Viṣṇusahasranāmastotram
His commentary on the Viṣṇu Sahasranāma, the thousand names of Viṣṇu that the dying Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira in the Mahābhārata, each name explained for what it says about God.
- || shrīh || || vishnusahasranāmastotram ||…
- sachchidānandarūpāya krishnāyāklishtakārine…
- krishnadvaipāyanam vyāsam sarvabhūtahite…
- sahasramūrteh purushottamasya…
- shrīvaishampāyana uvācha | shrutvā…
- yudhishthirah shāntanavam…
- kimekam daivatam loke kim vāpyekam…
- kimekam daivatam deva ityarthah, svārthe…
- param ayanam prāptavyam sthānam parāyanam |…
- ko dharmah sarvadharmānām bhavatah paramo…
- ko dharmah pūrvoktalakshanah sarvadharmānām…
- madhye bhavatah paramah prakrishto dharmah…
- jagatprabhum devadevamanantam purushottamam…
- sarveshām bahirantahshatrūnām bhayahetu:…
- devānām brahmādīnām devam, anantam deshatah…
- tameva chārchayannityam bhaktyā…
- tameva chārchayan bāhyam abhyarchanam…
- tritīyam prashnam pariharati…
- anādinidhanam vishnum sarvalokamaheshvaram…
- anādinidhanam shadbhāvavikārashūnyam,…
- brahmanyam sarvadharmagnyam lokānām…
- brahmanyam brahmane srashtre brāhmanāya…
- iti vā lokanāthah tam, mahat brahma --…
- esha me sarvadharmānām dharmo'dhikatamo…
- sarveshām chodanālakshanānām dharmānām…
- iti manuvachanāt |'japastu sarvadharmebhyah…
- paramam yo mahattejah paramam yo mahattapah…
- paramam prakrishtam mahat brihat teja:…
- aparam teja: ādityādikam vyāvartyate |…
- pavitrānām pavitram yo mangalānām cha…
- pavitrānām pāvanānām tīrthādīnām pavitram |…
- rūpamārogyamarthāmshcha…
- chintyamānah samastānām kleshānām hānido hi…
- dhyāyennārāyanam devam snānādishu cha…
- samsārasarpasandashtanashtacheshthaikabhesha…
- atipātakayukto'pi dhyāyannimishamachyutam |…
- ālodya sarvashāstrāni vichārya cha punah…
- harirekah sadā dhyeyo bhavadbhih…
- bhidyate hridayagranthishchhidyante…
- yannāmakīrtanam bhaktyā vilāpanamanuttamam…
- avashenāpi yannāmni kīrtite sarvapātakaih |…
- dhyāyankrite yajanyagnyaistretāyām…
- harirharati pāpāni dushtachittairapi…
- gnyānato'gnyānato vāpi vāsudevasya kīrtanāt…
- yasminnayastamatirna yāti narakam svargo'pi…
- muktim chetasi yah sthito'maladhiyām pumsām…
- harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |…
- stutvā vishnum vāsudevam vipāpo jāyate…
- sarvadā sarvakāryeshu nāsti teshāmamangalam…
- sakritsmrito'pi govindo nrinām janmashataih…
- yathāgniruddhatashikhah kaksham dahati…
- ekasminnapyatikrānte muhūrte dhyānavarjite…
- janārdanam bhūtapatim jagadgurum…
- evamekāgrachittah sansamsmaranmadhusūdanam…
- kalāvatrāpi doshādhye vishayāsaktamānasah |…
- vāsudeve mano yasya japahomārchanādishu |…
- lokatrayādhipatimapratimaprabhāva-…
- eko'pi krishne sukritah pranāmo…
- atasīpushpasankāsham pītavāsasamachyutam |…
- shāthyenāpi namaskārah…
- ityādishrutismritītihāsapurānavachanebhyah…
- eko devah sarvabhūteshu gūdhah sarvavyāpī…
- yo brahmānam vidadhāti pūrvam yo vai…
- taꣳ ha devamātmabuddhiprakāsham…
- iti shvetāshvatarānām mantropanishadi |…
- nanu katham eko devah, jīvaparayorbhedāt ?…
- agniryathaiko bhuvanam pravishto rūpam…
- vāyuryathaiko bhuvanam pravishto rūpam…
- sūryo yathā sarvalokasya chakshu- rna…
- eko vashī sarvabhūtāntarātmā ekam rūpam…
- nityo nityānām chetanashchetanānā- meko…
- iti kathavallishu | 'brahma vā idamagra…
- itīshāvāsye | 'sarveshām bhūtānāmāntarah…
- sarvabhūtasthitam yo mām…
- vidyāvinayasampanne brāhmane gavi hastini |…
- ahamātmā gudākesha sarvabhūtāshayasthitah |…
- yadā bhūtaprithagbhāvamekasthamanupashyati…
- yathā prakāshayatyekah kritsnam lokamimam…
- sarvadharmānparityajya māmekam sharanam…
- iti bhagavadgītāsu |Thus ends the citation from the Bhagavad Gita.
