Vālmīki Rāmāyaṇa · King Nṛga's Cave
Tap a verse for its meaning
- 1रामस्य भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः ।उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं दीप्ततेजसम् ॥
- 2काकुत्स्थ द्विजाभ्यां शाप ईदृशः ।महान्नृगस्य राजर्षेर्यमदण्ड इवापरः ॥
- 3श्रुत्वा तु पापसंयुक्तमात्मानं पुरषर्षभ ।किमुवाच नृगो राजा द्विजौ ॥
- 4लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राघवः पुनरब्रवीत् ।शृणु यथा पूर्वं स राजा ॥
- 5अथाध्वनि गतौ विप्रौ विज्ञाय स नृगस्तदा ।आहूय मन्त्रिणः सर्वान्नैगमा ॥
- 6तानुवाच नृगो राजा सर्वाश्च प्रकृतीस्तथा ।दुःखेन सुसमाविष्टः श्रूयतां मे ॥
- 7नारदः पर्वतश्चैव मम दत्त्वा महद्भयम् ।गतौ त्रिभुवनं भद्रौ वायुभूतावनिन्दितौ ॥
- 8कुमारो ऽयं वसुर्नाम स देवो ऽद्याभिषिच्यताम् ।श्वभ्रं च यत्सुखस्पर्शं क्रियतां शिल्पिभिर्मम ।यत्राहं सङ्क्षयिष्यामि शापं ॥
- 9वर्षघ्नमेकं श्वभ्रं तु हिमघ्नमपरं तथा ।ग्रीष्मघ्नं तु सुखस्पर्शमेकं कुर्वन्तु शिल्पिनः ॥
- 10फलवन्तश्च ये वृक्षाः पुष्पवत्यश्च या लताः ।विरोप्यन्तां बहुविधाश्छायावन्तश्च ॥
- 11क्रियतां रमणीयं च श्वभ्राणां सर्वतोदिशम् ।सुखमत्र वसिष्यामि याव ॥
- 12पुष्पाणि च क्रियतां तेषु नित्यशः ।परिवार्य यथा मे स्युरध्यर्धं योजनं तथा ॥
- 13एवं कृत्वा विधानं स सन्दिदेश वसं तदा । प्रजाः पुत्र पालय ॥
- 14प्रत्यक्षं ते यथा शापो द्विजाभ्यां मयि पातितः ।नरश्रेष्ठ सरोषाभ्यामपराधे ऽपि तादृशे ॥
- 15मा कृथास्तनुसन्तापं मत्कृते ऽपि नरर्षभ । कुशलः पुत्र येनास्मि व्यसनीकृतः ॥
- 16प्राप्तव्यान्येव प्राप्नोति गन्तव्यान्येव गच्छति ।लब्धव्यान्येव लभते ॥
- 17पूर्वे वत्स मा विषादं कुरुष्व ह ॥
- 18एवमुक्त्वा नृपस्तत्र सुतं राजा ।श्वभ्रं जगाम सुकृतं वासाय पुरुषर्षभ ॥
- 19एवं प्रविश्यैव नृपस्तदानीं श्वभ्रं महारत्नविभूषितं तत् ।सम्पादयामास तदा शापं द्विजाभ्यां हि रुषा विमुक्तम् ॥