Vālmīki Rāmāyaṇa · The Curse of Yayāti
Tap a verse for its meaning
- 1एवं ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणः ।प्रत्युवाच महात्मानं ज्वलन्तमिव ॥
- 2महदद्भुतमाश्चर्यं विदेहस्य पुरातनम् ।निर्वृत्तं वसिष्ठस्य निमेस्सह ॥
- 3निमिस्तु क्षत्रियः शूरो विशेषेण च ।न क्षमां कृतवान्राजा वसिष्ठस्य महात्मनः ॥
- 4एवमुक्तस्तु तेनायं श्रीमान् ।उवाच लक्ष्मणं वाक्यं ॥
- 5रामो रमयतां श्रेष्ठो भ्रातरं ।न सर्वत्र क्षमा वीर पुरुषेषु प्रदृश्यते ॥
- 6दुःसहो रोषो यथा क्षान्तो ययातिना ।सत्त्वानुगं पुरस्कृत्य तन्निबोध समाहितः ॥
- 7नहुषस्य सुतो राजा ययातिः ।तस्य भार्याद्वयं सौम्य रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥
- 8एका तु तस्य राजर्षेर्नाहुषस्य पुरस्कृता ।शर्मिष्ठा नाम दुहिता ॥
- 9अन्या तूशनसः पत्नी ययातेः पुरुषर्षभ ।न तु सा दयिता राज्ञो देवयानी ॥
- 10तयोः पुत्रौ तु सम्भूतौ ।शर्मिष्ठा ऽजनयत्पूरुं देवयानी यदुं तदा ॥
- 11पूरुस्तु दयितो राज्ञो गुणैर्मातृकृतेन च ।ततो दुःखसमाविष्टो यदुर्मातरमब्रवीत् ॥
- 12कुले जाता देवस्याक्लिष्टकर्मणः ।सहसे हृद्गतं दुःखमवमानं च दुःसहम् ॥
- 13आवां च सहितौ देवि प्रविशाव ।राजा तु रमतां सार्धं बहुक्षपाः ॥
- 14यदि वा सहनीयं ते मामनुज्ञातुमर्हसि ।क्षम त्वं न ऽहं मरिष्यामि न ॥
- 15पुत्रस्य भाषितं श्रुत्वा रोदतः ।देवयानी तु सस्मार पितरं तदा ॥
- 16इङ्गितं तदभिज्ञाय दुहितुर्भार्गवस्तदा ।आगतस्त्वरितं तत्र देवयानी तु यत्र सा ॥
- 17दृष्ट्वा चाप्रकृतिस्थां तामप्रहृष्टामचेतनाम् ।पिता दुहितरं वाक्यं किमेतदिति चाब्रवीत् ॥
- 18पृच्छन्तमसकृत्तं वै भार्गवं ।देवयानी तु पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥
- 19अहमग्निं विषं तीक्ष्णमपो वा । प्रवेक्ष्यामि न तु शक्ष्यामि जीवितुम् ॥
- 20न मां त्वमवजानीषे दुःखितामवमानिताम् ।वृक्षस्यावज्ञया ब्रह्मंश्छिद्यन्ते वृक्षजीविनः ॥
- 21अवज्ञया च परिभूय च भार्गव ।मय्यवज्ञां प्रयुङ्क्ते हि न च मां बहु मन्यते ॥
- 22तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ।व्याहर्तुमुपचक्राम भार्गवो ॥
- 23यस्मान्मामवजानीषे त्वं दुरात्मवान् । परया जीर्णः शैथिल्यमुपयास्यसि ॥
- 24एवमुक्त्वा दुहितरं च भार्गवः ।पुनर्जगाम ब्रह्मर्षिर्भवनं स्वं महायशाः ॥
- 25स एवमुक्त्वा सुतां समाश्वास्य च देवयानीम् ।पुनर्ययौ सूर्यसमानतेजा दत्त्वा च शापं नहुषात्मजाय ॥