- harirekah sadā dhyeyo bhavadbhih…
- āshcharyam khalu devānāmekastvam…
- iti harivamshe | manunā choktam--So says the Harivaṃśa. And Manu has said it too—
- sarvabhūtasthamātmānam sarvabhūtāni…
- srishtisthityantakaranīm…
- tasmānna vignyānamrite'sti…
- gnyānam vishuddham vimalam…
- yadā samastadeheshu pumāneko vyavasthitah |…
- sitanīlādibhedena yathaikam drishyate…
- ekah samastam yadihāsti kinchittadachyuto…
- so'ham sa cha tvam sa cha…
- sakalamidamaham cha vāsudevah…
- yadāha vasudhā sarvam satyametaddivaukasah…
- vibhūtayastu yāstasya tāsāmeva parasparam |…
- bhavānaham cha vishvātmanneka eva hi…
- tvayā yadabhayam dattam taddattamabhayam…
- so'ham sa tvam jagachchedam…
- iti shrīvishnupurāne ||Thus ends the citation from the sacred Viṣṇu Purāṇa.
- vishnoranyam tu pashyanti ye mām…
- ye cha mūdhā durātmāno bhinnam pashyanti…
- iti bhavishyatpurāne shrīmaheshvaravachanam…
- ādistvam sarvabhūtānām madhyamantastathā…
- aham tvam sarvago deva tvamevāham janārdana…
- nāmāni tava govinda yāni loke mahānti cha |…
- tvadupāsā jagannātha saivāstu mama gopate |…
- tvadvistāro yato deva hyaham…
- yadāsīdvartate yachcha yachcha bhāvi…
- iti harivamshe kailāsayātrāyām…
- ātmetyevam shāstroktalakshanah paramātmā…
- devatāmupāste anyo'sāvanyo'hamasmīti na sa…
- avidyopādhipakshe'pi pramānavādah samasti--Even from the standpoint where nescience serves as an adjunct, the validity of authoritative pro…
- eka eva mahānātmā so'hankāro'bhidhīyate |…
- tathā shrīvishnupurāne--Likewise, in the sacred Viṣṇu Purāṇa—
- vibhedajanake'gnyāne nāshamātyantikam gate…
- parātmano manushyendra…
- yathaikasminghatākāshe rajodhūmādibhiryute…
- tathā dvandvairanekaistu jīve cha maline…
- ākāshamekam hi yathā ghatādishu…
- 'ksharātmānāvīshate deva ekah' iti…
- 'paro vikrita evātmā svātmāyam jīvah' iti…
- nishcharanti yathā…
- yogayāgnyavalkye | ajah sharīragrahanātsa…
- sarpavadrajjukhandastu nishāyām…
- ābhāti paramātmā cha sarvopādhishu…
- ahankārāvivekena kartāhamiti manyate | iti…
- 'utkrāmantam sthitam vāpi' iti |…
- manovijrimbhitam…
- yadyadvaitam prapanchasya tannivartya hi…
- yathā svapne dvayābhāsam chittam chalati…
- tarkenāpi prapanchasya…
- 'dvitīyādvai bhayam bhavati' iti cha |…
- vistārah sarvabhūtasya vishnoh sarvamidam…
- sarvatra daityāh samatāmupetya…
- sarvabhūtātmake tāta jagannāthe jaganmaye |…
- 'tattvamasi' 'aham brahmāsmi' 'idam sarvam…
- siddhe'rthe'pi vedasya prāmānyameshtavyam—…
- rishayastu parishrāntā vāhyamānā durātmanā…
- paprachchhuh samshayam te tu nahusham…
- ete pramānam bhavata utāho neti vāsava |…
- rishaya ūchuh—The sages spoke—
- adharme sampravrittastvam dharmam cha…
- agastya uvācha—Agastya said:
- tato vivadamānah san rishibhih saha…
- tenābhūddhatachetāh sannihshrīkashcha…
- yasmātpūrvaih kritam mārgam…
- yachchāpi tvamrishīnmūdha…
- tvam svapāpaparibhrashtah kshīnapunyo…
- vicharishyasi tīrnashcha punah…
- iti shrīmahābhārate | atah…
