Viṣṇusahasranāmastotram · Śloka 18

Name 37

स्वयंभूः

svayambhūh

svayambhūh shambhurādityah pushkarāksho mahāsvanah | anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamah || 18 ||

Śaṅkara

Meaning

स्वयमेव भवतीति स्वयंभूः । 'स एव स्वयमुद्बभौ' इति मानवं वचनम् । सर्वेषामुपरि भवति, स्वयं भवतीति वा स्वयंभूः । येषामुपरि भवति यश्चोपरि भवति तदुभयात्मना स्वयमेव भवतीति वा, 'परिभूः स्वयंभूः' इति मन्त्रवर्णात् । अथवा, स्वयंभूः परमेश्वरः स्वयमेव स्वतन्त्रो भवति न परतन्त्रः, 'पराञ्चि खानि व्यतृणत्स्वयंभूः' इति मन्त्रवर्णात् ।

svayameva bhavatīti svayaṃbhūḥ | 'sa eva svayamudbabhau' iti mānavaṃ vacanam | sarveṣāmupari bhavati, svayaṃ bhavatīti vā svayaṃbhūḥ | yeṣāmupari bhavati yaścopari bhavati tadubhayātmanā svayameva bhavatīti vā, 'paribhūḥ svayaṃbhūḥ' iti mantravarṇāt | athavā, svayaṃbhūḥ parameśvaraḥ svayameva svatantro bhavati na paratantraḥ, 'parāñci khāni vyatṛṇatsvayaṃbhūḥ' iti mantravarṇāt |

Read it in place, with the English