Vālmīki Rāmāyaṇa · The Curse of King Nṛga
Tap a verse for its meaning
- 1तु तद्वाक्यं निशम्य ।सुप्रीतश्चाभवद्रामो वाक्यमेतदुवाच ह ॥
- 2दुर्लभस्त्वीदृशो बन्धुरस्मिन्काले विशेषतः ।यादृशस्त्वं महाबुद्धेर्मम सौम्य मनो ऽनुगः ॥
- 3यच्च मे किञ्चिद्वर्तते ।तन्निशामय च श्रुत्वा कुरुष्व वचनं मम ॥
- 4सौम्य कार्यं पौरजनस्य वै ।अकुर्वाणस्य सौमित्रे तन्मे ॥
- 5आहूयन्तां मन्त्रिणस्तथा ।कार्यार्थिनश्च पुरुषाः स्त्रियश्च पुरुषर्षभ ॥
- 6यो राजा न करोति दिने दिने ।संवृते घोरे पतितो नात्र संशयः ॥
- 7श्रूयते हि पुरा राजा महायशाः ।बभूव पृथिवीपालो सत्यवाक् शुचिः ॥
- 8स कदाचि सवत्साः स्वर्णभूषिताः ।नृदेवो पुष्करेषु ददौ नृपः ॥
- 9ततः सङ्गाद्गता धेनुः सवत्सा स्पर्शिता ऽनघ ।ब्राह्मणस्याहिताग्नेश्च दरिद्रस्योञ्छवर्तिनः ॥
- 10स नष्टां गां अन्विषंस्तत्र तत्र च ।नापश्यत्सर्वराज्येषु संवत्सरगणान्बहून् ॥
- 11ततः कनखलं गत्वा जीर्णवत्सां निरामयाम् ।ददर्श गां स्वकां धेनुं ब्राह्मणस्य ॥
- 12अथ तां स्वकेनोवाच स द्विजः ।आगच्छ शबलेत्येवं सा तु शुश्राव गौः स्वरम् ॥
- 13तस्य तं क्षुधार्तस्य द्विजस्य वै ।अन्वगात्पृष्ठतः सा गौर्गच्छन्तं पावकोपमम् ॥
- 14यो ऽपि सो ऽपि गामन्वगाद्द्रुतम् ।गत्वा तमृषिमाचष्ट सत्वरम् ॥
- 15स्पर्शिता मम दत्ता नृगेण ह ।तयोर्ब्राह्मणयोर्वादो महानासीद्विपश्चितोः ॥
- 16ततो ऽन्योन्यं दातारमभिजग्मतुः ।तौ राजभवनद्वारि न प्राप्तौ नृगशासनम् ॥
- 17वसन्तौ ।ऊचतुश्च महात्मानौ तावुभौ द्विजसत्तमौ ॥क्रुद्धौ परमसम्प्राप्तौ वाक्यं घोराभिसंहितम् ॥
- 18अर्थिनां कार्यसिद्ध्यर्थं यस्मात्त्वं नैषि दर्शनम् ।अदृश्यः सर्वभूतानां भविष्यसि ॥
- 19बहुवर्षशतानि च । कृकलासो वै दीर्घकालं वसिष्यसि ॥
- 20उत्पत्स्यते हि लोके ऽस्मि ।वासुदेव इति ख्यातो विष्णुः ॥
- 21स ते राजंस्तस्माच्छापाद्भविष्यसि ।कृता च तेन कालेन निष्कृतिस्ते भविष्यति ॥
- 22भारावतरणार्थं हि ।उत्पत्स्येते महावीर्यौ कलौ युग उपस्थिते ॥
- 23एवं तौ शापमुत्सृज्य ब्राह्मणौ ।तां गां हि दुर्बलां वृद्धां ददतुर्ब्राह्मणाय वै ॥
- 24एवं स राजा तं शापमुपभुङ्क्ते ॥
- 25कार्यार्थिनां हि राज्ञां दोषाय कल्पते ।तच्छीघ्रं दर्शनं मह्यमभिवर्तन्तु कार्यिणः ॥
- 26हि कार्यस्य फलं नापैति पार्थिवः ।तस्माद्गच्छ प्रतीक्षस्व कार्यवाञ्जनः ॥