- gavadvachanāt | aitareyake cha 'esha panthā…
- 'prajā ha tisro atyāyamīyuriti yā vai tā…
- yasmindevāshcha vedāshcha pavitram…
- gnyānahrade dhyānajale rāgadveshamalāpahe |…
- sarasvatī rajorūpā tamorūpā kalindajā |…
- ātmā nadī samyamatoyapūrnā satyahridā…
- japyenaiva tu samsidhyedbrāhmano nātra…
- iti mānavam vachanam | japastu…
- yatah sarvāni bhūtāni bhavantyādiyugāgame |…
- yatah yasmāt sarvāni bhūtāni bhavanti…
- tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate…
- tasya evamlakshanalakshitasya ekasya…
- ekasyaiva samastasya brahmano dvijasattama…
- nimittashaktayo nāmnām bhedinyastadudīranāt…
- yachchhakti nāma yattasya tattasminneva…
- yadyapi parasya brahmanah…
- yāni nāmāni gaunāni vikhyātāni mahātmanah |…
- yāni nāmāni gaunāni gunasambandhīni…
- ddhānām ādityādyarthānām tadvibhūtitvena…
- bhūtātmā chendriyātmā cha pradhānātmā tathā…
- jyotīmshi vishnurbhuvanāni vishnurvanāni…
- iti vishnupurāne | 'ādityānāmaham vishnuh'…
- brahma vishvashabdenochyate—It is Brahman that the word *viśva* is naming—
- vishvam vishnurvashatkāro…
- vishvasya jagatah kāranatvena vishvam…
- yadvadanti | yadichchhanto brahmacharyam…
- pranavo hyaparam brahma pranavashcha parah…
- sarvasya pranavo hyādih…
- pranavam hīshvaram vindyātsarvasya hridaye…
- amātro'nantamātrashcha dvaitasyopashamah…
- tyam' ityādibhyah shrutibhyah |The Veda itself says so, in these passages and others like them.
- omityekāksharam brahma vyāharanmāmanusmaran…
- yadaksharam vedavido vadanti vishanti…
- yadichchhanto brahmacharyam charanti tatte…
- ādyam yattryaksharam brahma trayī…
- onkārah svargadvāram…
- natvāchcha | na cha sarvasyaikātmatve…
- shrūyatām dharmasarvasvam shrutvā…
- yadyāgamairna vindeyam tamaham…
- baddhavairāni bhūtāni dvesham kurvanti…
- shochyānyaho'timohena vyāptānīti manīshinām…
- kritvābhyupagamam tatra sankshepah…
- na mantrādikritastāta na cha naisargiko…
- shārīram mānasam vāgjam daivam bhūtabhavam…
- evam sarveshu bhūteshu…
- sāma chopapradānam cha bhedadandau…
- tānevāham na pashyāmi mitrādīmstāta mā…
- sarvabhūtātmake tāta jagannāthe jaganmaye |…
- jadānāmavivekānāmashūrānāmapi prabho |…
- tasmādyateta punyeshu ya ichchhenmahatīm…
- devā manushyāh pashavah…
- etadvijānatā sarvam jagatsthāvarajangamam |…
- evam gnyāte sa bhagavānanādih parameshvarah…
- bahūnām janmanāmante gnyānavānmām…
- ityādivachanaishcha himsādirahitena…
- na chalati nijavarnadharmato yah…
- vimalamatiramatsarah prashāntah…
- priyahitavachano'stamānamāyo vasati sadā…
- vasati hridi sanātane cha tasminbhavati…
- sakalamidamaham cha vāsudevah…
- yamaniyamavidhūtakalmashānāmanudinamachyutas…
- ityādivachanairvaishnavalakshanasya…
- ashraddhayā dattamasamskritam havirbhāgāh…
- nāvishnuh kīrtayedvishnum…
- iti mahābhārate karmakānde | sarvānyetāni…
- yam yam kāmamabhidhyāyettam…
- tanmayatvena govindamityetaddurlabham…
- iti vishnudharme |So it stands, in the Viṣṇudharma.
