Vālmīki Rāmāyaṇa · The Fall of Māndhātā
Tap a verse for its meaning
- 1अथ रात्र्यां प्रवृत्तायां भृगुनन्दनम् ।पप्रच्छ विप्रं लवणस्य यथा बलम् ॥
- 2च बलं ब्रह्मन्के च पूर्वं विनाशिताः ।अनेन शूलमुख्येन द्वन्द्वयुद्धमुपागताः ॥
- 3तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शत्रुघ्नस्य ।प्रत्युवाच महातेजाश्च्यवनो ॥
- 4कर्माणि यान्यस्य रघुनन्दन । यद्वृत्तं तच्छृणष्व मे ॥
- 5अयोध्यायां पुरा राजा बली । स विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥
- 6स कृत्वा पृथिवीं कृत्स्नां शासने पृथिवीपतिः ।सुरलोकमितो जेतुमुद्योगमकरोन्नृपः ॥
- 7इन्द्रस्य च भयं तीव्रं सुराणां च महात्मनाम् ।मान्धातरि कृतोद्योगे ॥
- 8शक्रस्य राज्यार्धेन च पार्थिवः ।वन्द्यमानः सुरगणैः प्रतिज्ञामध्यरोहत ॥
- 9तस्य पापमभिप्रायं विदित्वा ।सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमुवाच युवनाश्वजम् ॥
- 10राजा त्वं मानुषे लोके न ताव ।अकृत्वा पृथिवीं वश्यां देवराज्यमिहेच्छसि ॥
- 11यदि वीर समग्रा ते निखिला वशे ।देवराज्यं कुरुष्वेह ॥
- 12इन्द्रमेवं ब्रुवाणं तं मान्धाता वाक्यमब्रवीत् ।क्व मे शक्र प्रतिहतं शासनं ॥
- 13तमुवाच सहस्राक्षो लवणो नाम ।मधुपुत्रो मधुवने न ते ऽऽज्ञां कुरुते ऽनघ ॥
- 14तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं सहस्राक्षेण भाषितम् । ऽवाङ्मुखो राजा व्याहर्तुं न शशाक ह ॥
- 15तु सहस्राक्षं ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखः ।पुनरेवागमच्छ्रीमानिमं लोकं ॥
- 16स कृत्वा हृदये ऽमर्षं सभृत्यबलवाहनः ।आजगाम मधोः पुत्रं वशे कर्तुमरिन्दमः ॥
- 17स काङ्क्षमाणो लवणं युद्धाय पुरुषर्षभः ।दूतं सम्प्रेषयामास सकाशं लवणस्य हि ॥
- 18स गत्वा बहूनि मधुनः सुतम् ।वदन्तमेवं तं दूतं राक्षसः ॥
- 19चिरायमाणे दूते तु राजा ।अर्दयामास तद्रक्षः समन्ततः ॥
- 20ततः प्रहस्य तद्रक्षः शूलं जग्राह पाणिना ।वधाय मुमोचायुधमुत्तमम् ॥
- 21तच्छूलं दीप्यमानं तु सभृत्यबलवाहनम् । नृपं भूयो लवणस्यागमत्करम् ॥
- 22एवं स राजा सबलवाहनः ।शूलस्य तु बलं सौम्य अप्रमेयमनुत्तमम् ॥
- 23श्वः प्रभाते तु लवणं न संशयः ।अगृहीतायुधं क्षिप्रं ध्रुवो हि विजयस्तव ॥
- 24लोकानां चैव स्यात्कृते कर्मणि च त्वया ।एतत्ते सर्वमाख्यातं लवणस्य ॥
- 25च बलं घोरमप्रमेयं नरर्षभ । मान्धातुर्यत्तेनाभूच्च पार्थिव ॥
- 26त्वं श्वः प्रभाते लवणं महात्मन्वधिष्यसे नात्र तु संशयो मे । निर्गतमामिषार्थे ध्रुवो जयस्ते भविता नरेन्द्र ॥