीणां श्रीघ्रमानीयतां रथः ॥
- 4सुमन्त्रस्तु तथेत्युक्त्वा युक्तं परमवाजिभिः ।रथं सुरुचिरप्रख्यं स्वास्तीर्णं ॥
- 5आनीयोवाच सौमित्रिं मित्राणां ।रथो ऽयं समनुप्राप्तो यत्कार्यं क्रियतां प्रभो ॥
- 6एवमुक्तः सुमन्त्रेण लक्ष्मणः ।प्रविश्य सीतामासाद्य व्याजहार ॥
- 7त्वया किलैष नृपतिर्वरं वै याचितः प्रभुः ।नृपेण च प्रतिज्ञातमाज्ञप्तश्चाश्रमं प्रति ॥
- 8गङ्गीतीरे मया देवि ऋषीणामाश्रमाञ्छुभान् ।शीघ्रं गत्वा तु शासनात्पार्थिवस्य नः ।अरण्ये मुनिभिर्जुष्टे अपनेया भविष्यसि ॥
- 9एवमुक्ता तु वैदेही लक्ष्मणेन महात्मना ।प्रहर्षमतुलं लेभे गमनं चाप्यरोचयत् ॥
- 10वासांसि च रत्नानि विविधानि च ।गृहीत्वा तानि वैदेही गमनायोपचक्रमे ॥
- 11इमानि मुनिपत्नीनां दास्याम्याभरणान्हम् ।वस्त्राणि च महार्हाणि धनानि विविधानि च ॥
- 12सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारोप्य ।प्रययौ शीघ्रतुरगै रामस्याज्ञामनुस्मरन् ॥
- 13अब्रवीच्च तदा सीता लक्ष्मणं । बहून्येव पश्यामि रघुनन्दन ॥
- 14नयनं मे स्फुरत्यद्य गात्रोत्कम्पश्च जायते ।हृदयं चैव सौमित्रे लक्षये ॥
- 15औत्सुक्यं परमं चापि अधृतिश्च परा मम ।शून्यामेव च पश्यामि पृथिवीं पृथुलोचन ॥
- 16अपि स्वस्ति भवेत्तस्य भ्रातुस्ते ।श्वश्रूणां चैव मे वीर सर्वासामविशेषतः ॥
- 17पुरे जनपदे चैव कुशलं प्राणिनामपि ।इत्यञ्जलिकृता सीता देवता अभ्ययाचत ॥
- 18लक्ष्मणो ऽर्थं ततः श्रुत्वा वन्द्य मैथिलीम् ।शिवमित्यब्रवीद्धृष्टो हृदयेन ॥
- 19ततो वासमुपागम्य गोमतीतीर आश्रमे ।प्रभाते पुनरुत्थाय सौमित्रिः सूतमब्रवीत् ॥
- 20योजयस्व रथं शीघ्रमद्य ।शिरसा धारयिष्यामि पर्वते यथा ॥
- 21सो ऽश्वान् रज्वाथ चतुरो रथे युङ्क्त्वा ।आरोहस्वेति वैदेहीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥
- 22सा तु सूतस्य वचनादारुरोह रथोत्तमम् ।सीता सौमित्रिणा सार्धं सुमन्त्रेण च ॥
- 23आससाद विशालाक्षी गङ्गां ।अथार्धदिवसं गत्वा भागीरथ्या जलाशयम् ॥
- 24निरीक्ष्य लक्ष्मणो महास्वनः ॥
- 25सीता तु दृष्ट्वा लक्ष्मणमातुरम् ।उवाच वाक्यं किमिदं रुद्यते त्वया ॥
- 26जाह्नवीतीरमासाद्य चिराभिलषितं मम ।हर्षकाले किमर्थं मां लक्ष्मण ॥
- 27नित्यं त्वं रामपार्श्वेषु वर्तसे ।कच्चिद्विनाकृतस्तेन द्विरात्रं शोकमागतः ॥
- 28ममापि दयितो रामो जीवितादपि लक्ष्मण ।न चाहमेवं शोचामि मैवं त्वं बालिशो भव ॥
- 29च मां गङ्गां दर्शयस्व च ।ततो मुनिभ्यो दास्यामि वांसास्याभरणानि च ॥
- 30ततः कृत्वा महर्षीणां यथार्हमभिवादनम् ।तत्र चैकां यास्यामस्तां पुरीं पुनः ॥
- 31ममापि पद्मपत्राक्षं सिंहोरस्कं कृशोदरम् ।त्वरते हि मनो द्रष्टुं रामं रमयतां वरम् ॥
- 32तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा नयने शुभे ।नाविकानाह्वयामास लक्ष्मणः ॥
- 33इयं च सज्जा नौश्चेति प्राञ्जलयो ऽब्रुवन् ॥
- 34तितीर्षुर्लक्ष्मणो गङ्गां शुभां नावमुपारुहत् ।गङ्गां सन्तारयामास लक्ष्मणस्तां ॥