- sarvabhūtasthitam yo mām…
- iti bhagavadgītāsu | aham harih sarvamidam…
- guroryatra parīvādo nindā vāpi pravartate |…
- 'tasmādbrahmaivāchāryarūpenāvatishthate'…
- varam hutavahajvālāpunjasyāntarvyavasthitih…
- iti kātyāyanavachanāt yatra deshe…
- yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā…
- iti shvetāshvataropanishanmantravarnāt…
- avashenāpi yannāmni kīrtite sarvapātakaih |…
- gnyānato'gnyānato vāpi vāsudevasya kīrtanāt…
- kalikalmashamatyugram narakārtipradam…
- sakritsmrito'pi govindo nrinām janmashataih…
- seyam vadanavalmīkavāsinī rasanoragī | yā…
- pāpavallī mukhe tasya jihvārūpena tishthati…
- sakriduchcharitam yena…
- dashāshvamedhī punareti janma…
- ityādivachanaih shraddhābhaktyorabhāve'pi…
- yasminnyastamatirna yāti narakam svargo'pi…
- iti vishnupurāne shrīparāsharenopasamhritam…
- ālodya sarvashāstrāni vichārya cha punah…
- iti mahābhāratānte bhagavatā…
- harirekah sadā dhyeyo bhavadbhih…
- iti harivamshe kailāsayātrāyām harireko…
- shrīmaheshvarenāpi | etatsarvamabhipretya…
- yasmādvishtamidam sarvam tasya shaktyā…
- iti vishnupurāne |So it stands in the Viṣṇu Purāṇa.
- vyāpte me rodasī pārtha…
- iti mahābhārate | yaduddeshenādhvare…
- yagnye vā vashatkriyā, 'yagnyo vai vishnuh'…
- avyayah purushah sākshī kshetragnyo'kshara…
- svarūpabodhena īkshate pashyati sarvamiti…
- neti yogavidām netā, 'teshām…
- sarvah sharvah shivah…
- shthānatvena bharanāt bhartā | prakarshena…
- svayambhūh shambhurādityah pushkarāksho…
- svayameva bhavatīti svayambhūh | 'sa eva…
- aprameyo hrishīkeshah…
- vishvakarmā manustvashtā sthavishthah…
- sūryāchandramasau shashvadamshubhih…
- bodhanātsvāpanāchchaiva jagato harshanam…
- hrishīkesho'hamīshāno varado lokabhāvanah |…
- kāleshu bhavatīti shāshvatah, 'shāshvatam…
- īshānah prānadah prāno jyeshthah shreshthah…
- hiranyagarbho bhūgarbho mādhavo…
- vachanādvā mādhavah | madhunāmānamasuram…
- karnamishrodbhavam chāpi madhunāmamahāsuram…
- tasya tāta vadhādeva devadānavamānavāh |…
- īshvaro vikramī dhanvīĪśvara (The Supreme Lord), Vikramī (The Valorous One), Dhanvī (The Archer).
- medhāvī vikramah kramah |Medhāvī — the intelligence that holds all it grasps. Vikramaḥ — the stride nothing can block, th…
- anuttamo durādharshah kritagnyah…
- dyamānah uttamo yasmāt sah anuttamah |…
- sureshah sharanam sharma vishvaretāh…
- surānām devānāmīshah sureshah | sūpapado vā…
- rah ityuktah | vyālavadgrahītumashakyatvāt…
- ajah sarveshvarah siddhah siddhih…
- na jāyate iti ajah, 'na jāto na janishyate'…
- cha bhagavadvachanam—'yasmānna…
- vasurvasumanāh satyah samātmāsammitah samah…
- vasanti sarvabhūtāni atra, teshu ayamapi…
- yasya sah vasumanāh | rāgadveshādibhih…
- rudro bahushirā babhrurvishvayonih…
- samhārakāle prajāh samharan rodayatīti…
- iti shruteh | aishvaryam pratāpo vā tapo…
- sarvagah sarvavidbhānurvishvakseno…
- sarvatra gachchhatīti sarvagah; kāranatvena…
- sarve vedāh sarvavidyāh sashāstrāh sarve…
- teshām rājansarvayagnyāh samāptāh || iti…
- lokādhyakshah surādhyaksho dharmādhyakshah…
- lokānadhyakshyatīti lokādhyakshah sarveshām…
- sargādishu prithagvibhūtayashchatasrah…
- brahmā dakshādayah…
- vishnurmanvādayah kālah sarvabhūtāni cha…
