श्रीभगवान्
In plain words
The Blessed Lord said: From where has this dejection come upon you at such a critical moment? It is unworthy of a noble person, leads neither to heaven nor to honour, Arjuna.
Word for word
From where has this dejection come upon you in [this] crisis, not befitting the noble, not leading to heaven, causing disgrace, O Arjuna?
The commentators
Gītā Vāhini
ఈ సమయమున కృష్ణపరమాత్మ నాల్గు పదములు ఉపయోగించెను. 1. కశ్మలమని, 2. అనార్యజుష్టమని, 3. అస్వర్గ్యమని, 4. అకీర్తికరమని. ఇందులో “కశ్మలమ”నగా అజ్ఞానమనియు, “అనార్యజుష్టమ”నగా ఈశ్వర స్వభావ సుఖహాని అనియు, “అస్వర్గ్యమ”నగా ఆధిదైవిక సుఖహాని అనియు, “అకీర్తికరమ”నగా ఆధి భౌతిక సుఖహాని అనియు సూచించినది. పౌరుషాన్ని పురికొల్పే క్షాత్ర రక్తాన్ని కదిలించే శ్రీ కృష్ణుని మాటలు అర్జునునిపై కొంత పనిచేసినవి. ఈ మాటల కిరణములతో అర్జునునిలోని కరడు కట్టిన తమో గుణము కొంత కొంత కరుగుట మొదలిడినది, రజోగుణము కొంత పులకరించినది. ఆ రాజసిక తీక్షణతో అర్జునునికి తిరిగి నోట తడి యేర్పడి ప్రసంగమునకు ప్రయత్నిస్తాడు. అక్కడ అర్జునుడు “కథం?” అని కృష్ణుని ప్రశ్నిస్తాడు. దీనిని సూక్ష్మంగా యోచించిన ఈ పదం యొక్క లక్ష్యము చక్కని గుట్టును తెలుపుచున్నది. అదియేమన ఏమి చేయవలెనో అను విషయమును కాక, ఎట్లు చేయవలెనో అనునది తెలుపుచున్నదనియే మన భగవత్ గీత. “కథం” అనగా ఏ విధంగా అని తలంచవలెను. దీనిని బాగుగా గ్రహించవలెను. ముఖ్యముగా గమనించవలెను. అంతటితో ఊరకుండక అర్జునుడు తిరిగీ కృష్ణపరమాత్మను చూచి “మధుసూదనా! నా మాట ఆలకింపుము.”
In plain words
At this point Kṛṣṇa Paramātma used four words: 1. kaśmalam, 2. anāryajuṣṭam, 3. asvargyam, 4. akīrtikaram. Of these, "kaśmalam" indicates Ajñāna; "anāryajuṣṭam", the loss of the happiness of Īśvara's own nature; "asvargyam", the loss of ādhidaivika happiness; and "akīrtikaram", the loss of ādhibhautika happiness. Śrī Kṛṣṇa's words, which spur a man's courage and stir a kṣatriya's blood, had some effect on Arjuna. Under the rays of these words, the tamoguṇa that had hardened in Arjuna began to melt, little by little, and his rajoguṇa quickened a little. With that rājasic keenness, the moisture returns to Arjuna's mouth and he tries to speak. Then Arjuna asks Kṛṣṇa, "katham?" Reflect on this closely, and the aim of this word reveals a fine secret. What is it? That our Bhagavad Gītā teaches, not what is to be done, but how it is to be done. "katham" is to be understood as "in what way". Grasp this well. Note it above all. And not stopping there, Arjuna looked again at Kṛṣṇa Paramātma: "Madhusūdana! Listen to what I have to say."