Viṣṇusahasranāmastotram · Śloka 120

Name 1000

सर्वप्रहरणायुधः

sarvapraharanāyudhah

shankhabhrinnandakī chakrī shārngadhanvā gadādharah | rathāngapānirakshobhyah sarvapraharanāyudhah | sarvapraharanāyudha ॐ namah || 120 ||

Śaṅkara

Meaning

केवलम् एतावन्त्यायुधान्यस्येति न नियम्यते, अपि तु सर्वाण्येव प्रहरणान्या युधान्यस्येति सर्वमहरणायुधः आयुधत्वेनाप्रसिद्धान्यपि करजादीन्यस्यायुधानि भवन्तीति । अन्ते सर्वप्रहरणायुध इति वचनं सत्यसंकल्पत्वेन सर्वेश्वरत्वं दर्शयितुम्, एष सर्वेश्वरः' इति श्रुतेः । द्विर्वचनं समाप्तिं द्योतयति । ॐकारश्च मङ्गलार्थः, ॐकारश्चाथशव्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कण्ठं भित्त्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गलिकावुभौ ' इति वचनात् । अन्ते 'नमः' इत्युक्त्या परिचरणं कृतवान्, 'धन्यं ' भूयिष्ठां ते नमउक्ति विधेम' इति मन्त्रवर्णात् । तदेव लग्नं तन्नञ्जत्रं तदेव पुण्यमहः । करणम्य च सा सिद्धिर्यत्र हरिः प्राङ् नमस्क्रियते' इति च । प्रागित्युपअन्तेऽपि नमस्कारस्य शिष्टैराचरणात् । नमस्कारलक्षणम् फलं प्रागेव दर्शितम् एकोऽपि कृष्णे सुकृतः प्रणामो दशाश्वमेधावभृथेन तुल्य: । दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् । ये नमस्यन्ति गोविन्दं न तेषां विद्यते भयम् ॥ लोकत्रयाधिपतिमप्रतिमप्रभावमीषत्प्रणम्य शिरसा प्रभविष्णुमीशम् । जन्मान्तरप्रलयकल्पसहस्रजातमाशु प्रशान्तिमुपयाति नरस्य पापम् ॥ इति ॥

kevalam etāvantyāyudhānyasyeti na niyamyate, api tu sarvāṇyeva praharaṇānyā yudhānyasyeti sarvamaharaṇāyudhaḥ āyudhatvenāprasiddhānyapi karajādīnyasyāyudhāni bhavantīti | ante sarvapraharaṇāyudha iti vacanaṃ satyasaṃkalpatvena sarveśvaratvaṃ darśayitum, eṣa sarveśvaraḥ' iti śruteḥ | dvirvacanaṃ samāptiṃ dyotayati | ॐkāraśca maṅgalārthaḥ, ॐkāraścāthaśavdaśca dvāvetau brahmaṇaḥ purā | kaṇṭhaṃ bhittvā viniryātau tasmānmāṅgalikāvubhau ' iti vacanāt | ante 'namaḥ' ityuktyā paricaraṇaṃ kṛtavān, 'dhanyaṃ ' bhūyiṣṭhāṃ te namaukti vidhema' iti mantravarṇāt | tadeva lagnaṃ tannañjatraṃ tadeva puṇyamahaḥ | karaṇamya ca sā siddhiryatra hariḥ prāṅ namaskriyate' iti ca | prāgityupaante'pi namaskārasya śiṣṭairācaraṇāt | namaskāralakṣaṇam phalaṃ prāgeva darśitam eko'pi kṛṣṇe sukṛtaḥ praṇāmo daśāśvamedhāvabhṛthena tulya: | daśāśvamedhī punareti janma kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || atasīpuṣpasaṃkāśaṃ pītavāsasamacyutam | ye namasyanti govindaṃ na teṣāṃ vidyate bhayam || lokatrayādhipatimapratimaprabhāvamīṣatpraṇamya śirasā prabhaviṣṇumīśam | janmāntarapralayakalpasahasrajātamāśu praśāntimupayāti narasya pāpam || iti ||

Read it in place, with the English