- rudrah kālo'ntakādyāshcha samastāshchaiva…
- iti vaishnavapurāne | 'vyūhyātmānam…
- sādrishyādvā shringam damshtretyuchyate,…
- bhrājishnurbhojanam bhoktā…
- prakāshaikarasatvāt bhrājishnuh |…
- yonirasyeti vishvashchāsau yonishcheti vā…
- upendro vāmanah prāmshuramoghah…
- indramupagato'nujatveneti upendrah; yadvā,…
- mantravarnāt | sa eva jagattrayam…
- vedyo vaidyah sadāyogī vīrahā mādhavo…
- nihshreyasārthibhih vedanārhatvāt vedyah |…
- mahābuddhirmahāvīryo mahāshaktirmahādyutih…
- buddhimatāmapi buddhimattvāt mahābuddhih |…
- ti mahādyutih; 'svayam jyotih' iti shruteh;…
- maheshvāso mahībhartā shrīnivāsah satām…
- mahānishvāsa ishukshepo yasya sah…
- vindah | 'aham kilendro devānām tvam…
- marīchirdamano hamsah suparno bhujagottamah…
- tejasvināmapi tejastvāt marīchih,…
- hiranyanābhah; hitaramanīyanābhitvādvā |…
- amrityuh sarvadriksimhah sandhātā…
- mrityurvināshastaddheturvā asya na vidyate…
- bhirna shakyate iti durmarshanah |…
- gururgurutamo dhāma satyah satyaparākramah…
- samastavidyānāmupadeshtritvāt, sarveshām…
- vā animishah | bhūtatanmātrarūpām…
- agranīrgrāmanīh shrīmān nyāyo netā…
- agram prakrishtam padam nayati mumukshūn…
- sahasrāni pādā asyeti sahasrapāt |…
- āvartano nivrittātmā samvritah…
- ahahsamvartako vahniranilo dharanīdharah ||…
- vishvadhrigvishvabhugvibhuh | satkartā…
- shobhanah prasādo yasya apakāravatāmapi…
- kārunika ityarthah; avāptasarvakāmatvādvā |…
- narājjātāni tattvāni nārānīti tato viduh |…
- iti mahābhārate | nārānām jīvānāmayanatvāt…
- āpo vai narasūnavah | tā yadasyāyanam…
- nārāyanāya nama ityayameva satyah…
- iti shrīnārasimhapurāne | nayatīti narah…
- asankhyeyo'prameyātmā vishishtah…
- yasmin sankhyānāmarūpabhedādih na vidyate…
- shtakrit | niranjanah shuchih | siddho…
- vrishāhī vrishabho vishnurvrishaparvā…
- vrisho dharmah punyam, tadeva ahah…
- subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo…
- shobhanā bhujāh jagadrakshākarā asyeti…
- yagnyarūpeneti shipivishtah; 'yagnyo vai…
- shaityāchchhayanayogāchcha shīti vāri…
- teshu praveshādvishveshah shipivishta…
- ojastejodyutidharah prakāshātmā pratāpanah…
- ojah prānabalam, tejah shauryādayo gunāh,…
- dharmagnyānavairāgyādibhih upetatvāt…
- amritāmshudbhavo bhānuh shashabinduh…
- madhyamāne payonidhau…
- tathā dharmāh gnyānādayo gunāh…
- bhūtabhavyabhavannāthah pavanah…
- bhūtabhavyabhavatām bhūtagrāmānām nāthah;…
- yugādikridyugāvartī naikamāyo mahāshanah |…
- yugādeh kālabhedasya kartritvāt yugādikrit;…
- dimārambham karoti iti vā || iti nāmnām…
- yugāni kritādīnyāvartayati kālātmaneti…
- ishto'vishishtah shishteshtah shikhandī…
- paramānandātmakatvena priyah ishtah;…
- bāhuh' iti shruteh | mahīm pūjām dharanīm…
- achyutah prathitah prānah prānado…
- shadbhāvavikārashūnyatvāt achyutah,…
- skandah skandadharo dhuryo varado…
- skandatyamritarūpena sravati vāyurūpena…
- chhādayāmi jagadvishvam bhūtvā sūrya…
- vasanātsarvabhūtānām vasutvāddevayonitah |…
- iti udyogaparvani |So it stands in the Udyoga-parvan.
- sarvatrāsau samastam cha vasatyatreti vai…
- sarvāni tatra bhūtāni vasanti paramātmani |…
- iti cha vishnupurāne |And the Viṣṇu Purāṇa says the same.
- brihanto bhānavo yasya…
- ashokastāranastārah shūrah…
- shokādishadūrmivarjitah ashokah |…
- mācharati | dharmatrānāya shatamāvartanāni…
- padmanābho'ravindākshah padmagarbhah…
- padmasya nābhau madhye karnikāyām sthita…
- atulah sharabho bhīmah samayagnyo…
- tulā upamānamasya na vidyate iti atulah;…
- tsamo'styabhyadhikah kuto'nyah' iti…
- viksharo rohito mārgo heturdāmodarah sahah…
- vigatah ksharo nāsho yasyāsau viksharah |…
- ntare | tena dāmodaro devah' iti…
- tadvān vegavān, 'anejadekam manaso javīyah'…
- udbhavah kshobhano devah shrīgarbhah…
- stutyaih, sarvatra gachchhati tasmāt devah,…
- vyavasāyo vyavasthānah samsthānah sthānado…
- samvinmātrasvarūpatvāt vyavasāyah | asmin…
- bahulagrahanāt kartari lyut pratyayah |…
- dharmo dharmaviduttamah || 56 ||…
- ramanīyam vapurvahanvā dāsharathī rāmah |…
- vikramashālitvāt vīrah | shaktimatām…
- vaikunthah purushah prānah prānadah…
- vividhā kunthā gateh pratihatih vikunthā,…
- samshleshayan teshām gatim prativaghnātīti…
- rituh sudarshanah kālah parameshthī…
- kālātmanā ritushabdena lakshyata iti rituh…
- vistārah sthāvarasthānuh pramānam…
- vistīryante samastāni jagantyasminniti…
- anirvinnah sthavishtho'bhūrdharmayūpo…
- āptakāmatvāt nirvedo'sya na vidyata iti…
- yagnya ijyo mahejyashcha kratuh satram…
- sarvadarshī vimuktātmā sarvagnyo…
- manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāranah ||…
- 'prasannavadanam chāru…
- vanavāsasumukhatvādvā dāsharathī rāmah…
- varshāni paramaprītah sthāsyāmi vachane…
- na vanam gantukāmasya tyajatashcha…
- iti rāmāyane | sarvavidyopadeshena vā…
- asadvrittānām sukham dyati khandayatīti vā…
- svāpanah svavasho vyāpī naikātmā…
- prāninah svīyān ātmasambodhavidhurān māyayā…
- hitvāt vatsalah; 'vatsāmsābhyām kāmabale'…
- rvidhātā kritalakshanah || 64 || dharmam…
- vishnuravignyātā | ādityādigatā…
- gabhastinemih sattvasthah simho…
- gabhastichakrasya madhye sūryātmanā sthita…
- iti vā bhūtamaheshvarah |…
- uttaro gopatirgoptā gnyānagamyah purātanah…
- janmasamsārabandhanāduttaratīti uttarah;…
- sharīrārambhakabhūtānām bharanāt…
- iti nāmnām panchamam shatam vivritam ||And with that, the fifth hundred of the names stands opened out.
- kapishchāsāvindrashcheti kapirvarāhah,…
- somapo'mritapah somah purujitpurusattamah |…
- somam pibati sarvayagnyeshu…
- lodbhavādvā | sāttvatam nāma tantram,…
- jīvo vinayitāsākshī mukundo'mitavikramah |…
- prānān kshetragnyarūpena dhārayan, jīvah…
- nāt | deshatah kālatah…
- ajo mahārhah svābhāvyo jitāmitrah…
- āt vishnoh ajāyata iti kāmah ajah | mahah…
- vidyata iti anandah; 'yo vai bhūmā…
- maharshih kapilāchāryah kritagnyo…
- maharshih kapilāchāryah iti…
- cha tat gnyashcheti kritagnyah | medinyāh…
- mahāvarāho govindah sushenah kanakāngadī |…
- mahāmshchāsau varāhashcheti mahāvarāhah |…
- bhāvasākshitvāt gahano vā |…
- vedhāh svāngo'jitah krishno dridhah…
- vidhātā vedhāh | prishodarāditvātsādhutvam…
- vriksha ivāchalatayā sthita iti vrikshah;…
- bhagavānbhagahānandī vanamālī halāyudhah |…
- aishvaryasya samagrasya dharmasya yashasah…
- ādityah | jyotishi savitrimandale sthito…
- sudhanvā khandaparashurdāruno dravinapradah…
- shobhanamindriyādimayam shārngam…
- brahmā | vāchaspatirayonijah; vāchah…
- trisāmā sāmagah sāma nirvānam bheshajam…
- devavratasamākhyātaih tribhih sāmabhih…
- mayiteti vā shamah |…
- shubhāngah shāntidah srashtā kumudah…
- sundarām tanum dhārayan shubhāngah |…
- hitah gohitah; gorbhūmeh…
- anivartī nivrittātmā sanksheptā…
- devāsurasangrāmānna nivartata iti anivartī;…
- vakshāh | asya vakshasi shrīranapāyinī…
- dīnām pradhānabhūtah shrīmatām varah,…
- shrīdah shrīshah shrīnivāsah shrīnidhih…
- shriyam dadāti bhaktānāmiti shrīdah |…
- ptilakshanam shreyah, tachcha parasyaiva…
- svakshah svangah shatānando…
- shobhane pundarīkābhe akshinī asyeti…
- udīrnah sarvatashchakshuranīshah…
- sarvabhūtebhyah samudriktatvāt udīrnah |…
- aniruddho'pratirathah…
- keshavah keshihā harih || 82 ||…
- shauryātishayeneshte iti shūrajaneshvarah |…
- kāmadevah kāmapālah kāmī kāntah kritāgamah…
- dharmādipurushārthachatushtayam…
- sa chāsau devashcheti kāmadevah | kāminām…
- brahmanyo brahmakridbrahmā brahma…
- tapo vedāshcha viprāshcha gnyānam cha…
- bhaumasya brahmano guptyai…
- mahātejā mahoragah | mahākraturmahāyajvā…
- mahāntah kramāh pādavikshepā asyeti…
- tmani sarvam jagattadātmatayā hūyana iti…
- stavyah stavapriyah stotram stutih stotā…
- sarvaih stūyate na stotā kasyachit iti…
- vasuprado vāsudevo vasurvasumanā havih ||…
- sadgatih satkritih sattā sadbhūtih…
- asti brahmeti chedvedha santamenam tato…
- matī kriti: jagadrakshanalakshanā asya…
- sajātīyavijātīyasvagatabhedarahitā…
- subhadrādaya pariveshtrāro'syeti suyāmunah;…
- bhūtāvāso vāsudevah sarvāsunilayo'nalah |…
- bhūtānyatrābhimukhyena vasantīti…
- hridaye janmāntaramahasreshu bhāvanāyogāt…
- vishvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān…
- vishvam mūrtirasya sarvātmakatvāt iti…
- eko naikah savah kah kim…
- paramārthatah sajātīyavijātīya…
- hitopadesham shrutismritilakshanam…
- suvarnavarno hemāngo varāngashchandanāngadī…
- suvarnasyeva varno'syeti suvarnavarnah,…
- achalah | vāyurūpena chalatīti chalah ||Acala: the Unmoving. And Cala — because he moves as the wind moves; that is what the name says.
- amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhrik |…
- anātmavastushvātmābhimāno nāmtyasya…
- pragraho nigraho vyagro naikashringo…
- chaturmūrtishchaturbāhushchaturvyūhashchatur…
- chatasro mūrtayo…
- durāvāso durārihā || 96 || samsārachakrasya…
- vartamānatvāt na nivartate ātmā…
- duhkhenāvāsyate chitte yogibhih samādhāviti…
- shubhāngo lokasārangah…
- shobhanairangaih dhyeyatvāt shubhāngah |…
- tapat' iti shrute ; lokasāra: pranavah,…
- udbhavah sundarah sundo ratnanābhah…
- utkrishtam bhavam janma svechchhayā bhajati…
- kshyate ; ratnavatsundarā nābhirasyeti…
- suvarnabindurakshobhyah…
- vindavo'trayavāh suvarnasadrishā asyeti…
- rāgadveshādibhih shabdādivishayaishcha…
- sarvagnyah sarvatomukhah || 100 || kum…
- svachchhatayā sphatikanirmala: kunda; kum…
- nihkshatriyām yashcha chakāra…
- iti vishnudharme |…
- dāshā vānchhā asyeti vā | mritam maranam,…
- sulabhah suvratah siddhah…
- patnapushpaphalādibhih…
- udumbarah; prishodarāditvādevokāra desha;…
- sahasrārchih saptajihvah saptaidhāh…
- sahasrāni anantāni achashi yasya sah…
- midhah sapta jihvāh' iti mantravarnāt |…
- anurbrihatkrishah sthūlo gunabhrinnirguno…
- saukshmyātishayashālitvāt anuh,…
- bhārabhritkathito yogī yogīshah…
- suparno vāyuvāhanah || 104 ||…
- sadā dadātīti sarvakāmada', 'phalamata…
- dhanurdharo dhanurvedo dando damayitā damah…
- shrīmān rāmo mahaddhanurdhārayāmāseti…
- iti aparājitah | sarvakarmasu samartha iti,…
- sattvavānsāttvikah satyah…
- pūjanīya iti arhah | na kevalam priyārha…
- vihāyasagatirjyotih suruchirhutabhugvibhuh…
- vihāyasam gatirāshrayo'syeti vihāyasagatih,…
- ravilochanah, 'agnirmūrdhā chakshushī…
- ananto hutabhugbhoktā sukhado…
- nityatvātsarvagatatvāt…
- āshcharyavatpashyati kashchidenam' iti…
- sanātsanātanatamah kapilah kapirapyayah |…
- sanāt iti nipātah chirārthavachanah |…
- apyayah | iti nāmnām navamam shatam…
- bhaktānām svasti mangalam dadātīti…
- kshanam svasti | tadeva bhunga iti…
- araudrah kundalī chakrī…
- karma raudram, rāgacha raudrah, kopashcha…
- dhatta iti chakrī, 'chalasvarūpamatyantam…
- akrūrah peshalo daksho dakshinah kshaminām…
- vidvattamo vītabhayah punyashravanakīrtanah…
- parikīrtayen | nāshubham…
- uttārano dushkritihā punyo…
- samsārasāgarāduttārayatīti uttāranah |…
- anantarūpo'nantashrīrjitamanyurbhayāpahah |…
- anantāni rūpānyasya vishvaprapancha rūpena…
- anādirbhūrbhuvo lakshmīh suvīro…
- ādih kāranamasya na vidyata iti anādih,…
- ādhāranilayo'dhātā pushpahāsah prajāgarah |…
- prithivyādīnām…
- janmamrityujarātigah || 116 ||He has gone past birth, past death, past the slow wearing away of age. None of the three reaches…
- pramitih samvitsvayamprabhā pramānam,…
- bhūrbhuvah svastarustārah savitā…
- yagnyāngo yagnyavāhanah || 117 ||…
- vedapādo yūpadamshtrah…
- ahorātrekshano divyo vedāngah…
- dharmasatyamayah…
- udgātāntro homalingah phalabījamahaushadhih…
- vedīskandho havirgandho havyakavyātivegavān…
- dakshināhridayo yogī mahāsatramayo mahān |…
- nānāchchhandogatipatho guhyopanishadāsanah…
- yagnyabhridyagnyakridyagnyī…
- yagnyam vibharti pātīti vā yagnyabhrit |…
- ātmayonih svayanjāto vaikhānah sāmagāyanah…
- ātmaitra yonirupādānakāranam nānyaditi…
- yakāranatvam hareh | visheshena khananāt…
- sarvapraharanāyudhah | sarvapraharanāyudha…
- pānchajanyākhyam bhūtādyahankārātmakam…
- bhrit vidyāmayo nandakākhyo'sirasyeti…
- tadeva lagnam tannanjatram tadeva…
- phalam prāgeva darshitam -The fruit of it has already been shown, earlier on.
- eko'pi krishne sukritah pranāmo…
- atasīpushpasankāsham pītavāsasamachyutam |…
- lokatrayādhipatimapratimaprabhāvamīshatprana…
- iti nāmnām dashamam shatam vivritam ||And with that, the tenth hundred of the names stands opened out.
- itīdam kīrtanīyasya keshavasya mahātmanah |…
- itīdam ityanena…
- ya idam shrinuyānnityam yashchāpi…
- ya idam shrinuyān ityādih spashtārthah |…
- vedāntago brāhmanah syātkshatriyo vijayī…
- vedāntānāmupanishadāmartham brahma…
- kashāyapaktih karmāni gnyānam tu paramā…
- nityam gnyānam samāsādya naro…
- yoginah karma kurvanti sangam…
- karmanā badhyate janturvidyayaiva…
- tapasā kalmasham hanti vidyayāmritamashnute…
- gnyānamutpadyate pumsām kshayātpāpasya…
- ityādismritibhyah, 'tametam vedānuvachanena…
- samnyāsayogādyatayah shuddhasattvā: ' ' te…
- dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī…
- chakshurādīnāmātmayuktena…
- bhaktimānyah sadotthāya…
- yashah prāpnoti vipulam yāti prādhānyameva…
- na bhayam kvachidāpnoti vīryam tejashcha…
- rogārto muchyate rogādbaddho muchyeta…
- durgānyatitaratyāshu purushah purushottamam…
- vāsudevāshrayo martyo vāsudevaparāyanah |…
- na vāsudevabhaktānāmashubham vidyate…
- imam stavamadhīyānah…
- shraddhā āstikyabuddhih | bhaktih bhajanam…
- bhaktānām purushottame || 133 || na krodhah…
- dyauh sachandrārkanakshatrā kham disho…
- sasurāsuragandharvam sayakshoragarākshasam…
- indriyāni mano buddhih sattvam tejo balam…
- sarvāgamānāmāchārah prathamam parikalpate |…
- rishayah pitaro devā mahābhūtāni dhātavah |…
- yogo gnyānam tathā sānkhyam vidyāh…
- eko vishnurmahadbhūtam…
- trīmllokānvyāpya bhūtātmā bhunkte…
- dyauh sachandrārkanakshatrā' ityādinā…
- imam stavam bhagavato vishnorvyāsena…
- imam stavam ityādinā sahasrashākhāgnyānena…
- vishveshvaramajam devam jagatah…
- iti shrīmahābhārate ānushāsanike…
- vishveshvaram' ityādinā…
- pramādātkurvatām karma prachyavetādhvareshu…
- smaranādeva tadvishnoh sampūrnam syāditi…
- sahasranāmasambandhivyākhyā sarvasukhāvahā…
- इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य…